Японийәдә бир қисим мутәхәссисләр токйодики уйғурлар қәбрисини йоқлиди

Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ
2015-11-25
Share
yaponiyede-uyghur-qebrisi.JPG Японийәдики бир қисим университетларниң уйғур мәсилилири профессорлири билән японийәдә яшаватқан уйғурлар бирликтә уйғурлар қәбрисини йоқлиди. 2015-Йили ноябир, токйо.
RFA/Qutluq

Йеқинда японийәдики бир қисим университетларниң уйғур мәсилилири профессорлири билән японийәдә яшаватқан уйғурлар бирликтә биринчи дуня урушидин кейин японийәгә келип уйғур даваси үчүн көп төһпиләрни қошқан, кейинки мәзгилләрдә вәтинигә қайталмай японийәдә туруп қалған вә токйода вапат болған бир қисим уйғур затларниң мәқбәрисини йоқлиди.

Токйо тама қәбристанлиқидики мусулманлар қәбриси асаслиқи түркийә, русийә, уйғур елидин японийәгә келип йәрлишип қалған түрк, татар, уйғурларниң қәбрилиридин ибарәт болуп, бу кишиләр асасән 1937-йили 11-айниң 6-күни японийә, германийә вә италийәниң хәлқара коммунизм иттипақиға қарши“берлин, рим, токйо оқ мәркизи келишими” һазирланғандин кейин японийә һөкүмитиниң алаһидә тәшәббуси билән японийәгә кәлгән.

Мәлуматларға қариғанда, улар түрк, татар, уйғур тарихида муһим орунда туридиған мәшһур сиясий вә диний затлардин болуп, уларниң ичидә һәммидин мәшһури түркийә вәтәндашлиқидики русийәдә туғулған, илгири түркийәдә көп қетим мустафа ататүрк билән японийәдә елип бериливатқан түркистан даваси мәсилиси тоғрисида сөһбәттә болған ислам диний алими абдурешит ибраһим, шәрқий түркистан ислам җумһурийитиниң дөләт мудапиә қомандани генерал мәһмут муһитиниң акиси мусул һаҗи муһити, мәһмут муһитиниң ордо тил тәрҗимани қәшқәрлик тохтибәгзадә вә униң қизи һава арда шундақла йеқинда бу қәбристанлиқта байқалған турпанлиқ һамит баһадурниң қизи софийәниң қәбриси бар икән.

Қәбрә йоқлаш паалийитигә иштирак қиливатқан японийә кагошима хәлқара университетиниң профессори, доктор сеиҗи бу қәбристанлиқ һәққидә тохтилип мундақ деди:“японийәниң будда диний услубидики бу мазарлиқида ислам динидики уйғурларниң қәбрисиниң орун елиши мени толиму һәйран қалдурди. японийәдә вапат болған уйғурларни өз қойниға алған япон туприқи әлвәттә уйғур мәсилисигиму буниңдин кейин техиму кәңри сәһнә һазирлайду дәп қараймән, шундақла уларниң уйғур давасидики арзулири чоқум бир күни әмәлгә ашиду дәп ойлаймән. ”

Паалийәт давамида уйғур мутәхәссислиридин доктор ғалип миҗит әҗдадлар қәбрисини йоқлашниң кейинки әвладларни тәрбийиләштики роли һәққидә өзиниң қарашлирини баян қилип өтти.

Уйғур кишилик һоқуқ мәсилисини японийәдә изчил қоллап келиватқан будда диний раһиби кобаяши бу паалийәт һәққидә тохтилип: “японийәдә вапат болған уйғур, түркләрниң қәбрисини ислам диний қаидә йосунлири билән йоқлаш паалийитигә қатнашқанлиқимдин толиму хурсәнмән. Мән гәрчә будда динида болсамму вапат болған бу уйғурларға охшашла һөрмитимни билдүримән” деди.

2008-Йилидин буян уйғурлар қәбрисини йоқлаш паалийитигә актип иштирак қиливатқан сато әпәнди зияритимизни қобул қилип: “бу қәбриләр шәрқий түркистан ислам җумһурийити билән японийәни өз-ара бағлап турған шанлиқ тарихниң өчмәс бәлгиси” деди.

Паалийәт ахирида уйғур мутәхәссислиридин доктор турмуһәммәт һашим өзиниң тәсиратини қисқичә баян қилип өтти.

Юқириқи аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт