Amérika tashqi ishlar ministirliqi Uyghurlar diyaridiki mejburiy emgekke da'ir tewsiyename heqqide yighin chaqirdi (1)

Muxbirimiz eziz
2020-07-03
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur rayonidiki xitay lagér tutqunlirining chachliri we yaki lagérdikilerni mejburiy emgekke sélish arqiliq ishlep chiqirilghan yalghan chach. 2020-Yili 1-iyul, nyu-york.
Uyghur rayonidiki xitay lagér tutqunlirining chachliri we yaki lagérdikilerni mejburiy emgekke sélish arqiliq ishlep chiqirilghan yalghan chach. 2020-Yili 1-iyul, nyu-york.
AP

Amérika hökümiti "Uyghur kishilik hoquq siyasiti qanun layihesi" ning resmiy qanun'gha aylan'ghanliqini jakarlighandin kéyin muhajirettiki Uyghurlarning diqqiti amérika dölet mejlisige tonushturulghan Uyghurlargha da'ir ikkinchi qanun layihesi "Uyghurlarni mejburiy emgekke sélishning aldini élish qanuni" gha qaritilishqa bashlidi. Yéqinda ene shu ümidler ichide otturigha chiqqan, shuningdek Uyghurlargha biwasite munasiwetlik yene bir muhim qedem 1-iyul küni amérika tashqi ishlar ministirliqi, soda ministirliqi, maliye ministirliqi we dölet xewpsizlik ministirliqi birliship imza qoyghan "Shinjangdiki soda teminat zenjiri heqqide tewsiye" namliq höjjetning élan qilinishida eks etti. Mezkur tewsiyenamining élan qilinishi amérika tamozhna we chégra muhapizet idarisi néyo jérséy shtatida xitaydin import qilin'ghan 800 ming amérika dolliri qimmitidiki chach mehsulatlirini "Uyghurlarni mejburiy emgekke sélish we kishilik hoquqni depsende qilish bilen chétishliq" dégen gumanda musadire qilish weqesi bilen tengla dégüdek otturigha chiqti.

Amérika tashqi ishlar ministiri mayk pompéyo shu küni radiyomiz muxbirining "Amérika hökümiti nöwettiki Uyghurlarning basturulush hemde zor kölemlik tughut cheklesh tedbirlirining qurbani bolush hadisisini qirghinchiliq dep qaramdu?" dégen so'aligha jawab bérip "Amérika hökümiti xitaydiki xelqlerning, jümlidin Uyghurlarning kishilik hoquq mesililirini qoghdashta eng keskin tedbir éliwatidu. Biz buningdin qet'iy éghishmaymiz" dégen idi.

Mezkur tewsiyenamidiki alaqidar belgilimilerde "Shinjangdiki mejburiy emgek hemde kishilik hoquqni depsende qilishqa chétishliq shirketlerning herqandaq towarlirini amérika bazirigha kirishtin cheklesh hemde amérika shirketlirini bu xil shirketler bilen soda alaqisida bolmasliqqa dewet qilish lazim" dep körsitilidu. 2-Iyul küni amérika tashqi ishlar ministirliqi mezkur tewsiyenamining élan qilinish munasiwiti bilen mexsus muxbirlarni kütüwélish yighini chaqirdi.

Aldi bilen ‍amérika tashqi ishlar ministirliqining iqtisadiy tereqqiyat, énérgiye we muhit ishlirigha mes'ul yardemchi ministiri kéys krach ependi söz aldi. Krach ependi sözide nuqtiliq qilip nöwettiki weziyette herqandaq shirketning özige xas shirket mes'uliyiti bolghinigha oxshash uning yene bash tartip bolmaydighan ijtima'iy mes'uliyitiningmu barliqini tekitlep ötti. Uning pikriche, kishilik hoquq éghir depsende qiliniwatqan hemde herqaysi sahe birdek "Zulum" dep békitken siyasiy basturush herikitini dawam qilduruwatqan xitay bilen soda qilishta bu mesilini téximu estayidil oylinip körüsh lazim iken. Bolupmu özlirining xelqi'alemge bergen wedisige qarap turupla xilapliq qilip xongkongdiki démokratiye namayishini basturuwetken, emdilikte Uyghur diyarida ghayet zor saqchilar döliti we lagér tori berpa qilip, milyonlighan Uyghurni mehbusqa aylandurghan, emdilikte Uyghurlarning milliy kimliki we diniy étiqadini yoqitishni ashkara dawam qilduruwatqan xitay hökümiti bilen soda alaqisida bolush herqachan bilip-bilmey ashu xil zulumlargha shérik bolup qélishqa apirishi mumkin iken.

Yardemchi ministir krachning pikriche, eyni waqittiki "Gulag" sheklini alghan bu lagérlarda insanlargha melumluq bolghan rohiy we jismaniy qiynaqlarning hemmisi mewjut bolmaqtiken. Yéqinda u jaylarda keng dawam qiliwatqan qiz-chokanlarni mejburiy tughmas qiliwétish qilmishi tashqi dunyagha bu jaylarning xaraktérini téximu éniq namayan qilip béridighan hadise iken. Lagérlarda mana mushundaq wehshiyliklerni dawam qiliwatqan xitay hökümiti nöwette lagér mehbuslirini oxshimighan jaylarda mejburiy emgekke séliwatqan bolup, mana mushu insanlarning emgiki bedilige ishlepchiqirilghan mehsulatlarni amérika bazirigha élip kirish hemde istémal qilishta shexsler, shirketler we bashqa soda mu'esseliri özlirining ijtima'iy mes'uliyitini yadidin chiqarmasliqi lazim iken.

Amérika tashqi ishlar minisitirliqining démokratiye, kishilik hoquq we emgek ishliri boyiche yardemchi ministiri robért déstro ependimu bu muhakime yighinida mexsus söz qildi. . Déstro ependining bildürüshiche, nöwette amérika shirketliri xitay bilen soda alaqisida bolghanda aldi bilen diqqet qilidighan eng muhim nuqta ashu soda pa'aliyitini ishqa ashurghuchi soda shirketlirining teminat zenjiri hemde ularning mal menbesi iken. Chünki hazir xitay shirketliri üchün Uyghurlarni heqsiz yaki intayin töwen bahadiki jismaniy emgekke sélish bekmu omumlashqan bir hadisige aylinip qalghan. Yene kélip ghayet zor sandiki musulmanlarning lagérlargha qamilishi nöwettiki toqumichiliq we paxta mehsulatliri sahesini "Teyyar emgek küchi" bilen temin étishke bashlighan. Hazirqidek Uyghurlar diyarida némilerning boluwatqanliqi heqqide shunche köp maddiy ispatlar melum boluwatqan shara'itta yene ashu xil "Zamaniwi qullar emgiki" bilen méngiwatqan zawutlar we fabrikilarni soda shériki dep bilish meyli exlaq nuqtisidin meyli qanun nuqtisidin qobul qilishqa bolmaydighan qilmish iken. Shunga amérika tupriqidiki shirketler we shexsler bu xil mejburiy emgektin kelgen mehsulatlarni sétiwalghanda bu emeliyette ashu qilmishqa hemdemde bolghanliqqa barawer iken.

Ministirlarning bayanliridin kéyin herqaysi axbarat wasitilirining muxbirliri Uyghurlar diyaridiki mejburiy emgekning hazirqi ehwali hemde amérika hökümitining bu heqtiki pozitsiyesi heqqide so'allar soridi.

Toluq bet