Әнивәр тохти японийәдә хитайдики орган тиҗарити һәққидә доклат бәрди

Ихтияри мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2017-04-24
Share
anwar-tohti-yaponiye Әнвәр тохти лексийә мәйданида
RFA/Qutluq

23-Апрел токйодики бункйо мәдәнийәт мәркизиниң йиғин залида “ хитайдики адәм органлири тиҗаритиниң әң дәсләпки қурбанлири уйғурлар” дегән тимида доклат бериш паалийити өткүзүлди.

Паалийәт шу йәр вақти кәч саәт алтә йеримдин сәккиз йеримға қәдәр икки саәт давам қилди. Паалийәткә асаслиқи токйодики бир қисим дохтурханиларниң дохтурлири вә хитай мәсилилиригә қизиққучи кишиләр иштирак қилди. Һазир әнгилийәдә муһаҗирәттә яшаватқан, илгири үрүмчи төмүр йол дохтурханисиниң дохтури әнивәр тохти 16-апрел күнидин буян японийәниң фукуошима, һирошима, нагоя вә фукуока қатарлиқ шәһәрлиридә хитайдики қанунсиз адәм органлирини сетиш тиҗарити тоғрисида доклат бәргәндин кейин, бүгүн токйодики бункйо мәдәнийәт мәркизиниң йиғин залида “ хитайдики адәм органлири тиҗаритиниң әң дәсләпки қурбанлири уйғурлар” дегән тимида доклат бәрди.

Әнивәр тохтиниң доклат бериш паалийити башлиништин илгири, бу қетимқи паалийәтни тәшкиллигән японийә уйғур бирлики тәшкилатиниң рәиси турмуһәммәт һашим алди билән әнивәр тохтиниң уйғур елидин 1988-йили чәтәлгә чиқип кәткәндин буянқи хитайниң қанунсиз адәм органлирини сетиш тиҗарити тоғирисида америка, явропа парламенти, канада, исраилийә қатарлиқ дөләтләрдә көп қетим гуваһлиқ бериш йиғинлириға қатнашқанлиқи шундақла бу һәқтики тиришчанлиқи вә издинишлири тоғирисида тохталди.

Доклат башлинишидин илгири йиғин әһлигә йәнә, бир қанчилиған дөләтләрдики адвокатлар, инсан һәқлири паалийәтчилири вә мухбирлардин тәшкилләнгән бир гуруппа кишиләр тәрипидин ишләнгән  хитайдики адәм органлири содиси һәққидики әнглиз тилидики һөҗҗәтлик филим көрситилди.

Әнивәр тохти доклатида хитайдики адәм органлири тиҗаритиниң 90-йилларниң бешидин башлап уйғур елида тунҗи қетим елип берилғанлиқини, хитай һөкүмити хәлқара җәмийәткә бу адәм органлириниң өлүмгә һөкүм қилинған мәһбуслардин опиратсийә қилиш арқилиқ елинғанлиқини оттуриға қойғанлиқини  вә хитай даирилириниң адәм  органлирини  сетиватқанлиқини билдүрди.

Әнивәр тохти доклатида йәнә, хитайда тутқун қилинған  фалуңгуң муритлириниң 1999-йилидин башлап хитайниң адәм органлирини сетиш һәрикитиниң қурбаниға айланғанлиқини илгири сүрди.

Токйода өткүзүлгән бу қетимқи хитайдики қанунсиз адәм органлири тиҗарити һәққидики доклат бериш паалийитидә әнивәр тохтидин кейин, сөзгә тәклип қилинған хитайдики адәм органлирини сетиш һәрикитини тохтиш хәлқара уюшмиси японийә шөбисиниң мәсули сурута юкари ханим сөз қилип, нөвәттики дуня җамаитиниң диққитини қозғаватқан бу мәсилигә японийә җамаитиниңму җиддий һалда йеқиндин аваз қошуп хитайниң бу һәрикитини тосушқа һәрикәт қилишини сориди.

Әнивәр тохтиниң доклат бериш паалийити кәч саәт алтә йеримдин сәккиз йеримға қәдәр давам қилди.

Биз мәзкур доклат бериш паалийити ахирлашқандин кейин,  бу қетимқи доклат бериш паалийитигә қатнашқан японлардин такаши сато әпәнди билән бу һәқтә сөһбәт елип бардуқ.

Зияритимизни қобул қилған такаши сато доклат һәққидә тохтилип: “ биз японлар илгири хитайдики қанунсиз адәм органлирини сетиш һәрикитидә пәқәтла фалуңгуң муритлириниң зиянкәшликкә учриғанлиқи тоғрисида мәлуматимиз болған иди. Бирақ бу қетимқи доклат арқилиқ биз хитайдики адәм органлири сетиш һәрикитиниң әң дәсләптә уйғурлар үстидин елип берилғанлиқидин ибарәт бу пакитлиқ доклатни аңлап, бу һәқтә әң йеңи учурларға игә болдуқ” деди.

Доклатқа қатнашқан уйғурлардин гүлистан әзизи бир қисим японларниң доклатдин кейин, хитайниң адәм органлирини сетиш һәрикитини пиланлиқ елип берилған инсан қилипидин чиққан һәрикәт дәп әйиблигәнликини билдүрди.

Японийәдики уйғур зиялийлиридин ғалип миҗит бу қетимқи доклатта оттуриға қоюлған соаллар вә японларниң бу һәқтики қарашлири һәққидә тохталди.

Ахирида бу паалийәтни тәшкиллигән японийә уйғур бирлики тәшкилатиниң рәиси турмуһәммәт һашим бу паалийәтниң әһмийити тоғирисида тохтилип өтти.

Игилишимизчә, әнивәр тохти өткән йили уда үч қетим японийәгә келип, хитайниң адәм органлирини сетиш тоғирисида мәхсус доклат бериш паалийәтлиригә қатнашқан болуп, у бу қетим хитайниң адәм органлирини сетиш һәрикитини тохтитиш хәлқара уюшмиси японийә шөбисиниң алаһидә тәклипи билән японийәдики бәш чоң шәһәрдә җәмий алтә қетим доклат бәргән.

Юқириқи аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт