Almatada “Uyghur alimeliri” namliq kitab tonushturuldi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2015-11-10
Share
Uyghur-alimeliri.JPG Uyghur alimeliri kitabini tonushturush murasimidin körünüsh. 2015-Yili 9-noyabir, almata.
RFA/Oyghan

9-Noyabirda almatadiki dostluq öyide “Uyghur alimeliri” namliq kitabni tonushturush murasimi bolup ötti. Mezkur murasim qazaqistan xelqi assambléyisi terkibide uzun yillardin buyan pa'aliyet élip bériwatqan “Uyghur anilar kéngishi” teripidin uyushturulup ötküzüldi. Rus we Uyghur tillirida yoruq körgen bu kitabning neshr qilinishigha ene shu kéngeshning pexriy re'isi tursun'ay téyipowa köp küch chiqardi.

Qazaqistan xelqi assambléyisining 20 yilliqigha béghishlan'ghan “Uyghur alimeliri” namliq kitabta amérika, kanada, türkiye, türkmenistan, özbékistan, qirghizistan, qazaqistan we bashqimu memliketlerde istiqamet qiliwatqan Uyghur alimelirining qisqiche ömür bayani we ilmiy pa'aliyetliri yorutulghan bolup, ularning arisida ayshem shemiyéwa, edilem eysarowa, elime eysiraxunowa, patigül sabitowa qatarliq körneklik alimlar bar.

Dostluq öyide bolup ötken murasimda t. Téyipowaning ish-pa'aliyiti toghriliq chüshürülgen filim körsitilgendin kéyin, sözge chiqqan t. Téyipowa kitabning teyyarlinish sewebliri, Uyghur alim qizlirining zhemiyette, a'ilide tutqan orni, ularning dunya ilim-penini hem Uyghur medeniyitini rawajlandurushtiki roli heqqide toxtaldi. Murasimda shundaqla alime we sha'ire patigül mexsetowa, filologiye penlirining doktori alimjan hemrayéf, “Uyghur awazi” gézitining bash muherriri érshat esmetof, jumhuriyetlik Uyghur medeniyet merkizi xanim-qizlar kéngishining re'isi senem béshirowa, yazghuchi we sha'irlar dürnem meshürowa, abdughopur qutluqof we mehemmet'imin obulqasimoflar, tarixchi qasim mesimi, “Turan dunyasi” jemiyetlik fondining re'isi karlin mexpirow we bashqilar kitabning yoruqqa chiqishi bilen hemmini tebriklep, bügünki künde iqtisadiy qiyinchiliqlargha qarimay, ilim-pen yolida tinmay emgek qiliwatqan Uyghur alimelirige zor utuqlar tilidi.

Ziyaritimizni qobul qilghan filologiye penlirining doktori alimjan hemrayéf mezkur tonushturush pa'aliyitining bashqiche ötkenlikini, t. Téyipowaning heqiqetenmu millet üchün chong bir ishni emelge ashurghanliqini alahide tekitlep, mundaq dédi:
“Bügün qazaqistanliq Uyghurlarning hayatida nahayiti muhim medeniy weqe yüz berdi, désem xatalashqan bolmaymen. Chünki bizning jem'iyet aktipi tursun'ay hede téyipowa qazaqistan diyarida anilar kéngishige rehberlik qilip kelgen. Öz waqtida bu qazaqistan xelqi assambléyisi terkibidiki muhim kéngeshlerning biri idi. U, nahayiti köp pa'aliyetlerni emelge ashurup, közge körün'gen kéngesh. Bu kéngeshke t. Téyipowa uzaq yillar mabeynide rehberlik qilip keldi. Bu, eng muhimi qazaqistan diyarida yashawatqan Uyghur ayallirining ang-sewiyisining derijisini kötürüp, heqiqetenmu muhim pa'aliyetlerning birini meydan'gha keltürdi. Mana mushu jeryanda hedimiz nahayiti chong utuqlargha yetti, dések bolidu. Kitabni tonushturush murasimigha nahayiti köp adem keldi. Hemmisi qandaq yönilishte mangimiz, néme ish qilishimiz kérek, hazir néme muhim, qandaq ishlarni emelge ashurush kérek, dégen nahayiti jiddiy so'allarni otturigha qoydi hem muhakime qildi. Buning ornida ayallar néme qilishi kérek, ayallarning shu ishlarni emelge ashurushta mumkinchiliki barmu, shuninggha qadirmu? omumen nurghunlighan milliy muhitimizgha a'it mesililer otturigha qoyuldi. Alim süpitide mushu murasimgha qatnashqinimgha xursenmen.”

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan mezkur kitabni tüzgüchi tursun'ay téyipowa kitabning neshr qilinish sewebliri heqqide toxtilip, mundaq dédi:
“Uyghur alim qizliri hökümetning ishini kech kirgiche ishlep öyge kélip, yene aniliq, ayalliq wezipisini atqurup, kéchilep olturup, matériyal körüp, namzadliq, doktorluq yaqlighan. Buninggha apirin déyishke bolidu. Ikkinchidin, Uyghur xanim-qizlirining nurghuni Uyghur yézilirida ösken, Uyghur mektepliride oqughan. Bular shuninggha qarimay tiriship, yene ilmiy ishlirini rusche, qazaqche, özbékche yaqlighan. Üchinchidin, nurghuni balilirini ularning kélechiki bolmaydu, dep Uyghur mekteplirige bérishtin qorqidu. Mana shularning hemmisige méning kitabim jawab bolidu.”

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet