Алматада “уйғур алимәлири” намлиқ китаб тонуштурулди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2015-11-10
Share
Uyghur-alimeliri.JPG Уйғур алимәлири китабини тонуштуруш мурасимидин көрүнүш. 2015-Йили 9-ноябир, алмата.
RFA/Oyghan

9-Ноябирда алматадики достлуқ өйидә “уйғур алимәлири” намлиқ китабни тонуштуруш мурасими болуп өтти. Мәзкур мурасим қазақистан хәлқи ассамблейиси тәркибидә узун йиллардин буян паалийәт елип бериватқан “уйғур анилар кеңиши” тәрипидин уюштурулуп өткүзүлди. Рус вә уйғур тиллирида йоруқ көргән бу китабниң нәшр қилинишиға әнә шу кеңәшниң пәхрий рәиси турсунай тейипова көп күч чиқарди.

Қазақистан хәлқи ассамблейисиниң 20 йиллиқиға беғишланған “уйғур алимәлири” намлиқ китабта америка, канада, түркийә, түркмәнистан, өзбекистан, қирғизистан, қазақистан вә башқиму мәмликәтләрдә истиқамәт қиливатқан уйғур алимәлириниң қисқичә өмүр баяни вә илмий паалийәтлири йорутулған болуп, уларниң арисида айшәм шәмийева, әдиләм әйсарова, әлимә әйсирахунова, патигүл сабитова қатарлиқ көрнәклик алимлар бар.

Достлуқ өйидә болуп өткән мурасимда т. Тейипованиң иш-паалийити тоғрилиқ чүшүрүлгән филим көрситилгәндин кейин, сөзгә чиққан т. Тейипова китабниң тәйярлиниш сәвәблири, уйғур алим қизлириниң жәмийәттә, аилидә тутқан орни, уларниң дуня илим-пәнини һәм уйғур мәдәнийитини раваҗландуруштики роли һәққидә тохталди. Мурасимда шундақла алимә вә шаирә патигүл мәхсәтова, филологийә пәнлириниң доктори алимҗан һәмрайеф, “уйғур авази” гезитиниң баш муһәррири ершат әсмәтоф, җумһурийәтлик уйғур мәдәнийәт мәркизи ханим-қизлар кеңишиниң рәиси сәнәм беширова, язғучи вә шаирлар дүрнәм мәшүрова, абдуғопур қутлуқоф вә мәһәммәтимин обулқасимофлар, тарихчи қасим мәсими, “туран дуняси” җәмийәтлик фондиниң рәиси карлин мәхпиров вә башқилар китабниң йоруққа чиқиши билән һәммини тәбрикләп, бүгүнки күндә иқтисадий қийинчилиқларға қаримай, илим-пән йолида тинмай әмгәк қиливатқан уйғур алимәлиригә зор утуқлар тилиди.

Зияритимизни қобул қилған филологийә пәнлириниң доктори алимҗан һәмрайеф мәзкур тонуштуруш паалийитиниң башқичә өткәнликини, т. Тейипованиң һәқиқәтәнму милләт үчүн чоң бир ишни әмәлгә ашурғанлиқини алаһидә тәкитләп, мундақ деди:
“бүгүн қазақистанлиқ уйғурларниң һаятида наһайити муһим мәдәний вәқә йүз бәрди, десәм хаталашқан болмаймән. Чүнки бизниң җәмийәт актипи турсунай һәдә тейипова қазақистан диярида анилар кеңишигә рәһбәрлик қилип кәлгән. Өз вақтида бу қазақистан хәлқи ассамблейиси тәркибидики муһим кеңәшләрниң бири иди. У, наһайити көп паалийәтләрни әмәлгә ашуруп, көзгә көрүнгән кеңәш. Бу кеңәшкә т. Тейипова узақ йиллар мабәйнидә рәһбәрлик қилип кәлди. Бу, әң муһими қазақистан диярида яшаватқан уйғур аяллириниң аң-сәвийисиниң дәриҗисини көтүрүп, һәқиқәтәнму муһим паалийәтләрниң бирини мәйданға кәлтүрди. Мана мушу җәрянда һәдимиз наһайити чоң утуқларға йәтти, десәк болиду. Китабни тонуштуруш мурасимиға наһайити көп адәм кәлди. Һәммиси қандақ йөнилиштә маңимиз, немә иш қилишимиз керәк, һазир немә муһим, қандақ ишларни әмәлгә ашуруш керәк, дегән наһайити җиддий соалларни оттуриға қойди һәм муһакимә қилди. Буниң орнида аяллар немә қилиши керәк, аялларниң шу ишларни әмәлгә ашурушта мумкинчилики барму, шуниңға қадирму? омумән нурғунлиған миллий муһитимизға аит мәсилиләр оттуриға қоюлди. Алим сүпитидә мушу мурасимға қатнашқинимға хурсәнмән.”

Радиомиз зияритини қобул қилған мәзкур китабни түзгүчи турсунай тейипова китабниң нәшр қилиниш сәвәблири һәққидә тохтилип, мундақ деди:
“уйғур алим қизлири һөкүмәтниң ишини кәч киргичә ишләп өйгә келип, йәнә анилиқ, аяллиқ вәзиписини атқуруп, кечиләп олтуруп, материял көрүп, намзадлиқ, докторлуқ яқлиған. Буниңға апирин дейишкә болиду. Иккинчидин, уйғур ханим-қизлириниң нурғуни уйғур йезилирида өскән, уйғур мәктәплиридә оқуған. Булар шуниңға қаримай тиришип, йәнә илмий ишлирини русчә, қазақчә, өзбекчә яқлиған. Үчинчидин, нурғуни балилирини уларниң келәчики болмайду, дәп уйғур мәктәплиригә бериштин қорқиду. Мана шуларниң һәммисигә мениң китабим җаваб болиду.”

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт