Uyghurlarning xeterlik weziyiti ziyaliylarni oz millitining teqdiri heqqide oylandurmaqta

Muxbirimiz gülchéhre
2017-10-02
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
Gu'entanamodiki uyghur tutqunlargha uzun yil terjimanliq qilip, uyghur siyasiy, kishilik hoquq dewalirida aktip pa'aliyetler élip bériwatqan, uyghur ziyaliysi roshen abbas xanim.
Gu'entanamodiki uyghur tutqunlargha uzun yil terjimanliq qilip, uyghur siyasiy, kishilik hoquq dewalirida aktip pa'aliyetler élip bériwatqan, uyghur ziyaliysi roshen abbas xanim.
RFA

Yéqinqi yillarda xitay hökümitining uyghurlargha qolliniliwatqan siyasiy, iqtisadiy, diniy bésimlirining hessilep kücheytilishige egiship, uyghur jem'iyitide her sahelerdiki yétishken shu millet ilgharliri we serxillirining chet'ellerge éqishini keltürüp chiqiriwatqanliqi inkas qilinmaqta.

Uningdin bashqa her xil yollar arqiliq chet'ellerge mexsus bilim élishqa chiqqan we öz kespide özliri turuwatqan ellerde belgilik netije yaratqan uyghur ziyaliylirimu az emes. Halbuki sélishturghanda öz jem'iyitining tereqqiyatida yadroluq rol oynawatqan, uyghurlarni ang jehettin yétekleshke tirishiwatqan, bir qanche tilliq bir qisim uyghur bilim ademlirining, erkin ellerge chiqqandin kéyin uyghurlar yüzliniwatqan her türlük paji'elerge sükütte turuwélishi bolsa, chet'ellerdiki uyghur jama'iti arisida we ijtima'iy uchur wasitiliride munazire dolquni hasil qilghan bir jiddiy témigha aylandi.

Bu heqte bügünki söhbitimizge, eng awwal amérikada yashawatqan uyghur ziyaliylardin biri shundaqla gu'entanamodiki uyghur tutqunlargha uzun yil terjimanliq qilip, uyghur siyasiy, kishilik hoquq dewaliridimu aktip pa'aliyetler élip bériwatqan, uyghur ziyaliysi roshen abbas xanimni teklip qilduq. Roshen xanim ijtima'iy taratqularda uyghur ziyaliylirigha qoligha qelem élip uyghurlar mesililirini tonutushqa aktip chaqiriq qilghuchilarning biri.

U bügünki söhbitimizde uyghur ziyaliylirining, oxshimighan sahelerde netije qazinip uyghurlarningmu bilim jehette küchlük bir töhpikar millet ikenlikini tonutiwatqanliqidin pexirlinishke erziydighanliqini bildürdi shundaqla ziyaliy démek yalghuz bilim we medeniyet tarqitishtila emes belki bir milletning idiyiwi chüshenche qarashlirining shekillinishide intayin muhim we zor tesir körsitidighan topluq ikenlikini eskertip, "xitay hökümiti her qandaq uyghurni düshmen sanawatqan bügünki jiddiy bir weziyette, milletning kelgüsi ümidi bolghan ziyaliylar üchün xitaygha düshmen bolup qalarmenmu?" dep yene sükütte turushning exmiqanilik bolidighanliqini eskertip, ularni qoligha qelem élip, türlük metbu'at we wasitilerde uyghurlar öz rayonida duchar boluwatqan türlük mesililerni tonushturush we xitay hakimiyitining uyghurlargha qaritiwatqan bésim siyasetliri we heriketlirini échip körsitishte, aktip rol oynashqa dewet qildi.

Roshen abbas xanim yene alahide eskertip, uyghurlarning heqliq dewasini anglitishta uyghur xanim qizliriningmu jür'etlik bolushini, ziyaliylarning xanimlirining milletni tughqan we milletni terbiyeleydighan ana bolush süpiti bilen erlirini, oghullirini uyghur milliy dewasi üchün xizmet qilishqa dewet qilishi, qollishi, ulargha küch we medet bérishi zörürlükini tewsiye qildi.

Bügünki söhbitimizge yene yaponiyede pelsepe saheside doktorluq unwani alghan we "uyghur döletchilik idiyesining tarixi teswiri" namliq esiri bilen oqurmenlerge tonulghan muxter abduraxmanni teklip qilduq.

U: "bir milletning siyasiy jehettiki mewjutluqining, shu milletning medeniyitining, tereqqiyatining kapaliti. Uyghurlar üchün élip éytqanda, uyghurlarning siyasiy jehettiki tragédiyesining kélip chiqishidiki asasliq seweb dölet milliti sheklide otturigha chiqalmaywatqanliqimizdin ibaret ré'alliqimiz" dep otturigha qoydi.

U yene chet'ellerdiki uyghur ziyaliylirining uyghurlarning mustemlike halitini özgertishtek, ortaq nishanigha yétishi üchün, bir dölet milliti süpitide otturigha chiqishta özini terbiyelesh we bésip ötüshke tégishlik qedem basquchlar heqqide mulahizisini otturigha qoydi hemde yaponiyediki uyghur ziyaliylirining uyghurlarni we ularning ré'alliqini yaponiyede tonushturush yollirini we bu heqtiki tejribilirini xulasilep ötti.

Qedirlik radi'o anglighuchilar, uyghur weziyitining uyghur ziyaliyliridin kütüwatqan nöwettiki teqezzasi heqqide mulahizimiz dawamlishidu. Kéyinki programmilirimizda yene oxshimighan döletlerdiki we oxshimighan kesiplerde netije qaziniwatqan uyghur serxillirining qelb sözliri bilen ortaqlishimiz.

Pikirler (0)
  • Print
  • Hembehr
  • Élxet
Toluq bet