Санктпетербургда өткүзүлгән түркологийә йиғинида уйғурларға аит темиларму муһакимә қилинди

Мухбиримиз әркин тарим
2015-11-03
Share
rusiye-turkologiye-uyghrushunas-omer-qul-osman-batur-305.jpg Доктор өмәр қул әпәнди «осман батур вә униң һәққидә елип берилған тәтқиқатлар» темисида доклат бәрмәктә
RFA/Erkin Tarim


Русийәниң санкитпетербург дөләт университети түркологийә факултетиниң қурулғанлиқиниң 180 - йиллиқини хатириләш мунасивити билән 26 - өктәбир күнидин 28 - өктәбир күнигичә «хәлқаралиқ түркий хәлқләрниң тиллири вә әдәбияти» мавзулуқ илмий муһакимә йиғини өткүзүлди.

Бу йиғинда уйғурларниң тили,тарихи мәсилилири бойичиму мақалиләр оқулған. Хәвәрләрдин мәлум болушичә, бу йиғинниң ечилиш нутиқини санктпетербург дөләт университети шәрқшунаслиқ факултети түркологийә кафедраси мудири николай николайевич, рус - түрк мәдәнийәт мәркизи мудири йәһя вәтәняр сейидович қатарлиқ кишиләр сөзлиди.

Мәзкур йиғинда уйғурлар тоғрисида түркийәдин әнқәрәдики ғази университети һазирқи заман түркий тиллири вә әдәбиятлири факултети уйғур тили оқутқучиси доктор айсун дәмирәз гүнәри ханим вә истанбул университети түркологийә тәтқиқат институти мутәхәссиси доктор өмәр қул әпәндиләр доклат оқуған.

Биз мәзкур икки мутәхәссисниң йиғинда оттуриға қоюлған темиларға аит мәлуматлири вә чүшәнчилирини игилидуқ.

Доктор айсун дәмирәр гүнәри ханимниң мәлумат беришичә, йиғинниң ечилиш мурасимида русийә пәнләр академийиси шәрқ қол язмилири институти мудири профессор лина папова қилған нутуқ кишиләрниң диққәт - етибарини тартқан. У, доклатида көрүнүшләр арқилиқ санктпетербургда түркологийә тәтқиқатиниң қачан қандақ башланғанлиқини, қисқиси петербург университетида 180 йилдин бери түркий милләтләрниң тиллири вә әдәбиятлири тоғрисида елип берилған тәтқиқатларни мисаллар билән тәпсилий баян қилип өткән. Бу илмий муһакимә йиғиниға оттура асия түркий җумһурийәтлири, германийә, түркийә, корейә, хитай вә моңғулийә қатарлиқ дөләтләрдин 80 түрколог иштирак қилған.

Доктор айсун дәмирәр гүнәри ханим йиғинда оқуп өтүлгән илмий доклатлар тоғрисида мәлумат берип мундақ деди:

Һазирқи заман уйғур тили тоғрисида мән «һазирқи заман уйғур тилидики - лиқ қошумчисиниң ишлитилиши вә - лиқ қошумчиси билән ясалған қошма қошумчилар» темисида бир доклат бәрдим. Йиғинда оттура асия түркий җумһурийәтлири, японийә, корейә, түркийә вә хитай қатарлиқ дөләтләрдин кәлгән түркологлар илмий доклат бәрди. Буларниң ичидә уйғурлар вә уйғур тили тоғрисидики доклатларниң көплүки диққитимни тартти. Уйғур тили вә әдәбияти тоғрисидики мақалиләрниң көпи қәдимки уйғурчә тоғрисида болуп, истанбул университети түркологийә тәтқиқати институти мутәхәссиси доктор өмәр қул әпәнди болса «осман батур вә униң һәққидә елип берилған тәтқиқатлар» темисида доклат бәрди. Йиғинда түркий тиллири вә әдәбиятлири тоғрисида 80 әтрапида илмий доклат оқуп өтүлди. Йеқинда бу мақалиләр, мақалиләр топлими шәклидә нәшр қилинидикән.

Әнқәрә ғази университети уйғур тили оқутқучиси доктор айсун дәмирәр гүнәри ханим йиғин җәрянида түркологийә көргәзмисиму ечилғанлиқини бу йәрдә бәк қиммәтлик қол язмилирини көргәнликини баян қилип мундақ деди:

Йиғин җәрянида 27 - өктәбир күни санктпетербург дөләт кутупханисиға бардуқ, у йәрдә түркий милләтләр әдәбияти вә мәдәнийити тоғрисида бир көргәзмә ечилған иди. Бу көргәзмидә түркий милләтләрдин даңлиқ язғучиларниң китаблири, түркологийә һәққидә нәшр қилинған пүтүн әсәрләр қоюлған иди. Йиғин әһли бу көргәзмини екскурсийә қилдуқ. Бу йәрдиму уйғур тили тоғрисида нәшр қилинған китабларниң көплүки диққитимни тартти. Қәдимки уйғур текистлири тоғрисида елип берилған тәтқиқатлар наһайити көп икән.

Истанбул университети түркологийә тәтқиқат институти мутәхәссиси доктор өмәр қул әпәнди йиғинда бәргән илмий доклати тоғрисида мәлумат берип мундақ деди:

Мән йиғинда «осман батур һәрикити тоғрисидики тәтқиқат әсәрлири» һәққидә доклат бәрдим. Ахирида түрк мәдәнийити вә дуня мәдәнийитигә зор төһпә қошқан уйғурларниң бүгүнки вәзийити тоғрисидиму қисқичә тохтилип өттүм.

Доктор өмәр қул әпәнди русйәниң санктпетербург шәһиридә 3 күн давамлашқан түркий милләтләрниң тиллири вә әдәбиятлири мавзулуқ йиғинда уйғурлар тоғрисида берилгән доклатларниң көп икәнликини баян қилип мундақ деди:

Дуняниң һәр қайси җайлиридин кәлгән тонулған түркологлар иштирак қилған 3 күн давамлашқан бу йиғинниң әң муһим тәрипи уйғурлар тоғрисида берилгән илмий доклатларниң көп бөлиши иди. Йиғинда оқуп өтүлгән илмий доклатларниң көпи уйғурларниң тили, әдәбияти, тарихи вә мәдәнийити тоғрисида иди. Мән, бир тарихчи болуш сүпитим билән уйғурларниң түркологийә тәтқиқатиға түрк вә дуня мәдәнийитигә қошқан төһписиниң бундақ оттуриға қоюлуши интайин муһим дәп ойлаймән.

Бу йиғинда йәнә түркологийә үстидә елип бериливатқан тәтқиқатларға аит мақалиларму оқулған.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.