"Men-natiq" namliq balilar nutuq sözlesh musabiqisi muhajirettiki Uyghurlargha yéngi ümid béghishlidi

Muxbirimiz nur'iman
2020-11-02
Share
men-natiq.jpg "Men-natiq" namliq balilar nutuq sözlesh musabiqisining sinidin élin'ghan.
Social Media

30-Öktebir küni 2-qétimliq torda élip bérilghan "Men-natiq" namliq Uyghur balilirining nutuq sözlesh musabiqisi körürmenler bilen yüz körüshti.

Melum bolghinidek, korona wirusi tüpeyli pütün dunyadiki insanlarning 2020-yilidiki pa'aliyetliri asasen tor yüzide dawam qilmaqta.

Aldinqi yili "Ayxan ma'aripi" orunlashturghan "Men-natiq" namliq balilar nutuq sözlesh musabiqisini bu qétim bügünki alahide shara'itta qurulghan "Uyghur ana til tor mektipi" uyushturghan.

Bu qétimliq "Men-natiq" Uyghur balilar nutuq sözlesh musabiqisining teshkilligüchisi muyesser abdul'ehed xanimning éytishiche, muhajirettiki Uyghur balilirigha ana tilini ishlitidighan bir sehne yaritip bérish üchün "Ayxan ma'aripi" 2019-yili 8-ayning 4-küni istanbulda "Men-natiq" dégen témida balilar nutuq sözlesh musabiqisi ötküzgen we bu musabiqini her yili dawamlashturush pilanlighan iken.

Musabiqige amérika alem qatnishi idarisining inzhénéri, doktor erkin sidiq ependi, "Oqu Uyghur-bilig yurti" mektipining mudiri hebibulla küseni, doktor memtimin ela qatarliqlar tebrik sözi ewetken bolup, ular muhajirette Uyghur kimlikini saqlap qilishta balilarning "Qel'e" ikenlikini eskertken.

Musabiqige türkiye, awstraliye, amérika, yaponiye, norwégiye, gollandiye qatarliq döletlerde yashawatqan Uyghur baliliridin 25 mahir qatnashqan. Mahirlar yéshigha asasen "7-8 Yashliqlar", "9-10 Yashliqlar" we "11-14 Yashliqlar" dégen üch guruppigha ayrilghan. Mahirlarning musabiqige qatnashturghan esiri choqum ularning öz ijadiyiti bolushi shert qilin'ghan bolup, ular eserlirini sin'gha élip, "Uyghur ana til tor mektipi" ning "Men-natiq" Uyghur balilar nutuq sözlesh musabiqisini bahalash hey'itige ewetken.

Enqerediki Uyghur tetqiqat institutining tetqiqatchisi adiljan erUyghur, yawropa Uyghur akadémiyesining bash katipi zulhayat ötkür, ghazi uniwérsitétining magistir aspiranti mehmudjan yasin qatarliqlar bahalighuchiliqqa teklip qélin'ghan. Bahalighuchilar eserning mezmuni, mahirlarning til ishlitish uslubi, nutuq sözligen waqittiki beden tili we Uyghur kimlikini namayan qilish üchün kiygen kiyim-kéchekliri qatarliq amillar boyiche estayidil bahalap chiqqan.

Bahalighuchilarning éytishiche, balilarning köpinchisi chet elde tughulup chong bolghan iken. A'ilidin bashqa ana til muhiti yoq shara'itta ösüp yétiliwatqan balilarning ana tilda eser yézishi we öz esirini nahayiti rawan, jarangliq déklamatsiye qilishi ularni söyündürgen.

Eserlerning mezmuni "Weten", "Séghinish" we "Ana til" qatarliq témilargha béghishlan'ghan iken.

"7-8 Yashliqlar" guruppisidin yaponiyede tughulup chong bolghan 8 yashliq tefide ghopur, "9-10 Yashliqlar" guruppisidin üch yash waqtida yurtidin ayrilghan, hazir türkiyede yashawatqan 9 yashliq bilal abdulwahab, "11-14 Yashliqlar" guruppisidin amérikada yashawatqan 13 yashliq nazaket mutellip qatarliqlar birinchilikke érishken.

Musabiqige qatnashqan mahirlar birinchi, ikkinchi, üchinchi derijilik mukapatlardin bashqa yene "Eng janliq natiq", "Eng jesur natiq", "Eng temkin natiq" türliri boyichimu mukapatlan'ghan.

Netijige érishken mahirlargha mukapat boyumi süpitide "Tükiy tillar diwani", "Qutadghu bilik" we "12 Muqam tikistliri üstide tetqiqat" qatarliq chong hejimlik qimmetlik kitablar we balilargha xas oqushluq kitabliri ewetilidiken.

Biz waqit munasiwiti bilen peqet birinchi derijige érishken mahirlar we ularning ata-aniliri bilen bu qétimliq musabiqe heqqide söhbet ötküzduq.

8 Yashliq tefiyde yaponiyede tughulup chong bolghan bolup, ata-anisi da'im gépini qilidighan "Weten" ge bérip baqmighan iken. Emma uning chong bolghandiki arzusi doxtur bolup "Weten" diki dostlirigha yardem bérish iken.

Tefiydening apisi nur'asiye xanim köp waqtini qizi tefiyde bilen ötküzidiken. Uning éytishiche, "Uyghur xelq chöchekliri" we bashqa Uyghurche kitablarni köprek oqup bérish we "Weten" heqqide köprek sözlep bérish arqiliq balilardiki Uyghurluq éngini yétildürgili bolidiken.

9 Yashliq bilal bek kéchik yurtidin ayrilghan bolup, "Weten" heqqide jiq eslimisi yoq iken. Lékin newre akisi üch yil burun bilalni yoqlap kelgen bolup, shundaq güzel eslimilerni qaldurghan. Bilal musabiqide ashu newre akisi heqqide yazghan maqalisini nahayiti rawan, janliq déklamatsiye qilghan.

Bilal chong bolghanda alem uchquchisi bolushqa bel baghlaptu, buning üchün matématika we pen-téxnikigha a'it kitablarni bek jiq oquydiken.

Bilalning apisi tesnim xanim chet elde chong boluwatqan balilarni Uyghurluqidin pexirlinidighan qélip terbiyelep chiqishning a'ilidin bashlinidighanliqini, a'ilide sap Uyghur tilida paranglishish arqiliq balilarning ana tilini téz yétildürgili bolidighanliqini éytti.

13 Yashliq nazaket yette yash waqtida amérikagha kelgen. Ürümchide qalghan ustazliri we dostlirini da'im séghinidiken. U hetta ürümchining yollirini séghin'ghanliqini, chünki u yollarda mangghanda özini bek küchlük hés qilidighanliqini éytip hayajanlinip ketti.

Nazaketning dadisi mutellip ependi chet el muhitida chong boluwatqan balilirining Uyghur kimlikini untup qilishidin ensireydighanliqi éytti. Shunga balilirigha ana til ögitishke nahayiti ehmiyet béridiken.

Bahalighuchilar bu qétimliq musabiqining balilargha Uyghur kimlikini eslitishte, Uyghur kimlikidin pexirlendürüshte muhim rol oynaydighanliqini otturigha qoyushti.

Axirida muyesser xanim "Uyghurluqimizda balilirimizningmu heqqi bar!" dégen niyet bilen qurulghan "Uyghur ana til tor mektipi" orunlashturghan bu musabiqisining netijisidin bir "Ümid" ni körgenlikini, ichidiki bir "Kichik qiz" bilen birlikte mushu "Ümid" üchün dawamliq tirishidighanliqini éytti we kéyinki pilanlirini biz bilen ortaqlashti.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet