Sanktpétérburgda ötküzülgen türkologiye yighinida Uyghurlargha a'it témilarmu muhakime qilindi

Muxbirimiz erkin tarim
2015-11-03
Share
rusiye-turkologiye-uyghrushunas-omer-qul-osman-batur-305.jpg Doktor ömer qul ependi "Osman batur we uning heqqide élip bérilghan tetqiqatlar" témisida doklat bermekte
RFA/Erkin Tarim


Rusiyening sankitpétérburg dölet uniwérsitéti türkologiye fakultétining qurulghanliqining 180 - yilliqini xatirilesh munasiwiti bilen 26 - öktebir künidin 28 - öktebir künigiche "Xelq'araliq türkiy xelqlerning tilliri we edebiyati" mawzuluq ilmiy muhakime yighini ötküzüldi.

Bu yighinda Uyghurlarning tili,tarixi mesililiri boyichimu maqaliler oqulghan. Xewerlerdin melum bolushiche, bu yighinning échilish nutiqini sanktpétérburg dölet uniwérsitéti sherqshunasliq fakultéti türkologiye kafédrasi mudiri nikolay nikolayéwich, rus - türk medeniyet merkizi mudiri yehya wetenyar séyidowich qatarliq kishiler sözlidi.

Mezkur yighinda Uyghurlar toghrisida türkiyedin enqerediki ghazi uniwérsitéti hazirqi zaman türkiy tilliri we edebiyatliri fakultéti Uyghur tili oqutquchisi doktor aysun demirez güneri xanim we istanbul uniwérsitéti türkologiye tetqiqat instituti mutexessisi doktor ömer qul ependiler doklat oqughan.

Biz mezkur ikki mutexessisning yighinda otturigha qoyulghan témilargha a'it melumatliri we chüshenchilirini igiliduq.

Doktor aysun demirer güneri xanimning melumat bérishiche, yighinning échilish murasimida rusiye penler akadémiyisi sherq qol yazmiliri instituti mudiri proféssor lina papowa qilghan nutuq kishilerning diqqet - étibarini tartqan. U, doklatida körünüshler arqiliq sanktpétérburgda türkologiye tetqiqatining qachan qandaq bashlan'ghanliqini, qisqisi pétérburg uniwérsitétida 180 yildin béri türkiy milletlerning tilliri we edebiyatliri toghrisida élip bérilghan tetqiqatlarni misallar bilen tepsiliy bayan qilip ötken. Bu ilmiy muhakime yighinigha ottura asiya türkiy jumhuriyetliri, gérmaniye, türkiye, koréye, xitay we mongghuliye qatarliq döletlerdin 80 türkolog ishtirak qilghan.

Doktor aysun demirer güneri xanim yighinda oqup ötülgen ilmiy doklatlar toghrisida melumat bérip mundaq dédi:

Hazirqi zaman Uyghur tili toghrisida men "Hazirqi zaman Uyghur tilidiki - liq qoshumchisining ishlitilishi we - liq qoshumchisi bilen yasalghan qoshma qoshumchilar" témisida bir doklat berdim. Yighinda ottura asiya türkiy jumhuriyetliri, yaponiye, koréye, türkiye we xitay qatarliq döletlerdin kelgen türkologlar ilmiy doklat berdi. Bularning ichide Uyghurlar we Uyghur tili toghrisidiki doklatlarning köplüki diqqitimni tartti. Uyghur tili we edebiyati toghrisidiki maqalilerning köpi qedimki Uyghurche toghrisida bolup, istanbul uniwérsitéti türkologiye tetqiqati instituti mutexessisi doktor ömer qul ependi bolsa "Osman batur we uning heqqide élip bérilghan tetqiqatlar" témisida doklat berdi. Yighinda türkiy tilliri we edebiyatliri toghrisida 80 etrapida ilmiy doklat oqup ötüldi. Yéqinda bu maqaliler, maqaliler toplimi sheklide neshr qilinidiken.

Enqere ghazi uniwérsitéti Uyghur tili oqutquchisi doktor aysun demirer güneri xanim yighin jeryanida türkologiye körgezmisimu échilghanliqini bu yerde bek qimmetlik qol yazmilirini körgenlikini bayan qilip mundaq dédi:

Yighin jeryanida 27 - öktebir küni sanktpétérburg dölet kutupxanisigha barduq, u yerde türkiy milletler edebiyati we medeniyiti toghrisida bir körgezme échilghan idi. Bu körgezmide türkiy milletlerdin dangliq yazghuchilarning kitabliri, türkologiye heqqide neshr qilin'ghan pütün eserler qoyulghan idi. Yighin ehli bu körgezmini ékskursiye qilduq. Bu yerdimu Uyghur tili toghrisida neshr qilin'ghan kitablarning köplüki diqqitimni tartti. Qedimki Uyghur tékistliri toghrisida élip bérilghan tetqiqatlar nahayiti köp iken.

Istanbul uniwérsitéti türkologiye tetqiqat instituti mutexessisi doktor ömer qul ependi yighinda bergen ilmiy doklati toghrisida melumat bérip mundaq dédi:

Men yighinda "Osman batur herikiti toghrisidiki tetqiqat eserliri" heqqide doklat berdim. Axirida türk medeniyiti we dunya medeniyitige zor töhpe qoshqan Uyghurlarning bügünki weziyiti toghrisidimu qisqiche toxtilip öttüm.

Doktor ömer qul ependi rusyening sanktpétérburg shehiride 3 kün dawamlashqan türkiy milletlerning tilliri we edebiyatliri mawzuluq yighinda Uyghurlar toghrisida bérilgen doklatlarning köp ikenlikini bayan qilip mundaq dédi:

Dunyaning her qaysi jayliridin kelgen tonulghan türkologlar ishtirak qilghan 3 kün dawamlashqan bu yighinning eng muhim teripi Uyghurlar toghrisida bérilgen ilmiy doklatlarning köp bölishi idi. Yighinda oqup ötülgen ilmiy doklatlarning köpi Uyghurlarning tili, edebiyati, tarixi we medeniyiti toghrisida idi. Men, bir tarixchi bolush süpitim bilen Uyghurlarning türkologiye tetqiqatigha türk we dunya medeniyitige qoshqan töhpisining bundaq otturigha qoyulushi intayin muhim dep oylaymen.

Bu yighinda yene türkologiye üstide élip bériliwatqan tetqiqatlargha a'it maqalilarmu oqulghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet