Тонулған тарихчи турғун алмасниң «уйғурлар» намлиқ әсири әрәб тилида нәшр қилинди

Ихтияри мухбиримиз әркин тарим
2018-07-20
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Тонулған уйғур тарихшунас турғун алмасниң «уйғурлар» намлиқ әсириниң әрәбчә тәрҗимиси
Тонулған уйғур тарихшунас турғун алмасниң «уйғурлар» намлиқ әсириниң әрәбчә тәрҗимиси
RFA

Уйғурлар түркий милләтләр тарихида муһим орунға игә болуп, уйғур тарихи түркийәдики бәзи университетларда мәхсус дәрс сүпитидә оқутулуп келинмәктә. Уйғур тарихчилар язған китабларму түркчигә тәрҗимә қилинип тарқитилмақта. Уйғур мәсилисиниң хәлқаралишишиға әгишип уйғурлар тоғрисидики китаб вә мақалилар һәр қайси тилларға тәрҗимә қилинип тарқитилмақта. Йеқинда тонулған тарихчи турғун алмас язған «уйғурлар» намлиқ әсәр истанбулдики тәклимакан уйғур нәшрияти тәрипидин әрәб тилида нәшр қилинди. Китабни әрәбчигә тәрҗимә қилған  мисир айн шәмс университетидики профессор доктор маҗидә мәхмут ханим мәзкур китабни әрәб тилиға тәрҗимә қилиштики мәқсити һәққидә тохтилип мундақ деди: «бу китаб уйғур тарихи вә мәдәнийити тоғрисида йезилған муһим әсәрләрдин бири һесаблиниду. Китаб охшимайдиған мәнбәләргә тайинип туруп йезилған болғачқа уйғур тарихиға аит мәлуматлар илмий қиммәткә игә. Әң муһим мәсилиләрдин бири, әң қәдимий тарихтин бери уйғурларниң вәтининиң шәрқий түркистан икәнлики. Тарихта бу районда бүйүк түрк вә мусулман дөләтлири қурулған. Уйғурларниң ислам мәдәнийитигә қошқан төһпилирини, уйғурларниң бай мәдәнийәт вә тарихини оттуриға қоюш үчүн бу китабни әрәб тилиға тәрҗимә қилдуқ. Шундақла уйғур мәдәнийитини оттуриға қоюш, техиму тәпсили өгиниш үчүн, болупму уйғурларни әрәб дунясиға тонутуш үчүн бу әсәрни тәрҗимә қилдуқ».

«Уйғурлар» намлиқ китабни нәшр қилған тәклимакан уйғур нәшрияти мудири абдуҗелил туран әпәнди уйғурларниң мусулман хәлқ икәнликини, шуңа уйғурчә китабларниң әрәб тилида нәшр қилинишиниң зор әһмийәткә игә икәнликини тәкитлиди.

«Уйғурлар» намлиқ әсәрни әрәб тилиға тәрҗимә қилишни тәклип қилған вә тәһрирликиниму қилған мисир айн шәмс университетида бир мәзгил оқутқучилиқ қилған доктор абдурахман җамал кашғәри әпәнди зияритимизни қобул қилип, һазирғичә мисирда уйғурлар язған 5-6 китабниң әрәб тилиға тәрҗимә қилинған болсиму, лекин уйғур тәтқиқати үчүн йетәрлик әмәсликини ойлап бу ишқа киришкәнликини баян қилди.

Әрәб тили дуняда әң көп ишлитидиған тиллардин бири, уйғурлар 1950-йиллардин башлап мисирда илмий паалийәтләрни елип беришқа башлиған, чиңгизхан дамоллам, полат қадири вә әйса йүсүп алптекин қатарлиқ кишиләрниң әсәрлири әрәб тилида нәшир қилинған. Доктор абдурахман җамал кашғәри әпәнди бу һәқтә тохталди.

Доктор абдурахман җамал кашғәри әпәнди уйғур зиялилириниң инглиз вә әрәб тилида мақалә вә китаб йезиши керәкликини баян қилди.

Тонулған тарихчи турғун алмасниң «уйғурлар» намлиқ китаби1989-йили үрүмчидә нәшр қилинған болуп, узун өтмәй хитай һөкүмити тәрипидин чәкливетилгән. Мәзкур китаб һазирғичә түрк, рус вә әрәб тиллириға тәрҗимә қилинип нәшр қилинди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт