Yarkenttiki ziya semedi kuchisida ziya semedining 100 yilliqi bayrimi tentenisi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2014-04-25
Share
ziya-semedi.jpg Ziya semedi ependi
RFA/Oyghan


Qazaqistan Uyghur edebiyatining yirik wekilliridin biri ziya semedining 100 yilliqi munasiwiti bilen bu yil qazaqistandiki Uyghurlar zich orunlashqan yéza - mehellilerning yurt - jama'etchiliki, Uyghur tilida bilim bériwatqan mektepler, sen'et ochaqliri we Uyghur jem'iyetlik birleshmiliri yerlik hökümet organlirining qollap - quwwetlishi bilen her xil pa'aliyetlerni ötküzmekte.

Mesilen, almata shehirining shawket ömerof yétekchilikidiki abdulla rozibaqiyéf namidiki 153 - mektep gimnaziyisi, asiyem yüsüpowa mudirliq qiliwatqan 89 - mektep kolléktipliri we bashqilar yazghuchi ijadiyitige béghishlan'ghan edebiy kéchilerni uyushturdi.

23 - April küni yarkent teweside ziya semedige béghishlan'ghan chong tentenilik pa'aliyetler ötküzüldi. Panfilof nahiyilik Uyghur étno - medeniyet merkizining uyushturushi hemde wilayetlik, nahiyilik hökümetler, Uyghur mektepliri, qazaqistan yazghuchilar ittipaqi, quddus ghojamiyarof namidiki jumhuriyetlik dölet Uyghur muzikiliq komédiye tiyatiri, "Irade milliy sen'et ömiki" we bashqilarning qollishida uyushturulghan mezkur bayramgha yüzligen kishi qatnashti. Uyushturghuchilar yiraq jaylardin kelgen méhmanlarni yarkenttiki dangliq ösek boyida daghdughiliq kutuwaldi.

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan tijaretchiler, sana'etchiler we yéza égiliki xadimliri jemiyetlik birleshmisining prézidénti dilmurat qoziyéf bu heqte munda dédi:

"Közge körün'gen jemiyet we dölet erbabi, qazaqistan xelq yazghuchisi, bizning dangliq dramatorgimiz ziya semedi pütkül ömrini öz millitige, öz xelqige serp qilghan ademlerning biri. Ziya akining yazghan hemme kitabliri shunchilik addiy tilda yézilghan hem her bir insanni öz wetinini, özining tughulghan yérini söyüshke, chonglarni hörmetleshke, wetenperwerlikke chaqiridu. Ziya aka bilen arilashqan, mungdashqan ademlerning biri men. Ottuz, qiriq yil burun ziya aka dégen sözlerni emdi bashqiche chüshiniwatimiz, ene shu dégen sözlirining hemmisi mana bügün boluwatidu. Shuninggha qarighanda, ziya akining kélechekni qanchilik köreleydighanliqini mana mushu yerdin bilishke bolidu. Bu ziya akining qanchilik eqilliq bolghanliqini körsitidu. Kélechekni köreligenliki - bu ziya akining tejribisi, ene shu éghirchiliqlar uning özining béshidin ötken. Ziya aka köp éghirchiliqlarni béshidin ötküzsimu üzini yoqatmighan, satqunluq qilmighan adem. Shunglashqa u xelqning dilida, yürikide qaldi. Mana shunche adem bügün almatadiki ishlirini tashlap kélip, hemmimiz xushal - xoram mushu yarkent shehiride toyini ötküzüwatimiz. Bu qazaqistan prézidénti nursultan nazarbayéfning, qazaqistan hökümitining Uyghur xelqige bolghan köz qarishi dep hésablaymen. Eger hökümet buni qollap - quwwetlimigen bolsa mundaq chong deri'i'ide qilalmayttuq. Nazarbayéfning buyruqi bilen hökümet kocha, mektep we bashqimu yerlerde ziya akining étini bériwatidu. Bu qazaqistandiki milletlerning birlikining, dostluqining ösüshigimu özining chong ülüshini qoshidu. Méningche bolsa, öz xelqige, öz wetinige ishligen her bir adem xelq yürikide menggü qalidu. Yillar ötkenséri ziya akining qilghan ishliri téximu yuqiri bahalinip, xelq éghizidin héchqachan chüshmeydu, dep oylaymen."

Yazghuchi tewelludigha béghishlan'ghan murasimning deslepki qismi yarkent shehiridiki ziya semedi kochisida bashlandi. Uyghur we qazaq naxsha - sazlirining sadasida dawamlashqan mezkur kocha bayrimida yerlik hökümet da'iriliri, jem'iyetlik birleshmiler, yazghuchilar, metbu'at, mektep, yurt - jama'etchilik wekilliri sözge chiqip, özlirining tebriklirini izhar qildi.

Kocha bayrimigha béghishlan'ghan tentenilik yighinda sözge chiqqan panfilof nahiyilik hakimining orunbasari roza maxmutowa mundaq dédi: "Ziya semedi mushu tewede tughulup, ösken, mushu yerning puqrasi idi, andin kéyin bolsa sherqiy türkistanda erbab ataldi. Qazaqistan'gha chiqqandin kéyin köpligen proziliq we dramiliq eserlerni yazdi, emgiki yuqiri bahalinip, " emgek qizil tughi" ordéni bilen mukapatlandi, sahib ataldi, qazaqistanning xelq yazghuchisi atiqigha ége boldi. Uyghur edebiyatining klassiki ziya semedi bizning chong pexrimiz. Bügün mana kocha bayrimini ötküzüwatimiz. Bu kocha mushu hörmetlik ademning ismi bilen atilidu. Bumu shu kishige bolghan chong hörmetni bildüridu.

Hörmetlik, qérindashlar! yurtdishimiz ziya semedining esirlik toyi mubarek bolsun! élimizda ijtima'iy kélishim bilen siyasiy turaqliq qed kötirip, musteqilliqimiz menggü yashisun! toy - toygha ulashsun! barliqimizgha peqet yaxshiliq tileymen!"

Merhumgha atap qur'an oqulghandin kéyin, méhmanlar hörmitige destixan yéyildi.

Ziya semedining uruq - tughqanliridin biri kamalidin sémetof mezkur pa'aliyet heqqide shundaq dédi:

"Ziya semedining bügünki 100 yilliqigha yarkent teweside chong teyyarliqlarni qilip, Uyghur medeniyet merkizining, yurtning qollap - quwwetlishi bilen destixan yéyip, bu merikini ötküzüwatimiz. Her yerlerdin teklip qilin'ghan Uyghur ziyaliyliridin, uruq - tughqanlardin, medeniyet merkezliridin bolsun hemmisi tel bolup, yighin ötüwatidu.

Men özem bolsam - dadam sémetof alahidin sémet qazining newrisi bolimen, yeni chong dadam bilen dadam aka - ukining baliliri. Biz mushu chong dadimiz tughulghan yer xonixayning étini öchermey, bir - birimiz bilen ariliship, her waqtida uning tughulghan küni bolsun, qaytish bolghan küni bolsun, mushu yarkent diyarida eslep kéliwatimiz. Emdi chong dadimiz ziya semedining qilghan ishlirini dések, men Uyghur dégen ichide oti bar Uyghur ziyaliyliri, erliri, baliliri we bashqilar Uyghur xelqining béshigha kelgen külpetlerni, ötken ömrini, tarixini ziya semedining eserliridin uqup, öginip, shuninggha bash égip kéliwatimiz. Buningdin kéyinmu yurt bilen bille atimizning shundaq merikilirini ötküzüp, Uyghurlarning kélechiki üchün her bir kishi özining bir kishilik ülüshini qoshidu dep oylaymen we shuninggha ishinimen."

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet