Қазақистанда ана тилида билим еливатқан уйғур қиз-йигитлири норуз байримини мубарәклиди

Ихтияри мухбиримиз ойған
2018-03-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Қазақистандики норузлуқ паалийәттин бир көрүнүш
Қазақистандики норузлуқ паалийәттин бир көрүнүш
RFA/Oyghan

Бу йил қазақистандики уйғур тилида оқутуш йүргүзүлидиған мәктәпләрдә норуз байримиға беғишланған паалийәтләр өткүзүлди. Җумһурийәттә 10 дин ошуқ толуқ уйғур тилида, 50 тин ошуқ арилаш, йәни уйғур, қазақ вә рус тиллиридики мәктәпләрдә 15 миңдин көп уйғур қиз-йигитлири ана тилида билим алиду. Мәзкур мәктәпләр қазақистан һөкүмити тәрипидин аҗритилған хираҗәт билән тәминләнгән. Алмута шәһиридики абдулла розибақийеф намидики 153-мәктәп-гимназийәсиниң әң үлгилик мәктәпләр қатаридин орун алғанлиқи мәлум. Униңда һазир 1500гә йеқин бала ана тилида билим алмақта.

Өткән һәптидә мәзкур мәктәптә болуп өткән норузға беғишланған дәрсләрдә башланғуч синип оқуғучилири, йәни 5 вә 9 яш арилиқидики балилар уйғур миллий кийимлирини кийип, ана тилида шеирлар оқуди, нахшилар ейтти, миллий саз әсваблирида музика орундиди вә уйғур хәлқиниң миллий оюнлирини намайиш қилди. Уйғур балилири йәнә миллий таамлар, уйғур хәлқиниң мәшһур шәхслири, әрбаблири билән йеқиндин тонушти. Норуз паалийәтлири мәзкур гимназийәниң тәйярлиқ синиплиридиму өтти. Бу синипларда 5-6 яштики балилар оқуватқан болуп, уларниң миллийлик билән тәрбийәлинишигә барлиқ мумкинчиликләр яритилған. Норуз дәрслири синип йетәкчилири һәм ата-анилар тәрипидин уюштурулған болуп, униңға қатнашқан яш- өсмүрләр алаһидә миллий кәйпиятта мәхсус сәнәт номурлириниң көрсәтти.

Мәктәп ата-анилар комитетиниң әзаси назугум зулярова бу паалийәт һәққидә тохтилип, мундақ деди: «мәктипимиздә уюштурулған бүгүнки норуз байрими яхши өтүватиду. Сәвәби балилиримиз буниңға узун вақит тәярланди вә бу күнни сеғинип күтти. Ата-аниларму муәллимләрниң бу тәшәббусини қоллап, һәр яқтин ярдәм беришкә тиришти. Балилиримиз норуз байрими арқилиқ ана тилимизниң қанчилик бай икәнлигини, өрп-адәтлиримизниң қанчилик қәдимий икәнлигини көрүватиду. Улар миллий кийимләрни кийип, наһайити чирайлиқ болуп кетипту. Әнә шу балилиримиз ана тилини унтумай, өрп-адәтлиримизни сақлиса, демәк хәлқимизниң келәчики болиду дегән сөз. Улар бүгүн унтулуп кетиватқан миллий оюнлиримизни ойнап, һәтта бизниму бу оюнларға чақирип, ата-аниларни наһайити хушал қилди».

Назугум зулярова буниң барлиқиниң ана тилида оқутушниң нәтиҗиси икәнликини, уйғур балилирини ана тилида оқутса, милләтниң келәчикини сақлап қелиш мумкинликини оттуриға қойди.

Радийомиз зияритини қобул қилған пешқәдәм устаз, башланғуч синип муәллими мәмликәт алимованиң ейтишичә, мәктәпкә кириш тәярлиқ синиплирида өткүзүлгән һәр хил вәқәләргә беғишланған паалийәтләр уйғур балилириниң кичикидинла ана тилиға болған муһәббитини ойғитишни, уларға миллийликни сиңдүрүшни мәқсәт қилидикән. У мәзкур норуз байримиға беғишланған дәрсләрдә балиларни ана тилида сөзләшкә адәтләндүрүшниң, уларда миллий кимлик сезимлирини шәкилләндүрүшниң миллий тәрбийәниң асасини тәшкил қилидиғанлиқини илгири сүрүп, мундақ деди: «миллий тәрбийәниң әһмийити, биз қандақла болмисун миллий байрамлиримиз, өрп-адәтлиримиз арқилиқ балиларни бурунқи әҗдадлиримиз тәрбийилигән роһта тәрбийиләп чиқимиз. Мәктәптә йүргүзүлүватқан тәрбийә ишлириниң көпчилики мушу миллий роһ билән юғурулған. Мәктәптә өткүзүлгән норуз байримини балиларға шундақ чүшәндүрүшимиз керәкки, бурун бу байрамлар аталматти. Унтулуп кәткән байрамлар иди. Йигирмә йилдин ашти бу байрамларни дағдуғилиқ өткүзүватимиз. Бу байрамниңму балиларни тәрбийиләштики әһмийити интайин зор».

Мәмликәт алимова норуз байримиға беғишланған мундақ паалийәтләрдин балиларниң бу байрамниң тарихи, әһмийити, уйғур миллий таамлири, оюнлири, саз-нәғмилири билән йеқиндин тонушуш имканийитигә игә болидиғанлиқини билдүрди. Униң пикричә, мундақ паалийәтләр балиларниң ойлаш қабилийитини, билим даирисини техиму ашурудикән.

Сулайман дәмирәл намидики университетниң оқутқучиси дилнур қасимова пүткүл уйғур җамаәтчиликини норуз байрими билән тәбриклиди. Униң қаришичә, һазир уйғур елидә хитай даирилири тәрипидин елип бериливатқан бастуруш сияситиниң күчәйгән бир вақтида қандақла болмисун миллий маарипни сақлап қелиш әң муһим вәзипә болуп қалмақта. У аталмиш «қош тиллиқ маарип»ниң пүтүнләй уйғур маарипини йоқитишқа қаритилған сиясәт икәнликини, һазир уйғур диярида өз тилини, дилини билмәйдиған бир йеңи әвладниң өсүп келиватқанлиқини оттуриға қоюп, мундақ деди: «буниң мәниси уйғур балилириниң хитай мәктипидә оқуп, шуниң тәрбийәсидә чоң болғанлар. Улар тилда раван әмәс, өрп-адәтләрни йоқитип қойған. Әтики күндә улар ким болуп чиқиду? қайси милләтниң пәрзәндлири болиду? хәлқимиз шундақ ечинарлиқ әһвалда қеливатиду. Һазир дуняда уйғурлар бар юртларда, дөләтләрдә уйғур мәктәплири, синиплири ечиливатиду. Бу бизни хушал қилиду».

Дилнур қасимова қазақистандиму өз пәрзәндлирини башқа тилларда оқутуп, ана тилини унтуватқан, миллий өрп-адәтлиридин хәвәрсиз қеливатқан ата-аниларниң аз әмәсликидин, уларниң кәйнидинму шундақ әвладларниң өсүп келиватқанлиқидин қаттиқ әндишә қилидиғанлиқини билдүрди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт