Түркийә бүйүк милләт мәҗлиси әрзийәт бөлүми: "вәтәндишимиз мәмәтәли қәшқәрли һәққидә хитайға 9 қетим нота тапшурдуқ, лекин җаваб алалмидуқ"

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2021-04-01
Share
Түркийә бүйүк милләт мәҗлиси әрзийәт бөлүми: 17-Март күни пәйзиваттикиси қалғачбинам түрмисидә мәхпий сотланған түркийә вәтәндиши мәмәтәли қәшқәрли әпәнди. (Вақти вә орни ениқ әмәс)
Photo: RFA

Ашкарилинишичә, Март Ейида қәшқәр пәйзиваттики қалғач бинам түрмисидә үстидин мәхпий сот ечилған түркийә вәтәндиши мәмәтәли қәшқәрли һәққидә түркийә даирилири хитай тәрәпкә аз дегәндә 9 қетим нота тапшурған, әмма ениқ җавабқа еришәлмигән. Бу учур түркийә бүйүк милләт мәҗлиси әрзийәт бөлүми тәрипидин мәмәтәли қәшқәрлиниң истанбулдики иниси әхмәт қәшқәрлигә бәргән җаваб хетидә тилға елинған. Мәлум болушичә, түркийәниң хитайдики әлчиханиси мәмәтәли қәшқәрлиниң түрмидә мәхпий сотланғанлиқини радийомизда бу һәқтә хәвәр берилгәндин кейин уққан.

Түркийә бүйүк милләт мәҗлиси әрзийәт бөлүминиң мәмәтәли қәшқәрли һәққидә хуласә қарари.

Мәлум болушичә, өткән һәптә пәйзиваттики қалғач бинам түрмисидә үстидин мәхпий сот ечилған түркийә вәтәндиши мәмәтәли қәшқәрлиниң истанбулдики иниси әхмәт қәшқәрли, акиси тутқун қилинған 4 йилдин буян түркийә ташқи ишлар министирлиқи вә түркийәниң бейҗиңдики әлчиханисиға 23 қетим хәт язған. Түркийә президенти рәҗәп таййип әрдоғанға икки қетим ярдәм илтимаси сунған. Түркийә ички ишлар министири сулайман сойлу қатарлиқ он нәччилигән дөләт әрбаби билән көрүшкән. Дийилишичә, әхмәт қәшқәрли барғанла йеридә қизғин күтүвелинған, язған хәтлириниң көпинчисигә җаваб тапшурувалған, берилгән җавабларда даириләр өзлириниң мәмәтәли қәшқәрлиниң из-дерикини изчил қиливатқанлиқи, әмма хитай тәрәпниң ениқ җаваб бәрмәйватқанлиқини тилға алған.

Мәлум болушичә, әхмәт қәшқәрли акиси мәмәтәли қәшқәрлиниң тутқун қилинғанлиқини 3күн кейин хәвәр тапқан вә шу күнила әһвални түркийәниң бейҗиңдики әлчиханисиға мәлум қилған. Әлчихана хадимлири бир һәптидин кейин мәмәтәли қәшқәрлиниң "террорлуққа ярдәм бериш" гумани билән тутқун қилинғанлиқидин хәвәр тапқанлиқини әхмәт қәшқәрлигә телефон арқилиқ уқтурған. Әлчихана хадими шу қетимқи сөзидә икки дөләт келишими бойичә мәмәтәли қәшқәрлиниң сотиға өзлириниңму қатнишидиғанлиқи вә сот җәрянини назарәт қилидиғанлиқини һәмдә бир һәқсизлиқ йүз бериш еһтималиниң азлиқини билдүргән. Әмма әһвалниң тәрәққияти әлчихана дегәндәк яки күткәндәк болмиған.

Қолимиздики хитай сот материяллиридин мәлум болушичә, мәмәтәли қәшқәрли қәшқәр вилайәтрлик оттура сот тәрипидин2017-йили7-айниң31-күни сотланған вә 15 йиллиқ кесилгән. Уйғур аптоном районлуқ юқири сот қәшқәр оттура сотниң һөкүмини2018-йили 1-айда бикар қилип, делоға қайта қарашни буйруған. Әхмәт қәшқәрли билән түркийә әлчиханиси арисида йезишилған хәтләрдин мәлум болушичә, әлчихана юқириқи сот җәрянлиридин пүтүнләй хәвәрсиз қалған. Әлчихана пәқәт 2018-йил 2-айда бир қетимуйғур аптоном районлуқ һөкүмәт ташқи ишлар бөлүмидин мәмәтәли қәшқәрлиниң тутуп тәкшүрүлүватқанлиқи һәққидила учур алған, әмма униң делосиниң тәпсилати һәққидә мәлумат алалмиған.

Түркийә әлчиханисиниң әхмәт қәшқәрлигә язған җаваб хәтлиридә баян қилинишичә, әлчихана хитай тәрәптин мәмәтәли қәшқәрлиниң саламәтлики вә делосиниң қәдәм басқучи һәққидә хитайниң алақидар органлиридин изчил мәлумат сориған вә мәмәтәли билән көрүшүшни көп қетим тәләп қилған. Тәләпләр һәм язма һәм ағзаки шәкилдә йәткүзүлгән, әмма җавабсиз қалған.

Әхмәт қәшқәрли тапшурувалған хәтләр арисида, түркийә бүйүк милләт мәҗлиси әрзийәт бөлүминиңму бир җаваб хети бар болуп, бу хәттә мәмәтәли қәшқәрли һәққидә хитай тәрәпкә 9 қетим нота тапшурулғанлиқи, әмма ениқ җавабқа еришәлмигәнлики қәйт қилинған. Әскәртилишичә, мәзкур хәтләр хитай ташқи ишлар министирлиқи, әдлийә министирлиқи, уйғур аптоном районлуқ тәптиш мәһкимиси қатарлиқ орунларға йәткүзүлгән. Әхмәт қәшқәрли мәҗлис әрзийәт бөлүминиң мәзкири хетини 2019‏-йил 2‏-айда тапшурувалған.

Хәтләрдин мәлум болушичә, түркийә тәрәп хитайға 9 қетим нота тапшуруп җаваб алалмиғандин кейинму, мәмәтәли һәққидә әһвал сүрүштә қилишни тохтатмиған. Әлчихана2020-йили12-айда хитай тәрәптин бир қетим җавабқа еришкән. Бу җавабта мәмәтәли қәшқәрлиниң саламәтликиниң нормал икәнлики вә пат йеқинда соти ечилидиғанлиқи вә соттин әлчиханиниң хәвәрләндүрүлидиғанлиқи билдүрүлгән. Әмма мәзкур сот өткән айниң17-күни пәйзиватта ечилип болған болсиму, лекин түркийә әлчиханисиға хәвәр берилмигән. Вәзийәттин хәвәрдар кишиниң радийомизға билдүрүшичә, мәмәтәли қәшқәрли сот күни җисманий вә роһий җәһәттин еғир зәипләшкән һаләттә көрүлгән. Демәк, хитай тәрәп бултур йил ахирида түркийә әлчиханисиға бәргән җавабида пүтүнләй ялған учур бәргән. Әлчихана мәзкур сот хәвирини бу хәвәр радийомизда елан қилинғандин кейин, әхмәт қәшқәрли арқилиқ уққан.

Биз түркийә әлчиханисиниң йеқинқи күнләрдә мәзкур сотниң хуласиси һәққидә учур алған яки алмиғанлиқини уқуп беқиш үчүн түркийәниң әлчиханисиға телефон қилдуқ. Телефонимизни қобул қилған хадим өзиниң делодин хәвири барлиқини, әмма мәсул хадимниң ишханида йоқлуқини баян қилди вә соаллиримиз җавабсиз қалди.

Юқирида түркийә вәтәндиши мәмәтәли қәшқәрли һәққидә түркийә даирилириниң хитай тәрәпкә 9 қетим нота тапшурғанлиқи вә һазирғичә ениқ җавабқа еришәлмигәнлики һәққидә мәлумат бәрдуқ.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт