Uyghur medeniyet körgezmisi xelq'araliq ijtima'iy teshkilatlar körgezmisidin orun aldi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2018-11-20
Share

11-Ayning 17-18-künliri istanbulning yéngiqapidiki körgezme we sen'et zalida échilghan 3-nöwetlik xelq'araliq islam dunyasi ijtima'iy teshkilatlar körgezmiside Uyghur medeniyet körgezmisimu orun aldi.

Merkizi istanbuldiki islam dunyasi ammiwi teshkilatlar birliki we türkiye xalisane birleshme fondining uyushturushi, istanbul sheherlik hökümetning qollap-quwwetlishi bilen échilghan bu körgezme ikki kün dawam qilghan bolup, körgezmige 40 dölettin 130 tin artuq ijtima'iy teshkilatlar we fondlar qatnashqan.

Bu körgezmide Uyghurlargha wakaliten sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti körgezme achqan bolup, körgezmide Uyghurlarning medeniyet, örp adetlirini tonushturup, milliyche kiyim-kéchek, oghul-qizlarning chimen doppa we her xil chalghu eswablarni körgezmige qoyghan. Körgezmige yene Uyghur diyarining xeritisi, bayriqi, we yüsüp xas hajip bilen mehmut qeshqirining, qeshqer héytgah jamesining resimliri qoyulghan.

Körgezmide Uyghurlarning tarixi, medeniyiti, dini, tili we ijtima'iy hayati toghrisida yézilghan kitab-zhurnallar heqsiz tarqitilghan. Uningdin bashqa yene Uyghurlarning hazirqi ehwali shundaqla xitayning jaza lagérlirini taqash chaqiriqi we lagérdiki milyonlighan Uyghurlarni qoyup bérish toghrisidiki teshwiqat waraqchiliri tarqitildi.

3-Nöwetlik xelq'araliq ijtima'iy teshkilatlar körgezmisi toghrisida pikir bayan qilghan islam dunyasi ijtima'iy teshkilatlar birlikining bash katipi aliy qurt ependi échilish nutqi sözlep, islam dunyasining teqezzasi bolghan birlik we barawerlikning bu xil körgezme pa'aliyetliri bilen emeliylishidighanliqini bildürdi. U mundaq dédi: "Islam dunyasining nurghun mesililiri bar, emma birla chiqish yolimiz bar, u bolsimu birlik, barawerlik. Körgezmige 40 dölettin 130 etrapida ijtima'iy teshkilatlar qatnashti. Bu körgezmide ijtima'iy teshkilatlar otturisida öz-ara hemkarliq ornitish, tonushush, tejribe almashturush we teshkilatlar ara bir biri toghrisida melumatqa ige bolushni meqset qilimiz," dédi.

Ikki kün dawam qilghan bu körgezmide Uyghur medeniyet körgezmisi ziyaretchilerning alahide diqqitini tartti. Uyghur medeniyet körgezmisini türkiye yashlar we tenterbiye ministiri mehmet muherrem qassap'oghli, istanbul sheher bashliqining bash danishmeni isma'il heqqitunch ependi, islam dunyasi ijtima'iy teshkilatlar birlikining bash katipi éli qurt ependi qatarliq köp sanda kishiler Uyghur körgezmisini ziyaret qildi.

Uyghur medeniyet körgezmisini ziyaret qilghan türkiye yashlar we tenterbiye ministiri mehmet muherrem qassap'oghligha hemrah bolghan islam dunyasi ijtima'iy teshkilatlar birlikining bash katipi aliy qurt ependi ministirgha Uyghur körgezmisini chüshendürüp mundaq dédi: "Hörmetlik ministir ependim, bu mezlum jughrapiye sherqiy türkistan körgezmisidur, kök bayraq bilen türk bayriqi birge qoyuluptu, u yer qiyinchiliqta qalghan bir rayondur."

Biz bu pursetni gheniymet bilip, ministirdin so'al soriduq. "Ministir ependi, Uyghurlar türkiyedin ümid kütüwatidu, emma türkiye néme üchün sükütte turidu?" dégen so'alimizgha u mundaq jawab berdi: "Türkiye küchlen'gende mesile tügeydu, téximu yaxshi bolidu, ulargha allah yardemchi bolsun!"

Hüseyin bay isimlik bir kishi nechche milyon Uyghur xitayning jaza lagérida naheq yétiwatsa, néme üchün türkiye sükütte turidu dégen so'alimizgha jawab bérip mundaq dédi: "Türkiyede 80-yillarda insanlar bu mesilini bek qollaytti, merhum erbakan ependim bu mesilini dawamliq küntertipke keltüretti. Hazirqi hökümet siyasiy sewebtin süküt qiliwatqan bolsa kérek. Öz waqtida abdulhemidxanning newrisi sherqiy türkistan'gha bérip dölet qurushqa tirishqan idi, chünki osmanli döliti sherqiy türkistanni héch qachan untumighan. Bügünmu untumaydu, rejep tayyip erdoghanmu untumaydu dep qaraymen."

Biz yene bu körgezmini achqan sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining re'isi hidayetulla oghuzxanning pikir qarashlirini alduq. Hidayetulla oghuzxan bu körgezmini échishtiki meqsiti we ehmiyiti toghrisida toxtaldi we teshkilatlarning re'islirige Uyghurlarning mesililirini anglatqanliqini, teshkilatlar bilen munasiwet ornatqanliqini bildürdi.

Biz yene bu körgezmini échiwatqan sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti ayallar bölümining bashliqi munewwer öz Uyghurxanim bilen söhbet élip barduq. Munewwer xanim bu körgezmide Uyghurlarni tonushturup medeniyet körgezmisi achqanliqini, Uyghurlargha alaqidar kitab-zhurnal tarqatqanliqini, xitaydiki jaza lagérliri we lagérdiki Uyghurlar toghrisida teshwiqat wariqi tarqatqanliqini, körgezmining kütkinidek yaxshi ötkenlikini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet