Yaponiyede bir qisim mutexessisler tokyodiki Uyghurlar qebrisini yoqlidi

Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq
2015-11-25
Share
yaponiyede-uyghur-qebrisi.JPG Yaponiyediki bir qisim uniwérsitétlarning Uyghur mesililiri proféssorliri bilen yaponiyede yashawatqan Uyghurlar birlikte Uyghurlar qebrisini yoqlidi. 2015-Yili noyabir, tokyo.
RFA/Qutluq

Yéqinda yaponiyediki bir qisim uniwérsitétlarning Uyghur mesililiri proféssorliri bilen yaponiyede yashawatqan Uyghurlar birlikte birinchi dunya urushidin kéyin yaponiyege kélip Uyghur dawasi üchün köp töhpilerni qoshqan, kéyinki mezgillerde wetinige qaytalmay yaponiyede turup qalghan we tokyoda wapat bolghan bir qisim Uyghur zatlarning meqberisini yoqlidi.

Tokyo tama qebristanliqidiki musulmanlar qebrisi asasliqi türkiye, rusiye, Uyghur élidin yaponiyege kélip yerliship qalghan türk, tatar, Uyghurlarning qebriliridin ibaret bolup, bu kishiler asasen 1937-yili 11-ayning 6-küni yaponiye, gérmaniye we italiyening xelq'ara kommunizm ittipaqigha qarshi“Bérlin, rim, tokyo oq merkizi kélishimi” hazirlan'ghandin kéyin yaponiye hökümitining alahide teshebbusi bilen yaponiyege kelgen.

Melumatlargha qarighanda, ular türk, tatar, Uyghur tarixida muhim orunda turidighan meshhur siyasiy we diniy zatlardin bolup, ularning ichide hemmidin meshhuri türkiye wetendashliqidiki rusiyede tughulghan, ilgiri türkiyede köp qétim mustafa atatürk bilen yaponiyede élip bériliwatqan türkistan dawasi mesilisi toghrisida söhbette bolghan islam diniy alimi abduréshit ibrahim, sherqiy türkistan islam jumhuriyitining dölet mudapi'e qomandani général mehmut muhitining akisi musul haji muhiti, mehmut muhitining ordo til terjimani qeshqerlik toxtibegzade we uning qizi hawa arda shundaqla yéqinda bu qebristanliqta bayqalghan turpanliq hamit bahadurning qizi sofiyening qebrisi bar iken.

Qebre yoqlash pa'aliyitige ishtirak qiliwatqan yaponiye kagoshima xelq'ara uniwérsitétining proféssori, doktor sé'iji bu qebristanliq heqqide toxtilip mundaq dédi:“Yaponiyening budda diniy uslubidiki bu mazarliqida islam dinidiki Uyghurlarning qebrisining orun élishi méni tolimu heyran qaldurdi. Yaponiyede wapat bolghan Uyghurlarni öz qoynigha alghan yapon tupriqi elwette Uyghur mesilisigimu buningdin kéyin téximu kengri sehne hazirlaydu dep qaraymen, shundaqla ularning Uyghur dawasidiki arzuliri choqum bir küni emelge ashidu dep oylaymen. ”

Pa'aliyet dawamida Uyghur mutexessisliridin doktor ghalip mijit ejdadlar qebrisini yoqlashning kéyinki ewladlarni terbiyileshtiki roli heqqide özining qarashlirini bayan qilip ötti.

Uyghur kishilik hoquq mesilisini yaponiyede izchil qollap kéliwatqan budda diniy rahibi kobayashi bu pa'aliyet heqqide toxtilip: “Yaponiyede wapat bolghan Uyghur, türklerning qebrisini islam diniy qa'ide yosunliri bilen yoqlash pa'aliyitige qatnashqanliqimdin tolimu xursenmen. Men gerche budda dinida bolsammu wapat bolghan bu Uyghurlargha oxshashla hörmitimni bildürimen” dédi.

2008-Yilidin buyan Uyghurlar qebrisini yoqlash pa'aliyitige aktip ishtirak qiliwatqan sato ependi ziyaritimizni qobul qilip: “Bu qebriler sherqiy türkistan islam jumhuriyiti bilen yaponiyeni öz-ara baghlap turghan shanliq tarixning öchmes belgisi” dédi.

Pa'aliyet axirida Uyghur mutexessisliridin doktor turmuhemmet hashim özining tesiratini qisqiche bayan qilip ötti.

Yuqiriqi awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet