Yaponiyelik kartonist tomomi shimizu Uyghurlar heqqidiki chatma karton resimliri heqqide toxtaldi

Muxbirimiz méhriban
2019-12-18
Share
mihrigul-tursun-karton-1.jpg Yaponiyelik kartonist tomomi shimizuning “Bir Uyghur ayalning guwahliqi” namliq chatma kartonliridiki méhrigül tursun teswirlen'gen resim.
camp-album.com

Yaponiyelik ressam tomomi shimizuning “Bir Uyghur ayalning guwahliqi” namliq chatma kartonliri ijtima'iy taratqularda élan qilin'ghandin kéyin körülüsh qétim sani téz sür'ette köpeygen. “Washin'gton pochtisi” gézitining 16-dékabir xewer qilishiche, tomomi shimizuning lagér shahiti méhrigül tursunning 2017-yildin 2018-yilghiche bolghan ariliqtiki türme we lagérlardiki kechmishliri eks ettürülgen chatma karton resimlirining ijtima'iy taratqularda körülüsh qétim sani 2 milyon 600 ming qétimdin éship ketken.

Igilishimizche, “Bir Uyghur ayalning guwahliqi” namliq chatma karton yaponiyelik ressam tomomi shimizu xanimning Uyghurlar heqqide élan qilghan 2-parche karton esiri iken. Shimizo xanim bundin ilgiri Uyghurlarning weziyitini eks-ettüridighan “Bu döletning namini héchkim éghizgha almaydu” namliq chatma karton resimini élan qilghan iken.

Dunya Uyghur qurultiyining yaponiyediki wekili, yaponiye Uyghur jem'iyitining re'isi ilham mexmut ependining bildürüshiche, ressam tomomi shimizo xanim ikki yildin buyan Uyghurlar weziyitini eks ettüridighan mexsus chatma kartonlarni élan qilishqa bashlighan. U yene Uyghur weziyitige yéqindin köngül bölüp kéliwatqan yaponiyelik pa'aliyetchilerning biri bolup, ilham mexmut ependi bilen birlikte yaponiye taratqulirining Uyghurlar heqqidiki söhbet programmilirigha köp qétim qatnashqan iken.

Shimizo xanim yene ilham mexmut ependi bilen Uyghur weziyitige a'it mesililerde köp qétim pikirleshken we özining Uyghurlarning ehwalini karton resim arqiliq eks ettürüsh pilanlirini bayan qilghan iken.

Bügün biz ilham mexmut ependining wasitichiliki bilen ressam tomomi shimizu xanim bilen téléfon söhbiti ötküzüsh pursitige érishtuq.

Ressam shimizo xanim awwal özini tonushturup ötti. U özining qandaq bir shara'itta Uyghur weziyitini eks-ettüridighan karton resim sizishqa kirishkenliki heqqide toxtilip mundaq dédi: “Méning ismim tomomi shimizu, men bu qétim méhrigül tursun heqqide karton resim sizishtin ilgiri Uyghurlar toghrisida ‛bu döletning namini héchkim éghizgha almaydu‚ namliq karton resim sizghan idim. Bu méning ikkinchi qétim Uyghurlar heqqide karton resim sizishim hésablinidu. Méning Uyghurlar mesilisini bilishim buningdin ikki yil ilgiri bashlandi. Men intérnét programmisi “Turanomung xewiri” din Uyghur mesilisini anglighandin kéyin köp izdendim. Uyghurlarning ehwali pütün dunyada ghulghula qozghawatqan, pütün dunya bu mesilide sükütte tursa bolmaydighan bir mesile bolsimu, emma yaponiye siyasetchiliri bilen gézit-zhurnallirining bu ehwallarni yaponiye xelqige yéterlik derijide yetküzmigenlikidin intayin epsuslandim. Bu boshluqni toldurushning usuli heqqide izdendim. Men Uyghurlar heqqide yézilghan xewer we biloglarni körüp chiqqandin kéyin, ‛bu döletning namini héchkim éghizgha almaydu‚ namliq tunji esirimni élan qildim.”

Shimizo xanim yene mundaq dédi: “Buni körgen Uyghurlar we yaponluqlar Uyghurlar toghrisida téximu köp we yaxshi eserlerni ishlishimni ümid qilidighanliqini éytti. Biraq mende Uyghurlarning medeniyiti, tarixi toghrisida toluq chüshenche bolmighachqa, buningdin köp bir nerse sizalmasliqim mumkin dep oylidim. Bu yil 7-ayda bir Uyghur dostimiz Uyghurlar heqqide bir guwahliq bérish pa'aliyiti bolidighanliqini manga yetküzdi. Men shu guwahliq bérish pa'aliyitige qatnashtim. Shu yerde méhrigül tursunning guwahliq bergen widiyosini körüp, uning tepsilatini xatirilep chiqtim we buni choqum sizip chiqimen dep oylidim. Shuning bilen bu karton resimini sizip chiqtim. Buning bundaq chong tesir qozghishini eyni waqitta özümmu oylimighan idim. Biraq Uyghurlar üchün mushunchilik bir ish qilghanliqimdin özümmu xosh boldum. Men buningdin kéyin Uyghurlar heqqide téximu köp eserlerni sizishqa, téximu köp matériyallarni oqup chiqip, buningdinmu yaxshi eserlerni teqdim qilishqa teyyarmen.”

Shimizo xanim yene Uyghurlarning lagér sergüzeshtliri eks-etken karton eserliri ijadiyitige kirishishige ilham bolghan amillar heqqidimu toxtilip ötti. U bu heqtiki so'alimizgha jawab bérip, mundaq dédi: “Men hazirgha qeder siyasiy témilargha munasiwetlik karton resimlerni sizghinim yoq. Men asasen ayallarning turmushi we balilar toghrisida karton resimlerni sizip kelgenmen. Emma méning bir ustazimning tibetler toghriliq sizghan karton resimi manga bu xil karton resimlerning küchlük hemde addiy usullar arqiliq réyalliqni téximu köpligen insanlargha janliq ekis-ettürüp béreleydighanliqini hés qildurdi. Shunga men Uyghurlarning mesilisinimu karton resimler arqiliq dunyagha tarqitishqa irade baghlidim. Bu kartonlarning élan qilinishi iqtisadiy jehette manga héchqandaq bir ünüm yaratqini yoq. Hazirghiche méning eserlirim yaponiye ichide élan qiliniwatidu. Resimlirim yaponluqlargha qarita sizilghan bolghachqa, men undaq jiq oylap ketmidim. Men aldi bilen özümning mushundaq özüm xalighan nersilerni sizalaydighan muhitta ikenlikimdin intayin xushal. Dunyagha bu ehwallarni resimlirim arqiliq anglitalighanliqimdin xushalmen. Uning üstige méning xitayda eserlirimni tonushturush xiyalimmu yoq. Yene bir tereptin, Uyghurlarning béshigha kelgen éghir künlerde sizmay özimizning shexsiy menpe'etini oylash méning prinsipim emes. Shunga men buni sizishni qarar qilghan ikenmen, meyli qandaq bolushtin qet'iynezer uni choqum wujudqa chiqirishqa tirishimen.”

Ziyaritimiz axirida shimizo xanim yene özining Uyghurlar heqqide téximu köp eserler yaritish pilani barliqini bildürüp, mundaq dédi: “Shundaq, men yene Uyghurlar toghrisida téximu köp karton resimlirini sizmaqchi. Kéler yili ichide Uyghurlargha a'it karton resimlirimni kitab sheklide neshr qilishim mumkin. Hazirmu guwahliq bériwatqan Uyghurlardin birqanchisi bilen körüshüsh pilanim bar. Ularning sözlirini resim qilip sizip chiqsam deymen. Silerningmu manga köpligen matériyallarni hemde guwahchilarning sözlirini teminlep bérishinglarni ümid qilimen. Shundaqla Uyghurlarni tonushturidighan téximu yaxshi bir karton kitab neshr qilishimgha yardemde bolushunglarni soraymen. Silerge köptin-köp rehmet!”

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet