Уйғур муһаҗир сәид надирхан: иорданийәдә яшаш йоли көп

Ихтиярий мухбиримиз пидаий
2016-05-22
Share
seyit-nadir-iordaniye-1.jpg Иорданийәдики уйғур содигәр, карханичи сейит надир әпәнди
RFA/Shohret Hoshur


Кониларда "илгирикиләрниң тәҗрибисидә, кейинкиләрниң һәққи бар" дәйдиған бир сөз бар. Бу пәқәт шәхсийәтчиликтин халий кишиләрла етирап қилидиған әқлийә сөз болуп, бу хил инсанларниң йүрики өзи еришкән немәтлирини ярәнлири билән ортақлишиш арқилиқму һузур тапиду. Шуниң үчүн улар әтрапидики бар имканлири билән һаҗәтмәнләргә терик тәҗрибә тәқдим қилғучи болушни халайду. Әнә шундақларниң бири иорданийәдә яшаватқан сәид надирхандур. Униң радио аңлиғучилиримиз билән ортақлашқан муһаҗирәттики һаят сәпири, бүгүнки муһаҗирларға азрақ болсиму илһам бәргүси. Төвәндә голландийәдә турушлуқ ихтияри мухбиримиз пидаийниң иорданийәдә туруватқан сәид надирхан билән өткүзгән сөһбитини сундуқ, бәһриләнгәйсизләр.

Пидаий: ‏— ‏вәтәндә туруш билән чәтәлдә турушниң қиммити тоғрисидики чүшәнчиңиз қандақ?
Сәид надирхан: ‏вәтән дегән вәтән. Һәрқандақ адәм вәтән сиртида падишаһ болуп кәтсиму, вәтәндә яшиғанға йәтмәйду.
Пидаий:‏ ‏— уйғурларниң һазирқи тәқдирини өзгәртиши үчүн тәвсийә қилидиғанлириңиз немә?
Сәид надирхан: ‏‏— пәрзәнтлирини яхши оқутмақ; хәлқаралиқ нәтиҗиләр қазинип, дуняниң диққитини чәкмәк; пайдилиниш қиммити барлики васитиләрдин, органлардин пайдиланмақ; чүнки, һазирқи дәвр илим дәври. Соқуштин илим яхши.
Пидаий:‏ ‏— иорданийәгә беришниң йоли қандақ? вә у йәрдә турушта қандақ имканлар бар?
Сәид надирхан: ‏‏— оқуш, хизмәт яки сода—тиҗарәт вә никаһлиниш йоли билән кәлсә болиду.
Пидаий:‏ — иорданийәдә қайси хил кәсипләрниң истиқбали бар?
Сәид надирхан: ‏— исламда оқуш, тиҗарәт, қол-һүнәрвәнчилик, иқтидари болса парламентқа киришкиму болиду.
Пидаий:‏ ‏— миллий кәмситишкә учраш әһвали барму?
Сәид надирхан: ‏— йоқ. 45 Йилдин бири ундақ бир ишқа учрап бақмидим.
Пидаий:‏ ‏— бир аилиниң айлиқ нормал чиқими қанчилик айлиниватиду?
Сәид надирхан: ‏— бир аилә үчүн иҗарә тәхминән 150 динар әтрапида. Адәттики бир мәдикарниң күнлүки 20 динар, устиларниң 50. Ашу мәдикарғиму алған мааши раһәт йетиду.
Пидаий:‏ ‏‏— иш тепиламду? ишсизлиқ әһвали қандақ?
Сәид надирхан: ‏— әхлақи дурус, тиришчанла болса һәрқачан иш бар. Һурун болса йоқ.
Пидаий:‏ ‏‏— иорданийәгә көчүп кәлмәкчи болғанларға қандақ тәвсийәлириңиз бар?
Сәид надирхан: ‏— алди билән зиярәт визиси арқилиқ келип бир көрүшүни тәвсийә қилимән.
Пидаий:‏ ‏‏— уйғурларниң әнәниви һүнәрлиридин қайсилири, карға келиду?
Сәид надирхан: ‏— зәргәр, төмүрчи, пичақчи қатарлиқ мусулман җәмийитидә инсанлар еһтияҗлиқ болған қол-һүнәр кәсиплири болса болиду.
Пидаий:‏ ‏‏— иорданийәгә берип йәрлишишни нийәт қилғанларниң йолини тепивелишиға қандақ ярдәмләр қилалайсиз?
Сәид надирхан: ‏— тәрҗиманлиқ, һөкүмәт яки органлар билән болған алақә—йол қатарлиқ саһәләрдә болиду. Әмма, маңа 4-5 адәм келип иш тәләп қилса, у қәдәр имканим йоқ.
Пидаий:‏ ‏‏— иорданийәниң башқа әрәб дөләтлири билән болған тепик пәрқи нәдә, дәп қарайсиз?
Сәид надирхан:—  бу йәрдики хәлқ-җамаәтләрдә қериндашларчә ярдәм бериш вә наһәқ зулум қилидиған иш йоқ.
Пидаий:‏ ‏— ийорданийә билән җуңго һөкүмитиниң алақиси қандақ?
Сәид надирхан: ‏— яхши. Чүнки сиясий вә иқтисадий еһтияҗ бар.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт