Amérika emgek ishliri ministiri éwgén skaliye: "Mejburi emgek arqiliq ishlepchiqirilghan mehsulatlargha amérika bazirida orun yoq"

Muxbirimiz nur'iman
2020-10-02
Share
xitay-mehsulati-mejburiy-emgek-chach.jpg Nyu-york portidiki amérika tamozhna we chégra qoghdash (CBP) xadimliri xitaydin kirgen, Uyghur rayonidiki türme yaki jaza lagérdikilerning emgiki bilen yasalghan dep guman qilin'ghan yalghan chach we qoshumche buyumlarni tekshürmekte. 2020-Yili 29-iyun.
AFP

30-Séntebir amérika xelq'ara emgek ishliri byurosi "Balilar emgiki yaki mejburiy emgek arqiliq ishlepchiqirilghan mehsulatlar tizimliki" namliq yüz nechche betlik bir doklat élan qilghan. Melum bolushiche bu doklat her ikki yilida bir qétim élan qilinidiken.

Doklatta 2005-yilidin 2020-yili 30-séntebirgiche bolghan ariliqta amérikagha xitay, kambodizha qatarliq 77 dölettin import qilin'ghan balilar emgiki yaki mejburiy emgek arqiliq ishlepchiqirilghanliqi delillen'gen 155 xil mehsulatning tizimliki sunulghan.

Amérika xelq'ara emgek ishliri byurosining tor bétide mundaq déyilgen: "Amérika xelq'ara emgek ishliri byurosi bu tizimlik arqiliq asasliqi dunyaning herqaysi jayliridiki mejburiy emgek we balilar emgikige bolghan tonushni ashurup, u xil emgeklerge qarshi turush istratégiyelirini kücheytishni meqset qilidu. Bu doklatni héchqandaq bir döletni jazalash üchün ishletkili bolmaydu, belki mejburiy emgek mesilisini hel qilish üchün tirishiwatqanlar arisida téximu istratégiyelik we qaratmiliqi bolghan hemkarliqni ilgiri sürüshte türtkilik rol oynaydu."

Amérika xelq'ara emgek ishliri byurosining tashqi ishlargha mes'ul xadimi égen rayt bu heqte toxtilip mundaq dédi: "Biz bu doklat arqiliq shexslerning we karxanilarning Uyghurlarning mejburiy emgiki arqiliq ishlepchiqirilghan mehsulatlargha bolghan tonushini östürüshini ümid qilimiz. Bu doklat her qaysi shirket we karxanilargha, ular import qilghan mehsulatlar ishlepchiqirilidighan yerlerde néme ish boluwatqanliqini éytip béridu. Bizning bilishimizche milyondin artuq Uyghur we bashqa étnik milletler yighiwélish lagérlirida tutup turup mejburi emgekke séliniwatidu".

Amérika xelq'ara emgek ishliri byurosi élan qilghan mezkur doklatta mejburiy emgek katégoriyesige kirgüzüshning shertliri'i éniq körsitilgen bolup, bular: birinchidin, emgekchiler pütüshken xizmet bilen, qobul qilin'ghan xizmetning oxshimasliqi. Ikkinchidin, emgekchilerning kimliklirini musadire qéliwélish. Üchinchidin, emgekchilerning ishleshtin bashqa tallishi bolmasliqi, yeni mejburiy isména qoshup ishlesh. Tötinchidin, emgekchiler ish heqqini alalmasliq yaki ish heqqi da'im tutup qélinish. Beshinchidin, xizmetning xaraktéri aldin déyishken bilen oxshimasliq. Altinchidin, emgekchiler jismaniy yaki jinsiy zorawanliqqa uchrash. Yettinchidin, emgekchilerning xizmet ornidin ayrilish yaki sirttikiler bilen alaqe qilish erkinliki bolmasliq. Sekkizinchidin, emgekchilerning xizmitidin istépa bérish hoquqi bolmasliqi qatarliqlar.

Doklatta mejburiy emgekni yolgha qoyuwatqan döletlerni derijisi boyiche tizghanda xitay birinchi orun'gha tizilghan bolup, jem'iy 17 xil mehsulatning mejburiy emgek arqiliq ishlepchiqirilghanliqi éniqlan'ghan. Bu 17 xil mehsulatlar: sün'iy gül, qurulush buyumliri, rozdéstwo bayrimi bézekliri, kömür, paxta, éléktron mehsulatliri, pojangza (porox), béliq, ayagh, kiyim, peley, chach mehsulatliri, tirnaq mehsulatliri, toqumichiliq buyumliri, yip, shoxla mehsulatliri we oyunchuqlarni öz ichige alidiken.

Égen rayt mundaq dédi: "Bu doklat ikki yilda bir qétim élan qilinidighan bolup, xitaydiki shirketler heqqide 2009-yilidin buyan doklat élan qilinip kélinmekte. Bu yilqi tizimlikke xitay shirketlirining lagérlargha solan'ghan Uyghurlarni mejburiy ishlitish arqiliq ishlepchiqirilghanliqi delillen'gen peley, yip, paxta kiyimler, chach mehsulatliri we shoxla mehsulatliri qatarliq türler qoshuldi".

Amérika emgek ishliri ministiri éwgén skaliye doklatta mundaq dégen: "Emgek küchlirining bext-sa'aditi ministirliqimizning wezipisining yadrosi. Shunglashqa biz uninggha kapaletlik qilish üchün tirishimiz. Balilar emgek küchi, mejburiy emgek, adem etkeschilikining emgiki arqiliq ishlepchiqirilghan mehsulatlargha amérika bazirida orun yoq."

Melum bolushiche aldinqi hepte "Uyghur mejburiy emgikini cheklesh qanuni" layihisi maqullan'ghan bolup, 30-séntebir yene amérika awam palatasida wirginiye shitati wekili jénnifir wekiston otturigha qoyghan "Uyghur mejburiy emgikini ashkarilash qanuni" layihesimu h.R. 6270 Awam palatasida maqulluqtin ötken.

Ikki partiyening birdek qollishi bilen maqullan'ghan bu qanun layihesi amérika pay bazirigha sélin'ghan shirketlerning mejburiy emgek bilen teminlesh zenjirini aktipliq bilen tekshürüshini telep qilidiken. Hemde aksiye, yeni pay soda komitétidin her yili import qilin'ghan Uyghur rayonidiki mejburiy emgek arqiliq yaki shu rayondiki matériyallarni menbe qilghan mehsulatlarni ashkarilashni telep qilidiken.

Qanun layihesi maqullan'ghandin kéyin jénnifir wekiston xanim mundaq dégen: "Men otturigha qoyghan bu bu qanun layihesi re'is mekgowérinning 'Uyghur mejburi emgek qanun layihisi' bilen bir yönilishte bolup, yuqiri awaz bilen maqullandi. Bu amérika iqtisad we pul-mu'amile sistémisining kishilik hoquq depsendichilikige yol qoymaydighanliqini ipadileydu".

Bu qanun dunya miqyasida Uyghur mejburiy emgek küchi bilen yasalghan tawarlarning import qilinishini axirlashturushta kishilik hoquq ölchimini yolgha qoyghan tunji qanun hésablinidiken.

Awstraliye istratégiyelik siyaset institutining may éyida élan qilghan doklatida xitayning 2017-2019-yillar arisida 80 mingdin artuq Uyghurni 83 dunyawi dangliq markilarni ishlepchiqiridighan zawut-fabrikilarda ishlitiwatqanliqini ashkarilighanidi.


Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.