Xitay italiyediki xelq'araliq körgezmide ékran arqiliq Uyghur élining tereqqiyatini namayan qildi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2015-08-19
Élxet
Pikir
Share
Print
Italiyening milan shehiride échilghan xelq'araliq "EXPO-2015" körgezmiside xitay döliti tonushturulghan chong heshemetlik binaning aldidiki chong téléwiziyide dawamliq halda Uyghur naxsha-usulliri bérilgen. 2015-Yili awghust, italiye.
Italiyening milan shehiride échilghan xelq'araliq "EXPO-2015" körgezmiside xitay döliti tonushturulghan chong heshemetlik binaning aldidiki chong téléwiziyide dawamliq halda Uyghur naxsha-usulliri bérilgen. 2015-Yili awghust, italiye.
RFA/Erkin Tarim

Dunyaning eng chong körgezmisi hésablinidighan xelq'araliq "Expo-2015" dep atalghan körgezmisi italiyening milan shehiride dawamlashmaqta. Biz 8-ayning 17-küni italiyening milan shehirige 15 kilométir uzaqliqtiki körgezmini ékskursiye qilduq.

Körgezme üchün yéngi bir sheher bina qilin'ghan. Keng heshemetlik yolning ikki teripige 147 dölet, öz döletlirini tonushturidighan chong zal we binalarni salghan. Her döletning aldigha u döletning bayriqi ésilghan. Körgezmige qatnashqan döletler ichide, amérika, gérmaniye, yaponiye we birleshme ereb xelipilikige oxshash döletlerning bölümlirining nahayiti chong we heshemetlik bolushi kishilerning diqqet-étibarini tartmaqta.

Merkizi parizhda turushluq xelq'ara körgezme ishxanisida bundin 7 yil burun bu körgezmini échish hoquqi italiyening milan shehirige bérilgen idi. Bu yilqi bu körgezmining témisi "Yer sharini asrang, yashash üchün énérgiye" bolup, körgezme meydanining her yérige bu sho'ar yézilghan. Bu körgezmide her qaysi döletlerning medeniyiti, örp we adetliri, iqtisadi we téxnologiye jehettiki weziyiti tonushturulghandin sirt, her bölümning aldida her qaysi döletlerning yémek-ichmekliri sétilmaqta. Hetta bezi döletlerning körgezme zallirining aldida her qaysi döletlerdin kelgen sen'etchiler naxsha we usullirini körsetmekte.

Bizning diqqitimizni tartqan yene bir qiziqarliq nerse, xitay döliti tonushturulghan chong heshemetlik binaning aldigha chong qilip "Fu" yeni "Bext" dégen xitayche xet chong qilip yézilghan bolup, uning yénidiki chong téléwiziyide dawamliq halda Uyghur naxsha-usul ömikining sen'etchiliri orundighan usul nomurliri körsitilmekte idi. Ulardin bashqa ürümchi, qeshqer we turpandiki yaxshi bina we menzirilerni körsitip, Uyghur diyarining zor tereqqiy qiliwatqanliqini anglitiliwatmaqta idi.

Bulardin bashqa amérika, gérmaniye we yaponiyege oxshash döletlerning bölümlirining aldida öchiret eng uzun idi. Bulardin bashqa türkiye, ezerbeyjan we ottura asiya türkiy jumhuriyetliri tonushturulghan mexsus bölümlergimu kishilerning qiziqishi intayin yuqiri idi.

"Expo"sözining menisi körgezme bolup, olimpik tenterbiye musabiqisi, dunya putbol musabiqisige oxshash eng chong xelq'araliq pa'aliyettur. Tunji qétimliqi 1850-yilida en'gliyede ötküzülgen.

Milan sherhi italiyening gherbiy shimaligha jaylashqan bolup, 3 milyondin artuq nopusqa ige dunyadiki eng muhim toqumichiliq sana'et sheherliridin biri hésablinidu.

Dunyaning eng chong körgezmiliridin biri bolghan mezkur "Expo-2015" da xitay dölitining téléwiziye ékrani arqiliq Uyghurlarni tonutushtiki meqsiti néme? xitayda shundaq köp milletler turup dawamliq halda Uyghurlarni körsitishtiki meqset néme? bu körgezmining italiyede ötküzülüshining ehmiyiti qandaq? dégen so'allargha jawab tépish üchün dunya Uyghur qurultiyi ijra'iye komitéti mudiri dolqun eysa ependi bilen söhbet élip barduq.

U, xitayning her waqittikige oxshashla Uyghurlargha zulum qilmaywatimiz, shinjangda insan heq-hoquqliri depsendichiliki yoq, dep dunyaning közini boyash üchün yawropaliqlargha naxsha-usul oynawatqan Uyghurlarning körünüshlirini körsitiwatqanliqini, emma dunya döletlirining xitaydiki insan heqliri depsendichilikini, bolupmu Uyghur mesilisini bilip ketkenlikini bayan qilip ötti.

Toluq bet