Ню-йорк шәһиридики христиан җамаитигә уйғурларниң әһвали тонуштурулди

Мухбиримиз әзиз
2019-11-04
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Нюйорк шәһиридә өткүзүлгән христиан җамаитигә уйғурларниң әһвали тонуштуруш паалийитидин бир көрүнүш. 2019-Йили 3-ноябир. Нюйорк, америка.
Нюйорк шәһиридә өткүзүлгән христиан җамаитигә уйғурларниң әһвали тонуштуруш паалийитидин бир көрүнүш. 2019-Йили 3-ноябир. Нюйорк, америка.
Social Media

Нөвәттә уйғур җәмийити дуч келиватқан иҗтимаий паҗиәләрни техиму көп кишиләргә аңлитип, бу җәһәттә техиму көп ташқи қоллашни қолға кәлтүрүш муһаҗирәттики уйғурлар қилишқа тегишлик әң муһим хизмәтләрниң бири, дәп қаралмақта. Әнә шу мәқсәттә нйо-йоркта уйғур паалийәтчиләрдин доктур мәмәт имин, ришат аббас, турди ғоҗа қатарлиқлар 2-ноябир күни кәчқурун аддий, әмма толиму әһмийәтлик болған бир паалийәтни тәшкиллиди.

Бу күни улар нйо-йорк шәһиридики христиан черкавлириниң поплиридин уйғурлар билән бирликтә ғизалиниш тәклипини қобул қилған һәмдә паалийәт соруниға кәлгән оттуз нәччә кишини манхаттан базиридики өзбек ресторанидин буйрулған полу билән күтүвалди. Бу қетимқи паалийәтни тәшкиллигүчиләрниң бири болған дохтур мәмәт имин бу һәқтә қисқичә әһвал тонуштуруп өтти. 

Докур мәмәт иминниң билдүрүшичә, у күнлүк паалийәткә кәлгән христиан поплириға уйғур полусиға охшап кетидиған өзбек полуси арқилиқ уйғурларниң әң аддийси йемәк-ичмәк җәһәттиму хитайлардин ғайәт зор дәриҗидә пәрқлинидиған бир хәлқ икәнлики әслитилгән. Шуниңдәк мәмәт имин, ришат аббас, турди ғоҗа қатарлиқлар охшимиған нуқтилардин уйғур җәмийити учраватқан боһран һәққидә попларға омумлаштуруп мәлумат бәргән. 

Бир қисим уйғурлар һазирқи чоң-чоң хәлқаралиқ мәтбуатларда күн арилап дегүдәк елан қилиниватқан уйғурлар һәққидики обзорлар, мақалиләр вә хәвәрләрниң сан җәһәттики көплүкигә қарап «уйғурлар учраватқан зулумлардин пүтүн дуня хәвәрдар болди» дегән қарашта болуватқанлиқи мәлум. Докур мәмәт имин бу һәқтә әһвал тонуштуруп әмили әһвалниң ундақ әмәсликини, болупму бу қетим бу җайға топланған христиан поплириниң уйғурлар һәққидики әһвалларни аңлап һаң-таң болғанлиқини сөзләп бәрди. 

Буниңға улапла 3-ноябир күни нйо-йорк шәһиридики «чеграсиз хәлқләр черкави» намлиқ черкав дуняниң һәрқайси җайлиридики христиан муритлириниң зиянкәшликкә учраш әһвали һәққидә бир қетимлиқ муһакимә йиғини чақирди. Докур мәмәт имин бу қетимлиқ йиғинғиму қатнашқан болуп, бу йиғинни бир қетимлиқ хәлқаралиқ диний йиғилиш десәкму болиду, дәп қарайдиғанлиқини билдүрди. 

Диний җамаәтниң зиянкәшликкә учраш әһвали һәққидики бу йиғинда вашингтон штатиниң сеятил шәһиридин кәлгән докур бил кларк мәхсус уйғурларниң диний җәһәттә қандақ зиянкәшликкә учраватқанлиқи һәққидә йиғин әһлигә мәлумат бәрди. Өзигә уйғурчә «мухтәр» дәп исим қоювалған бил кларк 1980-йилларда үрүмчидә инглиз тили оқутқучиси болуп ишләш җәрянида уйғурчә өгәнгән, кейин уйғурлар һәққидә докторлуқ илмий мақалиси язған. Нөвәттә у «уйғур кишилик һоқуқ қанун лайиһәси» ниң мақуллиниши үчүн паал һәрикәттә болуватқан америкалиқ алимларниң бири икән. 

Бил кларк әпәнди өз нутқида алди билән уйғурларниң кимлики һәмдә уларниң омумий әһвали һәққидә йиғин әһлигә қисқичә мәлумат бәрди. У сөзидә уйғурларниң сүнни мусулманлири икәнлики, нөвәттә әң аз дегәндиму үч милйон уйғурниң, йәни пүткүл нопусниң 20 пирсәнтиниң лагерларға қамалғанлиқини ейтип келип «биләмсиләр? бу лагерлар дәл йиғивелиш лагерлиридур» дегәнни алаһидә тәкитлиди. 

У шуниңдин кейин бу лагерларға қамалған ашу мәдәнийәтлик бир хәлқниң, йәнә келип өзигә хас тил-йезиқи, диний етиқади вә мәдәнийәт системиси болған бир хәлқниң һазир қандақ роһий вә җисманий хорлуқларға дуч келиватқанлиқини, буниң әйни вақиттики натсистлар германийәси дәвридики йәһудийлар учриған қисмәтниң қайтидин оттуриға чиқиши икәнликини көрситип: «хитай һөкүмити дуня бу ишларға пәрва қилмисикән, дегәнни арзу қиливатиду. Биз мушундақ бир зор зиянкәшликкә шаһит болуп туруп, униң давам етишигә қандақларчә йол қоялаймиз?» деди.

Докур мәмәт иминниң билдүрүшичә, бу қетимқи йиғинға қатнашқан христиан җамаити йиғинда уйғурлар һәққидики мәлуматларни аңлап, өзлириниң қолидин келишичә бу хил зулумға қарши паалийәтләрдә болидиғанлиқини билдүргән. 

Нөвәттә американиң һәрқайси җайлирида бу хилдики әһвал тонуштуруш паалийәтлири давам қиливатқан болуп, буниң һазирқидәк әһвалда зор иҗабий үнүмләргә еришиши арзу қилинмақта икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт