Amérikadiki waskétbol heweskarliri Uyghur mesilisini NBA musabiqe meydanigha élip kirdi

Muxbirimiz erkin
2019-10-31
Élxet
Pikir
Share
Print
Amérikadiki Uyghur yashliridin teshkillen'gen bir guruppa kishiler washin'gtondiki Capital One tenterbiye sariyida xitaygha qarshi "Gugul Uyghur" naraziliq pa'aliyiti ötküzdi.
Amérikadiki Uyghur yashliridin teshkillen'gen bir guruppa kishiler washin'gtondiki Capital One tenterbiye sariyida xitaygha qarshi "Gugul Uyghur" naraziliq pa'aliyiti ötküzdi.
Social Media

30‏-Öktebir küni washin'gton shehirining etrapidiki shtatlarda olturushluq amérikiliqlarni öz ichige alghan bir guruppa Uyghur yashlar amérika döletlik waskétbol jem'iyiti, yeni NBA ning washin'gton shehiridiki "Kapital bir" namliq tenterbiye sariyida ötküzülgen musabiqe meydanigha kirip, Uyghur, tibet we xongkongluqlargha erkinlik telep qilghan. Üstidiki maykilirigha "Gugul Uyghur" dégen xet yézilghan yashlar musabiqe meydanining ichi we sirtida lagérdiki Uyghurlarning qoyup bérilishi, Uyghur, tibet we xongkongluqlargha erkinlik bérilishini telep qilip, meydandiki tamashibinlarning shundaqla ijtima'iy taratqularning alahide diqqitini qozghighan.

Ijtima'iy taratqulardiki mezkur naraziliq herikitige da'ir pikir we munazirilerde "Sherqiy türkistanda irqiy qirghinchiliq élip bériliwatqanliqi", "Kommunist xitayning Uyghurlarni jazalash qilmishining jawabkarliqqa tartilishi kérekliki" heqqide pikirler yézilmaqta. Bu yéqinqi bir ay ichide amérika döletlik waskétbol jem'iyitining musabiqe meydanida yüz bergen tunji naraziliq herikiti emes. Buning aldida "Washin'gton séhirger waskétbol komandisi" bilen xitayning "Gu'angju shir waskétbol komandisi" mezkur tenterbiye sariyida ötküzülgen musabiqide bir guruppa tamashibin oxshashla "Xongkonggha erkinlik", "Gugul Uyghur" dégen lozunkilarni kötürüp chiqqan idi. Lékin bu namayishchilar musabiqe meydanining sirtigha chiqiriwétilip, ijtima'iy taratqularda zor ghulghula qozghighan idi.

Halbuki, "Xyuston rakéta waskétbol komandisi" bilen "Washin'gton séhirger komandisi" oynighan 30‏-öktebirdiki musabiqide da'iriler Uyghur yashlirigha mudaxile qilmighan. Musabiqidiki naraziliq pa'aliyitige qatnashqan amérikaning wirjiniye shtatida olturushluq Uyghur pa'aliyetchi behram sintash 31‏-öktebir ziyaritimizni qobul qilip, özlirining namayishi musabiqe meydanining ichi we sirtidiki tamashibinlarning alahide qiziqishini qozghighanliqi we qollishigha érishkenlikini bildürdi.

"Kapital bir" tenterbiye merkizining qa'idiside tamashibinlarning musabiqe meydanigha siyasiy xaraktérlik lozunkilarni kötürüp kirishi men'i qilinidu. Ularning bu qa'ide tüzümi seweblik gu'angju komandisi bilen bolghan ötken qétimliq musabiqide bashqurghuchilar tamashibinlarning "Xongkonggha erkinlik", "Gugol Uyghur" dégen lozunkilirini tartiwalghan idi. Lékin behram sintashning bildürüshiche, 30‏-öktebirdiki musabiqide bashqurghuchilar ulargha mudaxile qilmighan. U bu qétim eqilliq ish qilghanliqini, özlirining "Gugol Uyghur" dégen sho'arni maykisigha yézip, meydan'gha kirgenlikini bildürdi.

Amérikidiki "Uyghur kishilik hoquq qurulushi" ning tashqi ishlar diréktori lu'isa gréf musabiqe meydanigha bérip, Uyghur yashlirini qollighan pa'aliyetchilerning biridur. U 31‏-öktebir ziyaritimizni qobul qilip, namayishchilarning NBA gha xyuston rakitasining diréktori darél mureyni qollaydighanliqi shundaqla özlirining pikir erkinlikini ipadiligenlikini bildürdi.

U mundaq deydu: "NBA Darél mureyning négizlik kishilik hoquq toghrisidiki sözlirini chekleshke urundi. Amérika waskétbol jem'iyiti mes'ulining jem'iyet xadimliri shundaqla bir waskétbol komandisining bash diréktorining kishilik hoquqni qollashtek amérika qimmet ölchimige pütünley uyghun sözlirini chekleshke urunushi amérikagha yat bir qilmishtur. Shunga Uyghurlar tünügün bérip musabiqe meydanida bu qimmet ölchimini qollaydighanliqini ipadilidi. Shundaqla özlirining pikir erkinlikini namayan qilip, Uyghurlargha erkinlik we kishilik hoquq telep qildi. Namayishchilar pütün xelqlerning erkinlikige, iztirap chékiwatqan a'ile ezalirigha, xitay hökümiti teripidin tutqun qilinip, jaza lagérlirigha qamalghan uruq-tughqanlirigha köngül bölidighanliqini nayamen qildi. Shuning bilen birge yene xongkong we tibet xelqlirining heq-hoquqlirini qollaydighanliqini bildürdi."

Lu'isa gréf yene amérika döletlik waskétbol jem'iyitining ürümchide meshiq merkizi qurghanliqi heqqide toxtilip, NBA ning ürümchidiki meshiq merkizini taqishi kéreklikini bildürdi. Uning qarishiche, NBA Uyghur rayonida meshiq merkizi qurup, xitay hökümitining bu rayondiki Uyghurlargha qaratqan siyasitige normal mu'amile qilghanliqidin kechürüm sorishi kérek iken.

Lu'isa gréf mundaq deydu: "Döletlik waskétbol jem'iyiti özining ürümchidiki meshiq bazisini taqishi shundaqla xitay hökümiti Uyghur rayonda tutup turush lagérlirini qurup, yehudiylar qirghinchiliqidin kéyin her qaysi diniy-étnik guruhlargha qarita qirghinchiliq siyasiti yürgüzüwatqan bir waqitta özining bu rayonda meshiq merkizi qurup, xitayning qilmishigha normal ishtek mu'amile qilghanliqidin kechürüm sorishi kérek. Gérmaniyelik tetqiqatchi adri'an zénzning sözi bilen éytqanda, bu bir amérika shirkiti yaki NBA dek bir organ qilidighan ish emes. Shunga NBA bu meshiq bazisini taqishi we kechürüm sorishi kérek."

Lu'isa gréfning qarishiche, NBA kechürüm sorapla qalmay, yene chet'eldiki yölenchüksiz qalghan Uyghur oqughuchilirini oqush yardem puli bilen teminlishi kérek iken. U mundaq deydu: "Méningche, eger NBA adaletni beja keltürüp, héch bolmighanda tutqun qilin'ghan Uyghur a'ililirining chet'elde oquwatqan perzentlirige iqtisadi yardem berse, eng toghra ish qilghan bolidu. . . Amérikagha we bashqa döletlerde oqughuchiliq wizisi bilen kélip oquwatqan nurghun Uyghur yashliri bar. Xitay hökümiti ularning ata anilirini chet'eldiki perzentlirige pul ewetkenliki üchün tutqun qildi. Bu oqughuchilarning mutleq köp qismi qaytip barsa tutqun qilinidighanliqi üchün chet'ellerde yölenchüksiz yashimaqta."

Bu xil naraziliq weqelirining amérika döletlik waskétbol jem'iyitidek nopuzluq bir organning musabiqe meydanlirida yüz bérishi bu organning pikir erkinlik mesiliside xitaygha tiz püküsh bilen eyiblinip, amérika jem'iyitide zor ghulghula qozghishi bilen munasiwetlik. Yéqinda xyuston rakéta komandisining bash diréktori darél murey tiwétérgha inkas yollap, xongkong namayishchilirini qollaydighanliqini bildürgen. Xitay darél mureyning sözige qattiq inkas bildürüp, NBA ning musabiqilirini xitay taratqulirida we téléwiziye qanallirida tarqitishni toxtatqan shundaqla darél mureyni wezipisidin élip tashlashni telep qilghan. Amérika waskétbol jem'iyiti arqidinla bayanat élan qilip, NBA xadimlirining xitaydiki kishilik hoquq mesililirige pikir bildürüshini cheklishi, darél mureyning sözige epsuslan'ghanliqini bildürüshi amérikada qattiq tenqidke uchrighan.

Toluq bet