Илшат һәсән: баравәрлик болмай туруп һөрмәт қилишни тәкитләшниң өзи бир зулум

Мухбиримиз гүлчеһрә
2015-03-24
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Уйғурларниң өрп-адәтлиригә диққәт қилиш тоғрисида чиқирилған хитайчә китабчә.
Уйғурларниң өрп-адәтлиригә диққәт қилиш тоғрисида чиқирилған хитайчә китабчә.
Social Media

Өзигә хас есил өрп-адәтләргә һөрмәт қилиш, бир бирини етирап қилиш, уйғур елидики уйғурлар вә башқа аз санлиқ милләтләрниң тарихтин буян давамлишип кәлгән мунәввәр әнәниси. Шуңиму улар интайин еҗил-инақ яшап кәлгән, һалбуки хитай һөкүмити 60 йилдин буян уйғур елини идарә қилиш мусаписидә, түрлүк тәдбир сиясәтләрни қоллинипму хитайлар билән башқа аз санлиқ милләтләр оттурисида милләтләр иттипақлиқини ишқа ашуралмай, изчил мәғлуп болуп кәлди. Нөвәттә хитай һөкүмити мәдәнийәт, өрп-адәттики охшимаслиқниң, иҗтимаий мәсилә болупла қалмай миллий зиддийәт нуқтисиғичә чоңқурлашқан бир мәсилә икәнликини етирап қилип «шинҗаңни идарә қилиш, муқимлиқни сақлаш» истратегийисидә ‹‹бәш ачқуч''тин яхши пайдилиништа чиң туруп, өрп-адәткә һөрмәт қилиш позитсийиси билән муамилә қилиш керәк» дегәнни көп тәкитлимәктә.

Һалбуки, америкидики уйғур паалийәтчиләрдин илшат һәсән әпәнди «хитай һөкүмити башқа милләтләрниң өрп-адитигә толуқ һөрмәт қилишни өгинивелиштин бурун бесишқа тегишлик тунҗи қәдими, өзиниң башқа милләтләрни кәмситиштин ибарәт чоң хитайчилиқини түзитиш вә миллий баравәрликни етирап қилиштур» дәп көрсәтти.

Елшат һәсән әпәнди мундақ қарашлирини оттуриға қойди: «хитайда һәр қайси милләтләр өрп-адити охшаш болмаслиқ сәвәбидин хитайниң сиясити вә җәмийитидә кәмситишкә учрап кәлди. Хитай башқа милләтни етирап қилмиғанлиқи үчүн уларниң өрп-адитигә һөрмәт қилмайду, иҗра қиливатқан сиясәтлиридиму милләтләрниң баравәрлик һоқуқиға һөрмәт қилиштин сөз ечиш мумкин әмәс. Һәр бир милләттә өзиниң өрп-адитигә нисбәтән алаһидә сәзгүр һессияти болиду. Уйғурларму миллий һессияти вә ғурури күчлүк милләт. Миллий өрп-адитимизгә қилған һөрмәтсизлик милләткә қилинған һөрмәтсизлик. Хитайларниң миллитимизниң өрп-адитигә сәл қаришини миллитимизни кәмситкәнлик, дәп қараймиз. Хитай өзиниң миллий өрп-адитини өлчәм қилип туруп өзидин башқа милләтләргә баһа берип вә тәләп қоюп кәлди. Бу, сиясәтлиридиму ипадисини тапқан. Хитайниң өзи башқа милләтләрниң өрп-адитини һөрмәт қилмай туруп,башқилардин өз өрп-адитини һөрмәт қилишини тәләп қилиши йолсизлиқ. Хитай һөкүмитиниң миллий баравәрликни ишқа ашурмай туруп,уларниң өрп-адитини қоғдашни қануний капаләткә игә қилмай туруп, һөрмәт қилишни тәкитлишиниң өзиму бир хил миллий зулум.»

У йәнә мундақ деди: «хитай даирилириниң муқимлиқ тәдбири сүпитидә, нөвәттә аз санлиқ милләтләрниң өрп-адәтлиригә қандақ һөрмәт қилиш, немиләргә диққәт қилиш тоғрисида бәзи қолланма, китабчиларни чиқирип, тәшвиқатлиридиму буни тәкитләватқанлиқини, хитайниң өзиниң мәдәнийәт вә өрп-адәтлиридики қалақ тәрәплирини етирап қилғанлиқи дәп чүшинишкә болиду. Лекин хитайниң муқимлиқ еһтияҗи үчүнла милләтләрниң өрп-адитигә һөрмәт қилишини шоар қилип көтүрүп чиқиш биләнла зиддийәтләрни һәл қилишта рол ойниялмайду, охшашла мәғлуп болиду. Хитайниң башқиларни һөрмәт қилишни өгинивелиши үчүн, әмәлийәттә бесишқа тегишлик тунҗи қәдәм, өзиниң башқа милләтләрни кәмситиштин ибарәт чоң хитайчилиқини түзитиш вә миллий баравәрликни етирап қилиштур.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт