Tokyoda teklimakandiki atom sinaqliri heqqide doklat bérildi

Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2013-06-24
Share
jun-takada-doklat-teklimakan-atom.JPG “Teklimakandiki atom sinaqliri heqqide doklat bérish yighini” da xelq'arada tonulghan yaponiyelik fizika mutexessisi doktor jün takada 2012-yili teklimakanda élip bérilghan atom sinaqliri toghrisida doklat berdi. 2013-Yili 23-iyun, tokyo.
RFA/Qutluq

6-Ayning 23-küni tokyoda teklimakandiki atom sinaqliri heqqide doklat bérish yighini ötküzüldi. Mezkur doklat yighini yaponiye qatnash jem'iyitining xelq'araliq ish béjirish binasining 9-qewitidiki yighin zalida élip bérildi. Yighin'gha yaponiye yipek yoli ilim-pen kulubi sahibxaniliq qildi. Xelq'arada tonulghan fizika mutexessisi xokkaydo sapporo tébbiy uniwérsitétining proféssori doktor jün takada 2012-yili teklimakanda élip bérilghan atom sinaqliri toghrisida doklat berdi.

Doklat bérish yighinigha yaponiye parlamént ezaliridin ikki nepiri yaponiye hökümitining wekil süpitide qatnashti. Yaponiye parlamént ezaliri yighinda söz qilip, bu qétimqi doklat bérish yighining Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanimning yaponiyediki ziyariti mezgilide élip bérilghanliqidin özlirining memnun bolghanliqini bildürdi. Parlamént ezaliri atom bombisi sinaqlirining zerbisige uchrighan Uyghurlarni qutquzush, ularning ten-saghlamliqigha köngül bölüshning özi yer sharidiki her bir insanning insaniy burchi ikenlikini tekitlep ötti.

Doklat bérish yighinida yaponiye yipek yoli ilim-pen kulubining mes'uli shiray ependi söz qilip Uyghurlarning tarixta qurghan döletliri toghrisida toxtaldi.

Doklat bérish yighinigha Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanim yaponiyediki ziyaritining waqit jehettiki zichliqidin qatnishalmay, xokkaydodiki sapporo shehiridin téléfon arqiliq yighin ehlige we mutexessis jün takada ependige alahide rehmitini bildürdi.

Proféssor jün takada doklatini Uyghur 12-muqam muzikisi bilen birlikte kirishtürüp ishligen Uyghurlarni tonushturush filimidin bashlidi. Filimda Uyghur qiz-yigitlirining süretliri, Uyghur élining güzel menziriliri tonushturulghan bolup, filim axirlishish bilen teng proféssor jün takada sözini bashlap mundaq dédi:
-Xitaylardin chiray shekil, örp-adet, étiqad, medeniyet-sen'et we shundaqla hemme jehette perqliq bolghan Uyghurlarning wetini sherqiy türkistan dep atilidu. Bu yer tarixtiki kroran döliti qurulghan jay.

Proféssor jün takada özining 1985-yilidin bashlap élip barghan teklimakandiki atom sinaqliri toghrisidiki tetqiqati asasida toxtilip, 1964-yilidin bashlap Uyghur élide élip bérilghan atom sinaqlirining zerbiside rak késili bolup ölgenlerning sanini hazirqi tetqiqat netijisige asaslan'ghanda 148 mingdin oshuq dep békitishke bolidighanliqini otturigha qoydi.

Proféssor jün takada Uyghur élide rak késilige giriptar bolush nisbitining yuqiri örlishi kishini chöchütidighan derijide bolsimu,emma uning aldini élish, dawalash eslihelirining yéterlik emeslikini, xitayning énérgiye menbesi bolghan Uyghur élidiki Uyghurlarning namratchiliq sewebidin késel körsitish imkaniyitining yoqluqini bildürdi.

Proféssor mutexessis jün takada Uyghur élige xizmet bilen bérip qaytip kelgendin kéyin, türlük rak késilige giriptar bolup ölgen yaponlardin besh nepirini misal qilip körsetti.

Proféssor jün takada doklatida özidin bashqa, bu rayondiki atom sinaqlirining zerbiside türlük rak késilige giriptar bolghanlar toghrisida tetqiqat élip barghan, hazir en'gliyede yashawatqan Uyghur ziyaliysi enwer toxtining en'gliyelikler bilen birlikte ishligen “Yipek yolidiki ölüm” namliq tetqiqati toghrisidimu toxtaldi.

Proféssor jün takada dunya Uyghur qurultiyining xitayning ichki matériyalliridin alghan melumatidiki atom sinaqlirida zerbige uchrap késel sewebidin ölgen Uyghurlarning 75 mingdin oshuq dégen melumatinimu eskertip ötti.

Proféssor jün takada ependi ziyaritimizni qobul qilip, “Siz, néme üchün teklimakandiki atom sinaqliri toghrisida tetqiqat élip bardingiz ?” dégen so'alimizgha jawab bérip mundaq dédi:
-Méningche atom sinaqlirining zerbisige uchrighanlar qatarida dunyada hemmidin bek yardemge mohtaj boluwatqanlar ukra'inaliqlar, undin qalsa yipek yoli we qazaqistanliqlar dep oylaymen. Atom sinaqlirining zerbisige uchrighan Uyghurlarni tébbiy usul qollinip qutquzush üchün qandaq qilish kérek? dégen meqsette bu tetqiqatni élip bardim. Sherqiy türkistan dunya boyiche atom zerbisige hemmidin bek éghir uchrighan yer bolghanliqi üchün, shu yerni tallidim. Hergizmu kompartiyige qarshi turush meqsitide emes.

Proféssor jün takada ependi “Siz radi'o dolqunliri arqiliq Uyghur xelqige néme démekchi?” dégen so'alimizgha jawab bérip mundaq dédi:
-Xitay hökümiti Uyghurlarning kishilik hoquqini hörmet qilmay, sherqiy türkistanda atom sinaqlirini élip bardi. Men buningdin kéyin yaponiyege kelgen sherqiy türkistanliqlar, tibetlikler we mongghullar bilen birlikte hemkarliship ish élip bérip, yipek yolidiki sherqiy türkistan, tibet, mongghuliyedin ibaret bu üch döletke tinchliq élip kélish üchün küch qoshimen.

Awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet