Tuwa jumhuriyitige barghan ékspéditsiye ömiki jama'etchilik bilen uchrashti

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2015.10.20
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Towa-jumhuriyitige-barghan-ekspeditsiye-yighin-1.jpg Towa jumhuriyitige barghan ékspéditsiye ömiki jama'etchilik bilen uchrishish yighinidin körünüsh.
RFA/Oyghan

Mushu yili almatada turup, pa'aliyet élip bériwatqan “Inayet” birleshmisi alim, yazghuchi, zhurnalist we bashqilardin terkib tapqan bir guruppa teshkillep, rusiye terkibidiki tuwa jumhuriyitige qarashliq téréköl rayonigha ilmiy ékispéditsiyege ewetken idi.

Guruppida ablehet kamalofqa oxshash tonulghan tarixchi alim bilen bir qatarda yazghuchi ismayiljan iminof, zhurnalist bexitshat sopiyéf, tijaretchi maydin abdullayéf, yash Uyghur aktiplirining biri sülfi meshrepof we bashqilarmu boldi. Ular Uyghurlarning qedimiy ötmüshige munasiwetlik tarixiy yadikarliqlar, bolupmu por-bajin qel'esini ziyaret qilish we öginish, tuwa paytexti qizil shehiridiki ziyaliylar, hökümet we bashqimu mehkimiler wekilliri, shundaqla jama'etchilik bilen uchrishish we bashqimu chare-tedbirlerni meqset qilghan bolup, köpligen resim we widé'o matériyallirini élip qaytti. Mezkur guruppa öz ishini mushuning bilenla toxtitip qalmay, belki igiligen tarixiy we medeniy matériyallarni terghib qilish ishlirighimu köp ehmiyet bermekte. Shu munasiwet bilen guruppa ezaliri “Inayet” birleshmisining uyushturushi bilen jay-jaylarda uchrishishlarni ötküzmekte.

Ene shundaq uchrishishlarning biri yéqinda almata shehiridiki chong méhmanxanilarning biri “Astana”da ötti. Ziyaliylar, oqughuchilar, jem'iyetlik birleshmiler, ammiwi axbarat wasitiliri wekilliri, yurt-jama'etchilik qatnashqan mezkur pa'aliyette éksipéditsiye ezaliri seper heqqide öz tesiratliri bilen ortaqlashti we kelgüchilerning köpligen so'allirigha jawab berdi.

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan mezkur ékspéditsiye ezasi, “Inayet” birleshmisi analitika bölümining bashliqi sülfi meshrepof uchrishish heqqide toxtilip, mundaq dédi:
Uchrishishqa asasen tarix penlirining doktori ablehet kamalof, yazghuchi, “Ezizane qeshqer” kitabining aptori ismayiljan iminof, “Uyghur awazi” gézitining muxbiri, zhurnalist bexitshat sopiyéf we men, sülfi meshrepof, shu ékispéditsiyening memuriy xadimi süpitide qatnashqan idi. Biz bu uchrishishta pütkül ishlirimiz toghriliq éytip kettuq. Qisqiche widé'olarni biz mushu kelgen méhmanlargha körsetken iduq. Yene biz mushu tuwa teripidin chüshirilgen qisqiche widé'o matériyallirinimu méhmanlar diqqitige teqdim qilduq. Uchrishishni a. Kamalof bashlidi. Uningdin kéyin i. Imnof, b. Sopiyéf öz aldigha qoyghan meqsetliri toghriliq éytip ketti. Men bolsam uchrishishtin kéyin xulase chiqirip, ékispéditsiyeni biz qandaq we qandaq ademler, qandaq alimlar bilen meslihetliship, teyyarlighan iduq, shu heqqide éyttim. Uchrishishqa dangliq ademler, alimlar, yazghuchilar qatnashqan idi. Ularning ichide qehriman ghojamberdi, tarixshunas qasim mesimi, “Mir” neshriyatining mudiri elishur xelilof, sha'ir abdughopur qutluqof boldi. Uchrishishqa kanadidin, rusiyening sankt-pétérburg shehiride yashawatqan Uyghurlar kélip, özlirining qiziqarliq so'allirini berdi. Uninggha yüzdin oshuq adem qatniship, ularmu özlirining köpligen so'allirini teyyarlap keptu. Shundaq bir chirayliq uchrishishni ötküzgen iduq. Mundaq uchrishishlar peqet almata shehiridila ötküzülmeydu. U barliq Uyghurlar yashawatqan emgekchiqazaq, panfilof, Uyghur mushu nahiyelerge bérip, tonushturimiz.

Biz ene shu emgekchiqazaq nahiyisige jaylashqan chong yézilarning biri qaraturuq mehellisi turghuni, jumhuriyetlik milliy medeniyet merkizining bashqarma ezasi maydin abdullayéftin shundaq uchrishishning ötkenlikini bilduq. U bu heqte mundaq dédi:
Ejdadlirimiz salghan bu tarixiy saray heqqide anglighanlirimiz köp idi. 15-Öktebirde emgekchiqazaq nahiyiside turuwatqan jama'etchilikning por-bajin'gha barghan ékspéditsiye ezaliri bilen uchrishishi boldi. Uchrishishqa almata shehiride turuwatqan köpligen alimlar, chélek tewesidiki mekteplerdin nurghun kishi qatnashti. Uninggha qaraturuq yéza igiliki hakimi samsibék yérmék, 13 mehelining yigit bashliri, xanim-qizlar we étnomedeniyet merkizi re'isliri qatnashti. Uchrishish yuqiri derijide ötti, dep oylaymen. Shexsen méning por-bajin'gha barghan meqsitim, birinchidin, tuwa dölitide Uyghur medeniyet künlirini ötküzüsh. Bu toghriliq medeniyet ministiri bilen uchrashtuq. U bu pikirlerni durus kördi. Ikkinchidin, sayahet bashlash. Üchinchidin, Uyghur ashxanilirini échish. Kélechekte tuwa jumhuriyitidiki qérindashlirimiz bilen bille ishleshke ümid qilimen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.