Kolombiye uniwérsitétida "Uyghur diyasporasi we xitay" dégen témida muhakime yighini échildi

Muxbirimiz méhriban
2018-05-03
Élxet
Pikir
Share
Print
Enwer toxti yawropa parlaméntida özi shahit bolghan adem organliri tijariti heqqide guwahliq bermekte.
Enwer toxti yawropa parlaméntida özi shahit bolghan adem organliri tijariti heqqide guwahliq bermekte.
Photo: RFA

3-May küni nyu-yorktiki kolombiye uniwérsitéti milletler tetqiqat merkizining 23- qétimliq xelq'ara ilmiy muhakime yighini ötküzüldi.

Igilinishiche, mezkur tetqiqat merkizining bu qétimliq yighini "Uyghur diyasporasi we xitay" dégen témigha béghishlan'ghan. Mezkur muhakime yighinida Uyghurlarda hazirqi zaman milletperwerliki idiyesining oyghinishi we ularda milliy döletchilik éngining shekillinishi heqqidiki tetqiqatlargha béghishlan'ghan maqaliler oqup ötülgen.

Yighin küntertipidin melum bolushiche, mezkur muhakime yighinida doktor enwer toxtining "Tesewwurdiki milletchilik: 20-esirning deslepki mezgilliride sowét ottura asiyasidiki Uyghurlar we atom bombisi" namliq maqalisi, doktor dilnur reyhanning "Tor dunyasidiki milletchilik we uning köp xil mewjutluq imkaniyetliri" namliq maqalisi, shi chyenyüning "Uyghurlarning yaponiyediki milliy herikiti we siyasiy tori" namliq doklati, türkiyedin yighin'gha qatnashqan zahide'ayning "Shi'e mezhipi we uning Uyghur jama'iti arisidiki tesiri" namliq maqaliliri sunulghan.

Yighin qatnashchiliridin kolombiye uniwérsitétining tetqiqatchisi, doktor memet imin ependi ziyaritimizni qobul qilip yighin ehwalini anglatti.

Uning bildürüshiche, esli yighinda 5 kishining tetqiqat maqalisi sunulghan bolsimu, emma bezi sewebler tüpeylidin ikki kishi yighin'gha qatnishalmighan. Yighinda en'gliyedin doktor enwer toxti ependi, firansiyedin dilnur reyhan xanim we xongkong ju xey uniwérsitétining tetqiqatchi oqughuchisi shi chyenyü qatarliqlar maqalilirini oqup ötken.

Memet imin ependi yighinda yuqiriqi 3 neper tetqiqatchining Uyghurlar heqqidiki maqaliliride otturigha qoyulghan mezmunlar heqqide toxtilip ötti. Memet imin ependining bildürüshiche, yighinda doktor enwer ependining maqalisi yighin ehlide zor qiziqish qozghighan.

Uyghurlarning xitayning atom sinaqlirining ziyankeshlikige we organ sodisining qurbanigha aylan'ghanliqi heqqidiki doklatliri bilen xelq'ara tébbiy sahede tonulghan enwer toxti ependi 3- may küni etigen radiyomiz ziyaritini qobul qilghinida özining mezkur maqaliside otturigha qoymaqchi bolghan mezmunlar heqqide toxtilip ötti.

Enwer ependi maqaliside 20-esirning aldinqi yérimida Uyghur diyarida qurulghan ikki jumhuriyet we unung sowétlar ittipaqi bilen bolghan munasiwiti shundaqla sowét ittipaqining eyni yilliridiki atom bombisi qurulushida Uyghur diyaridiki bayliq menbelirige bolghan éhtiyaji qatarliq mesililer nuqtiliq otturigha qoyulghan.

Memet imin ependi yighin heqqidiki tesiratini bayan qilip, mezkur yighinning gerche bir tetqiqat orgini teripidin uyushturulghan ilmiy muhakime yighini bolsimu, emma bu yighinda Uyghur milliy musteqilliq herikitide ilgiriki tarixi sawaqlar, nöwettiki xitayning bésim siyasiti, Uyghur diyarining éghir weziyiti we nöwettiki xelq'ara weziyet heqqidimu nurghun talash-tartishlarning otturigha qoyulghanliqini ilgiri sürdi.

Biz yighindin kéyin mezkur yighinda özlirining tetqiqat maqalilirini oqup ötken doktor enwer ependi, doktor dilnur xanim we shi chyenyü ependilerni ayrim ziyaret qilish üchün téléfon qilghan bolsaqmu, ular mezkur tetqiqat merkizide ötküzülüwatqan bashqa yighinlarda bolghini üchün purset chiqiralmidi.

Axirida amérika Uyghur birleshmisining re'isi ilshat hesen ependi ziyaritimizni qobul qilip, kolombiye uniwérsitétidek aliy bilim yurtlirida Uyghurlar heqqide mexsus ilmiy muhakime yighinining uyushturulushi hazirqi weziyette muhim ehmiyetke ige, dédi.

Toluq bet