Белгийәдики уйғурлар өз мәдәнийәт кимликини сақлап қелиш үчүн тиришмақта

Ихтиярий мухбиримиз еһсан
2016.02.25
belgiyede-meshrep.jpg Белгийә уйғур җәмийити 2011-йили 4-айниң 16-күни белгийиниң бланкәнбәрг шәһиридә мәшрәп өткүзди.
RFA/Erkin Tarim

Явропаниң мәркизи райони болған белгийәгә йәрләшкән уйғурлар асаслиқ оттура асиядики қазақистан вә қирғизистандин шуниңдәк уйғур дияридин кәлгәнләрдур.

Шу йәрдики мәшрәп йигит беши абдулламниң тәминлигән учуриға асасланғанда, белгийәдә тәхминән 3 миңға йеқин уйғур яшайдиғанлиқи мәлум. Буларниң ичидә оттура асия дөләтлиридин көчмән болуп кәлгән уйғурлар көп салмақни игиләйду.

Игилишимизчә, уйғурлар белгийәгә 1999-йилдин етибарән көчмән болушқа башлиған болуп, һазирғичә болған 17 йиллиқ көчмәнлик тарихида, белгийәдики уйғурларниң көп қисми бир районға мәркәзлишип яшап, белгийәниң тилини қисқа вақит ичидә өгинип, белгийә җәмийитидә бир кишилик ролини җари қилдуруп ишләш билән биргә, пәрзәнтлирини яхши оқуш шараитида муһим кәсипләрдә тәрбийиләп йетиштүрмәктә.

Белгийәдики мәшрәп йигит беши абдуллам әпәнди зияритимизни қобул қилип, уйғурларниң белгийәдики әһвали һәмдә уларниң бу йәргә көчүп кәлгәндин кейинки орунлишиш вә өзлириниң игиликини тикләш җәрянлирида җапа мушәққәтлик мусапиләрни бесип өткәнликини билдүрди.

Униң ейтишичә, белгийәдики уйғурлар өзлириниң кимликини сақлап қелиш вә әвладлириниму өз кимликини тонуйдиған вә игә чиқидиған һаләттә тәрбийәләшкә асас селиш үчүн, уйғур мәдәнийитиниң бир қисми болған мәшрәптин үнүмлүк пайдиланмақта.

Белгийәдики уйғурлар арисида мәшрәпниң түрлириму көп болуп, чоңлар мәшрипи, яшлар мәшрипи, аяллар мәшрипи, достлар мәшрипи, мәһәллә мәшрипи қатарлиқ мәшрәп шәклидә һәр айда елип берилмақта.

Бу һәқтә белгийәдики чоңлар мәшрипиниң йигит беши абдуллам мәшрәпниң белгийәдики уйғурларниң миллий кимлики вә мәдәнийити һәмдә өз-ара бирликини сақлап қелиш үчүн зор түрткилик роли барлиқини әскәртип өтти. Униң ейтишичә, белгийәниң һәр қайси төт районидики уйғурлар бирлишип өткүзидиған “чоң мәшрәп” ни һәр бир район өз үстигә елип 4 айда бир қетим өткүзидикән.

Мәшрәпләр қаидә бойичә елип берилип, һәр хил сәнәт номурлири көрситилидикән вә мәшрәптә чоқум уйғур тили ишлитиш тәләп қилинидикән.

Сиясий хәвәрләр, әтрапимиздики ишлар, кесәлләр вә қийинчилиқи бар кишиләрни йоқлаш қатарлиқ паалийәтләр елип берилидикән.

Белгийәдики уйғурларниң йәнә мәһәллә мәшрипиму бар болуп, адәм сани азрақ болсиму, бирақ буларму һәр айда өткүзүлүп келинмәктә.

Зияритимизни қобул қилған мәһәллә йигит беши искәндәр мәшрәп әһвали һәққидә тохталди.

Белгийәдики уйғурлар йәнә йеңи әвладлириға ана тил өгитиш, өз-ара алақиләрдә вә мәшрәп паалийәтлиридә уйғур тили ишлитишкә алаһидә әһмийәт бәрмәктә.

Белгийә уйғур җамаити мәшрәптин башқа йәнә, ана тил өгиниш курси, сәнәт, тәнтәрбийә вә башқа мәдәний паалийәтләрниму өткүзүп туридикән.

Белгийәдики уйғурларниң мәшрәп вә башқа паалийәтлиригә изчил қатнишип келиватқан ибраһим өз қарашлирини баян қилип, бу йәрдики уйғурларниң арисида тәнтәрбийә вә башқа саһәләрдә бәлгилик нәтиҗә қазанғанларниң барлиқини, уйғурларниң белгийә җәмийитигә өз төһписини қошуп, қәдәмму-қәдәм бу дөләт җәмийитиниң бир қисмиға айлиниватқанлиқини билдүрди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.