Qirghizistan Uyghurliri “Sherqi türkistan jumhuriyetliri” ni xatirilesh yighini ötküzdi

Ixtiyariy muxbirimiz azad qasim
2015-11-12
Share
ikki-kumhuriyet-bishkek-qirghizistan.JPG Qirghizistandiki Uyghur jama'iti wekilliri sherqi türkistan jumhuriyetlirini xatirilesh yighinida. 2014-Yil 11-noyabir, bishkek.
RFA/Azad Qasim

Qirghizistanning bishkek shehiri we uning etrapidiki mehellilerdiki Uyghur jama'itining wekilliridin 150 ke yéqin kishi 11-noyabir küni ittipaq jem'iyitining uyushturushi bilen alamidin mehellisidiki pa'aliyet sorunigha jem bolup, 1933-yili qurulghan “Sherqi türkistan islam jumhuriyiti” ning 82 yilliqi hemde 1944-yili qurulghan “Sherqi türkistan jumhuriyiti” ning 71 yilliqini xatirilesh yüzisidin yighin ötküzdi.

Yighin'gha dunya Uyghur qurultiyining qirghizistandiki wekili rozimuhemmet abdulbaqiyiw riyasetchilik qildi. Yighinda aldi bilen musteqilliq küreshliride qurban bolghanlarning rohigha atap qur'an tilawet qilindi.

Andin sözge chiqqan ittipaq jem'iyitining re'isi artiq hajim yighin ehlini jumhuriyet bayrimi munasiwiti bilen tebrikligendin kéyin mundaq dédi: “Uyghur xelqi ikki qétim özining musteqil döletlirini qurghan. Biz bügün bu jumhuriyetlerni xatirilep olturuptimiz. Hemminglarni bu bayram kününglar bilen tebrikleymen.”

“Sherqi türkistan jumhuriyetliri” ning qurulushi hemde meghlup bolushidiki sewebler heqqide doklat bergen ittipaq jem'iyitining mu'awin re'isi bextiyar qasim aldi bilen “Sherqi türkistan islam jumhuriyiti” heqqide söz qilip munulargha toxtaldi: “1931-Yili xujiniyaz hajim rehberlikide qozghalghan inqilab pütün Uyghuristan zéminini zilzilige keltürgen idi, 1933-yili qeshqerde sherqi türkistan islam jumhuriyiti quruldi.”

Bextiyar qasim öz doklatida yene, 1944-yili ghuljada bashlan'ghan sherqi türkistan inqilabining sewebliri, sherqi türkistan jumhuriyitining qurulushi hemde inqilabning meghlup bolushi qatarliq jeryanlar heqqide toxtilip mundaq dédi:“1944-1949-Yillardiki sherqi türkistan milliy azadliq inqilabining achchiq sawaqlirini estin chiqarmasliqimiz lazim. Nöwettiki shara'itta musteqilliq üchün küresh qilishning asasliq bilimlirini, yeni siyasetni, hoquqshunasliqni, tarixni, iqtisadni hemde wetenperwerlikni yashlargha tügitishimiz lazim.”

Yighin axirida ittipaq jem'iyiti teripidin sherqi türkistan milliy armiyisening péshqedemlirige jumhuriyet bayrimi munasiwiti bilen soghilar tarqitildi.

Yighinda yene 22-24-öktebir künliri yawropa parlaméntida ötküzülgen “Diniy erkinlikni qoghdash, Uyghur insan heqliri körüshi” namliq konfirinsiyege qatniship kelgen ittipaq jem'iyitining sabiq mu'awin re'isi jamalidin nasiruw hemde 31-öktebir we 1-noyabir künliri özbékistanning tashkent shehiride ötküzülgen “Özbékistan Uyghur medeniyet merkizi” qurulghanliqining 25yilliqini tebriklesh pa'aliyetlirige qatniship kelgen ittipaq gézitining mu'awin bash muherriri rehimjan hapizlar özliri qatniship kelgen pa'aliyetler heqqide melumatlar berdi.

Yighin axirlashqandin kéyin radi'omiz ziyaritini qobul qilghan qirghizistandiki Uyghur ziyaliyliridin hajimurat hashimuw töwendikilerge toxtaldi: “Bügünki yighinda yaxshi köz qarashlar otturigha qoyuldi. Bolupmu bügünkidek pa'aliyetlerge yashlarni köprek jelp qilish heqqidiki pikirlerni nahayiti orunluq dep qaraymen. Weten hemmimizge kérek. Biz musapirchiliqta qanchilik japalarni tartiwatimiz. Eger özimizning erkin wetinimiz bolghanda, bundaq pa'aliyetlerni nahayiti daghdughiliq ötküzgen bular iduq. Allah buyrusa bizmu hör, azad künlerge érishermiz dep ümid qilimen.”

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet