Қирғизистан уйғурлири шаирә вә журналист хәйринса турдидин айрилди

Ихтияри мухбиримиз ферузә
2016-11-28
Share
qirghiz-funeral-hayrinisa Қирғизистандики уйғурлар һаза ачмақта.
RFE

27-Ноябир күни оттура асия җумһурийәтлиридә тонулған уйғур шаирәлиридин бири, журналист хәйриниса турди қирғизистанниң бишкәк шәһиридә 72 йешида вапат болуп, қайғулуқ мурасим билән дәпнә қилинған.

Мәрһумниң намизи у һаят вақтида қурулушиға ярдәм қилған бишкәктики ақмәсчиттә чүшүрүлгән болуп, җиназа намизиға бишкәктики уйғур вә башқа хәлқләр вәкиллиридин 500 дин артуқ киши қатнашқан.

Қирғизистан уйғурлири иттипақ җәмийитиниң рәиси артиқ һаҗи вә башқа уйғур зиялийлири җиназа мурасимида мәрһум хәйринса турдиниң қирғизистан уйғур аяллири хизмәтлиригә вә уйғур мәдәнийитигә қошқан төһпилиригә юқири баһа бәрди һәм униң аилә-тавабиатлириға өз тәзийәлирини билдүрди.

Хәйриниса турди 1944-йили 15-авғуст күни чөчәк шәһиридә, өлима аилисидә дунияға кәлгән. Атиси исмаил дамуллам уйғур вә әрәб тиллирини яхши билгәнлики сәвәблик, бүйүк мутәпәккур маһмут қәшқәриниң "түркий тиллар дивани" намлиқ әсирини 1946-йили әрәбчидин уйғур тилиға тәрҗимә қилған иди.

Хәйриниса турди үрүмчидә оттура мәктәпни тамамлиғандин кейин, үрүмчи дарил муәллимингә оқушқа кирип, уни 1961-йили түгитип, мәктәптә муәллим болуп ишлигән.

Хәйриниса турдиниң аилиси 1962-йили май ейида сабиқ совет дөлитигә көчүп чиқип, дәсләп қазақистанниң уйғур райониға, кейинрәк қирғизистанниң фрунзе, һазирқи бишкәк шәһиригә келип орунлишиду . У, зиялий осман турди билән аилә қуриду.

Хәйриниса турди, 1993-йилдин 2010-йиллириғичә қирғизистан дөләт радио-телевизийә идарисидә уйғурчә аңлитиш бөлүмидә хизмәт қилған. "иттипақ" җәмийитиниң рәиси артиқ һаҗиеф хәйриниса турди тоғрисида мундақ деди; "хәйриниса турди қирғизистан дөләт радио-телевизийә ширкитидә 17 йилдин ошуқ ишләш җәрянида өзиниң талантлиқ мухбир икәнликини намаян қилди. У "тәңритағ садаси" аңлитишидахәлқимизниң тарихи, әдәбияти, мәдәнийити, өрп-адатлири һәққидә, шундақла уйғурлар һаятидин йеңилиқлар, "иттипақ" җәмийитиниң паалийәтлири вә башқа темиларда давамлиқ хәвәрләрни берип кәлгән".

Хәйриниса турдиниң әдәбий иҗадийити 1970-йиллиридин башланған болуп, "шаптул чечики" намлиқ тунҗи шеири 1971-йили "йеңи һаят" гезитидә елан қилинған. Шуниңдин бери униң шеирлири "уйғур авази", "йеңи һаят", "иттипақ", "виҗдан авази", "арзу", "пәрваз" қатарлиқ гезит-журналларда елан қилинған.

Кейинки йилларда хәйринса турдиниң шеирлири қирғизстандики гезит-журналлар арқилиқ қирғиз оқурмәнлири тәрипидинму оқуп билишкә муйәссәр болди. 1994-Йили қирғиз тилида чиққан "үмидим мениң ата юрт" намлиқ топламда хәйринса һәдәниң бир түркүм шеирлири берилгән. 1997-Йили қирғиз шаири мархабай ааматофниң тәр билән "җан сирим" намлиқ шеирлар топлими қирғиз тилида нәшрдин чиққан.

2001-Йили хәйриниси турдиниң "аниниң қәлбидә аләмчә сөйгү" намлиқ топлими уйғур тилида йоруқ көрди. Бу топламда шаирәниң шеир, һекайә вә әслимилири берилгән.

1980-Йили бишкәктә қурулған "сада" уйғур мәдәнийити гурупписиға актип қатнишип, аяллар бөлүмини башқурған. 1990-Йили өктәбир районлуқ кеңәшниң әзаси болған.

Бу җәрянда хәйриниса һәдә төкүлдаш мәһәллисиниң армейский вә литовский кочилирини асфалт қилдурған. Төкүлдаш ақ мәсчитиниң қурулуши, мәһәллидә су мәсилисини һәл қилиш үчүн һөкүмәт орунлиридин рухсәт елишиға ярдәм қилған. У 1995-йили қирғизистан язғучилар иттипақиниң әзаси, қирғизистан аяллар бирләшмисиниң әзаси, қирғизистан аяллар иҗадийәт җәмийитиниң әзаси болған.

"иттипақ" гезитиниң баш муһеррири әкбәрҗан бавудуноф хәйриниса турдиға "талантлиқ шаирә вә язғучи, вәтәнпәрвәр" дәп баһа бәрди.

У, 2004-2008 йиллири қирғизистан уйғурлири "иттипақ" җәмийитиниң аяллар кеңишиниң рәиси болған. Хәйриниса турдиниң  тинимсиз әмгики, тиришчанлиқи билән хизмитидә көрсәткән паалийәтлири юқири баһаланған. Қирғизистан дөләт радио-телевизийә идариси уни бир нәччә қетим һөрмәт тәқтирнамилири вә бир нәччә медаллар билән тәқдирлигән.

У, қирғизистан уйғурлири "иттипақ" җәмийитиниң паалийәтлиригә җан көйдүрүп ишлиши нәтиҗисидә "иттипақ" җәмийитиниң тәқдирнамилири вә җәмийәтниң алий мукапати болған "еһсан" медали билән мукапатланған шундақла қирғизистан хәлқи ассамблейисиниң һөрмәт пәхрий ярлиқиға саһиб болған.

"иттипақ" җәмийитиниң рәиси артиқ һаҗийеф җамаәт намидин мәрһумәниң аилисигә, уруқ-туғқанлириға тәзийә билдүрди.

Тоқмақ шәһири аяллири кеңишиниң рәиси турсунай абитова вә "балаҗан" балилар бағчисиниң мудири зулпийә обулқасимму хәйринса турдиға юқири баһа бәрди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт