تونۇلغان تارىخچى تۇرغۇن ئالماسنىڭ «ئۇيغۇرلار» ناملىق ئەسىرى ئەرەب تىلىدا نەشر قىلىندى

ئىختىيارى مۇخبىرىمىز ئەركىن تارىم
2018-07-20
ئېلخەت
پىكىر
Share
پرىنت
تونۇلغان ئۇيغۇر تارىخشۇناس تۇرغۇن ئالماسنىڭ «ئۇيغۇرلار» ناملىق ئەسىرىنىڭ ئەرەبچە تەرجىمىسى
تونۇلغان ئۇيغۇر تارىخشۇناس تۇرغۇن ئالماسنىڭ «ئۇيغۇرلار» ناملىق ئەسىرىنىڭ ئەرەبچە تەرجىمىسى
RFA

ئۇيغۇرلار تۈركىي مىللەتلەر تارىخىدا مۇھىم ئورۇنغا ئىگە بولۇپ، ئۇيغۇر تارىخى تۈركىيەدىكى بەزى ئۇنىۋېرسىتېتلاردا مەخسۇس دەرس سۈپىتىدە ئوقۇتۇلۇپ كېلىنمەكتە. ئۇيغۇر تارىخچىلار يازغان كىتابلارمۇ تۈركچىگە تەرجىمە قىلىنىپ تارقىتىلماقتا. ئۇيغۇر مەسىلىسىنىڭ خەلقئارالىشىشىغا ئەگىشىپ ئۇيغۇرلار توغرىسىدىكى كىتاب ۋە ماقالىلار ھەر قايسى تىللارغا تەرجىمە قىلىنىپ تارقىتىلماقتا. يېقىندا تونۇلغان تارىخچى تۇرغۇن ئالماس يازغان «ئۇيغۇرلار» ناملىق ئەسەر ئىستانبۇلدىكى تەكلىماكان ئۇيغۇر نەشرىياتى تەرىپىدىن ئەرەب تىلىدا نەشر قىلىندى. كىتابنى ئەرەبچىگە تەرجىمە قىلغان  مىسىر ئاين شەمس ئۇنىۋېرسىتېتىدىكى پروفېسسور دوكتور ماجىدە مەخمۇت خانىم مەزكۇر كىتابنى ئەرەب تىلىغا تەرجىمە قىلىشتىكى مەقسىتى ھەققىدە توختىلىپ مۇنداق دېدى: «بۇ كىتاب ئۇيغۇر تارىخى ۋە مەدەنىيىتى توغرىسىدا يېزىلغان مۇھىم ئەسەرلەردىن بىرى ھېسابلىنىدۇ. كىتاب ئوخشىمايدىغان مەنبەلەرگە تايىنىپ تۇرۇپ يېزىلغان بولغاچقا ئۇيغۇر تارىخىغا ئائىت مەلۇماتلار ئىلمىي قىممەتكە ئىگە. ئەڭ مۇھىم مەسىلىلەردىن بىرى، ئەڭ قەدىمىي تارىختىن بېرى ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەتىنىنىڭ شەرقىي تۈركىستان ئىكەنلىكى. تارىختا بۇ رايوندا بۈيۈك تۈرك ۋە مۇسۇلمان دۆلەتلىرى قۇرۇلغان. ئۇيغۇرلارنىڭ ئىسلام مەدەنىيىتىگە قوشقان تۆھپىلىرىنى، ئۇيغۇرلارنىڭ باي مەدەنىيەت ۋە تارىخىنى ئوتتۇرىغا قويۇش ئۈچۈن بۇ كىتابنى ئەرەب تىلىغا تەرجىمە قىلدۇق. شۇنداقلا ئۇيغۇر مەدەنىيىتىنى ئوتتۇرىغا قويۇش، تېخىمۇ تەپسىلى ئۆگىنىش ئۈچۈن، بولۇپمۇ ئۇيغۇرلارنى ئەرەب دۇنياسىغا تونۇتۇش ئۈچۈن بۇ ئەسەرنى تەرجىمە قىلدۇق».

«ئۇيغۇرلار» ناملىق كىتابنى نەشر قىلغان تەكلىماكان ئۇيغۇر نەشرىياتى مۇدىرى ئابدۇجېلىل تۇران ئەپەندى ئۇيغۇرلارنىڭ مۇسۇلمان خەلق ئىكەنلىكىنى، شۇڭا ئۇيغۇرچە كىتابلارنىڭ ئەرەب تىلىدا نەشر قىلىنىشىنىڭ زور ئەھمىيەتكە ئىگە ئىكەنلىكىنى تەكىتلىدى.

«ئۇيغۇرلار» ناملىق ئەسەرنى ئەرەب تىلىغا تەرجىمە قىلىشنى تەكلىپ قىلغان ۋە تەھرىرلىكىنىمۇ قىلغان مىسىر ئاين شەمس ئۇنىۋېرسىتېتىدا بىر مەزگىل ئوقۇتقۇچىلىق قىلغان دوكتور ئابدۇراخمان جامال كاشغەرى ئەپەندى زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلىپ، ھازىرغىچە مىسىردا ئۇيغۇرلار يازغان 5-6 كىتابنىڭ ئەرەب تىلىغا تەرجىمە قىلىنغان بولسىمۇ، لېكىن ئۇيغۇر تەتقىقاتى ئۈچۈن يېتەرلىك ئەمەسلىكىنى ئويلاپ بۇ ئىشقا كىرىشكەنلىكىنى بايان قىلدى.

ئەرەب تىلى دۇنيادا ئەڭ كۆپ ئىشلىتىدىغان تىللاردىن بىرى، ئۇيغۇرلار 1950-يىللاردىن باشلاپ مىسىردا ئىلمىي پائالىيەتلەرنى ئېلىپ بېرىشقا باشلىغان، چىڭگىزخان داموللام، پولات قادىرى ۋە ئەيسا يۈسۈپ ئالپتېكىن قاتارلىق كىشىلەرنىڭ ئەسەرلىرى ئەرەب تىلىدا نەشىر قىلىنغان. دوكتور ئابدۇراخمان جامال كاشغەرى ئەپەندى بۇ ھەقتە توختالدى.

دوكتور ئابدۇراخمان جامال كاشغەرى ئەپەندى ئۇيغۇر زىيالىلىرىنىڭ ئىنگلىز ۋە ئەرەب تىلىدا ماقالە ۋە كىتاب يېزىشى كېرەكلىكىنى بايان قىلدى.

تونۇلغان تارىخچى تۇرغۇن ئالماسنىڭ «ئۇيغۇرلار» ناملىق كىتابى1989-يىلى ئۈرۈمچىدە نەشر قىلىنغان بولۇپ، ئۇزۇن ئۆتمەي خىتاي ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن چەكلىۋېتىلگەن. مەزكۇر كىتاب ھازىرغىچە تۈرك، رۇس ۋە ئەرەب تىللىرىغا تەرجىمە قىلىنىپ نەشر قىلىندى.

پىكىرلەر (0)
Share
تولۇق بەت