Qirghizistan we özbékistan Uyghurliri musteqilliq bayrimini qutluqlidi

Ixtiyariy muxbirimiz féruze
2020-09-02
Élxet
Pikir
Share
Print
Qirghizistan Uyghurliri özbékistan Uyghur merkizini ziyaret qilmaqta.
Qirghizistan Uyghurliri özbékistan Uyghur merkizini ziyaret qilmaqta.
RFA/Féruze

Muhajirettiki Uyghurlar eng köp ottura asiyadiki qazaqistan, qirghizistan we özbékistan döletlirige orunlashqan.

Bu tewelerde ezeldin yashap kéliwatqan Uyghurlardin sirt, yene 19-18 esirlerde qeshqerdin chiqqanlar, yene köp qismini 1960-yilliri Uyghur diyaridin köchüp chiqqanlar teshkil qilidu. 1991-Yili sabiq sowét ittipaqi yimirilip, uning terkibidiki herqaysi ittipaqdash jumhuriyetler arqa-arqidin musteqilliq jakarlidi. Shu qatarida qirghizistanmu 1991-yili 31-awghust küni, özbékistan bolsa 1991-yili 1-séntebir küni öz musteqilliqini jakarlighanidi.

29-Yilliq musteqil jeryanida özbékistan we qirghizistan Uyghurliri her qaysi sahelerde utuqlargha érishti. Dölet bayrimi we murasimlirigha aktip qatniship özlirining milliy ghururini kücheytishke tiriship, shundaqla bashqa milletlerge Uyghur xelqining bay medeniyitini tonushturup kelmekte

Bu yili dunyagha tarqalghan korona wirusi bu ellergimu nurghun apetlerni élip keldi. Her bir döletning eng muhim bayramliridin biri bolghan musteqilliq bayrimi nurghun cheklimiler bilen élip bérildi. Shundaq bolsimu özbékistan jumhuriyiti uyushturghan bayram murasimigha tashken shehiridiki "Uyghur milliy merkizining" re'isi helime baratowa we alimjan zayitof teklip qilindi. Radi'o ziyaritimizni qobul qilghan alimjan zayitof ependi musteqil özbékistanning bu dölette yashawatqan Uyghur ahalisige chong kengchilliklerni yaritip bergenliki we helime baratowa xénimning yétekchilikide nurghun pa'aliyetler élip bérilghanliqini tilgha élip, sowét ittipaqi dewri bilen bügünki musteqil özbékistandiki imkaniyetlirini sélishturup ötti

U yene korona wirus késili yamrap kétishi munasiwiti bilen özbékistan jumhuriyetlik Uyghur milliy merkiziningmu bu késelge qarshi turushta öz töhpilirini qoshup kelgenlikini tekitlep ötti.

2018-Yildin buyan qirghizistan we özbékistan Uyghur merkezliri öz'ara hemkarliqni kücheytip, bezi murasimlargha qatniship, öz'ara bir-birining merkezlirini téz-téz ziyaret qilip turmaqta.

Qirghizistan musteqilliq küni munasiwiti bilen bishkek shehirining merkiziy meydanida bayramliq murasim uyushturuldi, lékin mezkur murasim tentenilik shekilde emes, belki doxturlargha we jiddiy halet ministirliqining xadimlirigha teshekkür bildürüsh hem korona wirustin qaza tapqanlarni eslesh mezmunida boldi. Qirghizistan xelq birleshmisi uyushturghan musteqilliq bayrimini qutluqlash murasimigha Uyghur sen'etkarlarmu qatnashti.

"Ittipaq" jem'iyiti medeniyet bölümining bashliqi ziyaritimizni qobul qilip, bu yilliq murasimning ilgiriki yillardin köp ayrimisi bar ikenlikini tilgha élip munularni körsetti.

Adette qirghizistan Uyghurliri bu dölette uyushturulghan her qaysi murasimlargha aktipliq bilen qatniship, yashlar arisida milliy rohni kücheytishke tirishmaqta. Ular yene 1991-yildin tartip xelq'ara Uyghur teshkilatlirigha eza bolup Uyghur dewasini kücheytishte öz töhpilirini qoshup kelmetke. Radi'o ziyaritimizni qobul qilghan siyasi'etshunas rehimjan hapizi, sabiq sowét ittipaqi dewrni tömür qepes bilen sélishturdi.

Shuni tekitlep ötüsh kérekki, 1930-yillirida stalin hökümranliqidiki sabiq sowétlar ittipaqida, bolupmu sowét ittipaqining ottura asiyadiki özbékistan we qirghizistan ittipaqdash jumhuriyetliride yashaydighan Uyghurlargha qarita qattiq bésimlar élip bérilgenidi. Shu sewebtin Uyghurlarning köp qismi özlirini özbék yaki qirghiz dep tizimlitishqa mejbur bolghanidi.

Toluq bet