1950 - Yillarda misirda neshr qilin'ghan "Azad türkistan" mejmu'esi

Ixtiyariy muxbirimiz qutlan
2013-03-08
Share

"Azad türkistan" mejmu'esi 1950 - yillarning otturilirida muhajirettiki Uyghur serxilliri teripidin misirda neshr qilin'ghan ortaq türkiy tili (Uyghur tili )diki ilmiy, diniy, tarixiy we ijtima'iy mezmunlardiki zhurnaldur.

Melumki, 1949 - yilining axiri Uyghur éli xitay kommunist hakimiyitining kontrolluqigha ötkendin kéyin, Uyghurlarning tashqi dunya bilen bolghan alaqiliri pütünley dégüdek üzüp tashlan'ghan idi. Mushundaq ehwalda muhajirette weten dewasini dawamlashturuwatqan bir bölük siyasiy aktiplar, ziyaliylar we diniy ölimalar teshwiqatning muhimliqini hés qilip ortaq türkiy tili (Uyghur tili) da mezkur mejmu'eni chiqarghan idi.

"Azad türkistan" mejmu'esining tunji sani dangliq ölima muhemmet imin islamiyning sahibliqida 1954 - yili séntebirde neshrdin chiqqan bolup, muhemmet sadiq ependi bash tehrir, sherqiy we gherbiy türkistanliq birqanchilighan bilimlik zatlar tehrir hey'et bolghan idi. Bügünki künde esli nusxisini tépish qiyin bolghan bu mejmu'ening 1954 - we 1955 - yilliri neshr qilin'ghan 3 sani yéqinda istanbuldiki teklimakan torida oqurmenler bilen qayta yüz körüshti. Mezkur mejmu'eni oqup chiqqan qurbanjan mudash bu heqtiki tesiratlirini radi'o anglighuchilargha bayan qilip ötti.

"Azad türkistan" mejmu'esining 1955 - yilliq 3 - sani mexsus Uyghurlar we Uyghurlar wetinige béghishlan'ghan bolup, zhurnalgha bérilgen maqaliler asasen muhajirette weten dewasi bilen shoghulliniwatqan zatlarning ish - pa'aliyetlirige hemde xelq'araliq yighilishlargha sunulghan dokladlargha merkezleshken.

Shu san zhurnalning birinchi maqalisi général mehmut muhiti wapatining 11 yilliqigha béghishlan'ghan bash maqalidin terkip tapqan. Undin bashqa shu san zhurnalgha yene 1933 - yili qeshqerde qurulghan sherqiy türkistan islam jumhuriyitining tashqi ishlar ministiri qasimjan hajimning "Sherqiy türkistan istiqlal küni estilikide" namliq maqalisimu bésilghan. Axirida qurbanjan mudash "Azad türkistan" mejmu'esining Uyghur siyasiy tarixi we medeniyet tetqiqatidiki muhim qimmiti heqqide öz qarashlirini bayan qilip ötti.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.