“көк паспорт арзуси” намлиқ китаб түркийәдә нәшр қилинди

Ихтиярий мухбиримиз абдувәли аюп
2017-11-03
Share
kok-pasport-arzusi-kitab.jpg Канадада яшаватқан сиясий паалийәтчи руқийә турдуш ханим язған “көк паспорт арзуси” намлиқ китабниң алди вә кәйни муқависи.
RFA/Abduweli Ayup

Муһаҗирәттики уйғурларда диний, әдәбий вә тарихий китаблар көпрәк нәшр қилинип әркинлик, адаләт, демократийә, кимлик, тәңлик, милләтчилик вә кишилик һоқуқ дегәндәк темиларда чиққан әсәрләрниң азлиқи мәлум. Бу йоқлуққа 2017-йили өктәбирдә түркийәдики тәклимакан уйғур нәшрияти нәшр қилған “көк паспорт арзуси” намлиқ әсәр җаваб қайтурди.

Мәзкур китаб нәшрдин чиқиши билән оқурмәнләр арисида алқишқа еришкәнлики ейтилмақта. Болупму әркинлик, кимлик вә милләтчиликкә охшаш темилар йорутулған китабларни ғәрблик апторларниң тилидин оқуп келиватқан зиялийлар қатлимида бу әсәрниң бәкрәк қизғин муназирә қилиниватқанлиқи көрүлмәктә. Ундақта “көк паспорт арзуси” зади қандақ китаб? китабтики муназиригә сазавәр нуқтилар немә?

Биз бу соалларға җаваб тепиш үчүн аптор билән шундақла америка, түркийә вә явропаға охшаш пәрқлиқ йәрләрдә яшаватқан, өзгичә кәсип вә чүшәнчидики уйғурлар билән сөһбәтлишип чиқтуқ.

Мәзкур китабниң аптори- канадада яшаватқан сиясий паалийәтчи руқийә турдуш ханим китабтики “көк паспорт арзуси” ниң қандақ арзу икәнлики һәққидә тохталди. У муһаҗирәттә яшаватқан қисмән уйғурлардики өзи һөрлүктә яшап туруп милләтниң һөрлүки йолидики паалийәтләрни өзи билән мунасивәтсиз көридиған һадисиләрниң тәсиридә мәзкур китабни язғанлиқини баян қилди.

Мәзкур китаб һәққидики сөһбәткә америкадин иштирак қилған уйғур инженер земинҗан әркин әпәнди китабниң оқурмәнләргә немә үчүн муһимлиқини алаһидә тәкитлиди. У, “уйғурлардики әркин әлләрдә яшап турупму йеңәлмигән хитай қорқунчини пиланлиқ меңә ююшниң нәтиҗиси,” дәп қарайдикән. Земинҗан, мәзкур китабтин бу мәсилигә мәлум җаваб тапқанлиқини баян қилди.

Түркийәдә яшаватқан шаир абдурәһим парач әпәнди мәзкур китаб һәққидә тохтилип, униңда әркинлик уқуминиң ислами нуқтидин йешилгәнликини тилға алиду. У китабни оқуш җәрянида юқириқи нуқтиларни муәййәнләштүргән болсиму, әмма китабта йәнә бәзи мисалларниң мәнбәси ениқ көрситилмигәнликини, хитайниң “меңә ююш вә меңини программилаш” тактикиси тилға елинған болсиму, әмма униңдин қандақ қутулуш тоғрилиқ пикир вә мулаһизиләрниң йетерсизликини һес қилғанлиқини оттуриға қойди.

“көк паспорт арзуси” да темиларни қайил қиларлиқ йешиш үчүн һәр қайси иҗтимаий пәнләргә даир билимләрниң җайида ишлитилгәнлики оқурмәнләрниң диққитини тартқан. Китабта қоллинилған көзитиш нуқтилири вә кәлтүрүлгән дәлилләр һәққидә явропада яшаватқан җәңгивар әпәнди һес қилғанлирини баян қилди.

Апторниң китабида тәкитлишичә, һәр бир уйғурниң һөрлүки пәқәт дөләт қурушни нишан қилған милләтчилик арқилиқ әмәлгә ашидикән. У китабида исламдики үммәт чүшәнчиси билән милләтчиликниң зит әмәсликини, тәвһит тәләп қилидиған һөрлүккә еришмәк үчүн милләтниң һөр болуши керәкликини язған.

Оқурмәнләрдин игилишимизчә, китабта уйғур тилиға ят болған бәзи сөз вә ипадиләш шәкиллири болғандин башқа, бир қисим җүмлиләр зиядә узун болғачқа чүшәнмәк қийин икән. Бир қисим мәзмунларға берилгән мисаллар йетәрсиз болғандин башқа йәнә бир қисим мәзмунлар чала йезилған икән. Бу һәқтә җәңгивар әпәнди көз қарашлирини оттуриға қойди.

Оқурмәнләр инкас қилған йетерсизликләр вә кәмтүк мәзмунлар һәққидә руқийә турдуш ханимдин сориғинимизда, у өзиниң доктор әркин әкрәм билән бирликтә бир китаб йезиватқанлиқини, бу китабида чала қалған нуқтиларни келәчәктә чиқидиған китабида толуқлайдиғанлиқини ейтти.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт