"Uyghurlar" namliq kitab istanbulda neshrdin chiqti

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2017-05-22
Élxet
Pikir
Share
Print
Istanbulda neshr qilin'ghan "Uyghurlar" namliq kitabning muqawisi.
Istanbulda neshr qilin'ghan "Uyghurlar" namliq kitabning muqawisi.
RFA/Erkin Tarim

Uyghur mesilisining xelq'aralishishigha egiship dunyada Uyghurlar toghrisidiki tetqiqatlarmu köpeymekte. Yéqinda gérmaniyede turushluq türk tarix heweskari hüseyin tékinoghlu ependi yazghan "Uyghurlar"namliq kitab neshrdin chiqti. Istanbul qamer neshriyati teripidin neshr qilin'ghan bu kitab 411 bettin terkib tapqan bolup, mezkur kitabta aldi bilen honlar toghrisida melumat bérilgen. Arqidin Uyghurlar toghrisida qisqiche melumat bérilgendin kéyin, Uyghurlarning tarixi tepsiliy bayan qilin'ghan. Kitabta Uyghurlarning diniy étiqadi, dastanliri, riwayetliri we medeniy mirasliri toghrisidimu tepsiliy melumat bérilgen. Bulardin sirt mezkur kitabta Uyghurlarning bashqa milletler bilen bolghan medeniyet munasiwetlirimu bayan qilin'ghan.

Hüseyin tékinoghlu yazghan "Uyghurlar" namliq kitabta Uyghurlarning 745-yili qurghan Uyghur döliti, 840-yilida qurghan idiqut Uyghur döliti, 16-esirde qurghan se'idiye döliti, Uyghurlarning yéqinqi zaman tarixi, hetta chet'eldiki Uyghurlar toghrisidimu mexsus melumatlar bérilgen. Lékin u qaraxaniylar dölitini Uyghurlar qurghan dölet dep hésablimighan bolghachqa bu témini kitabqa kirgüzmigen.

Kitab heqqide köz qarishini igilesh üchün mezkur kitabni yazghan hüseyin tékinoghlu ependi bilen alaqe qurghan bolsaqmu, biraq u kitab heqqidiki köz qarashlirini kitabning kirish söz qismida bayan qilghanliqini ,uningdin paydilinip kitabni tonushtursaq bolidighanliqini éytti.

Kitab heqqide ziyaritimizni qobul qilghan izmir ege uniwérsitéti oqutquchisi, proféssor alimjan inayet ependi "Uyghurlar" namliq kitabning Uyghurlarning tarixini, medeniyitini qisqisi Uyghurlarni tonushturush üchün zor ehmiyetke ige ikenlikini bayan qildi.

Enqerediki hajettepe uniwérsitéti tarix oqutquchisi doktor erkin ekrem ependi hüseyin tékinoghlu yazghan "Uyghurlar" namliq kitabning Uyghurlargha qiziqidighan kishiler üchün oqushluq eser ikenlikini tekitlidi.

Proféssor doktor alimjan inayet ependi mezkur kitabning 18 qisimdin terkib tapqanliqini, kitabta Uyghurlarning siyasiy tarixi, medeniyet tarixi, din tarixi we edebiyat tarixining tepsiliy bayan qilin'ghanliqini tekitlidi.

Doktor erkin ekrem ependi tarix kitablirining ammibab tarixi we akadémiyelik, yeni ilmiy tarix dep ikkige ayrilidighanliqi, hüseyin tékinoghlu yazghan eserning amibap tarixi ikenlikini tekitlidi.

Proféssor alimjan inayet ependi chet'ellik tetqiqatchilarning Uyghurlar toghrisida köp toxtilishining sewebliri heqqide öz qarashlirini otturigha qoydi.

Tonulghan merhum tarixchi turghun almas yazghan "Uyghurlar" namliq kitab 2010-yili türkchige terjime qilinip, sélén'ga neshriyati teripidin neshr qilin'ghan idi. Hüseyin tékinoghlu yazghan bu eser bolsa türkiyede türk tilida mexsus Uyghur omumi tarixi toghrisida neshr qilin'ghan ikkinchi kitab hésablinidu.

Toluq bet