Нури түркәл: «уйғур мәсилиси американиң дөләт бихәтәрликигә мунасивәтлик истратегийәгә четилидиған мәсилигә айланди»

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-05-20
Share
nury-turkel.jpg «Уйғурлар учраватқан кризис» темисидики йиғинға америкадики уйғур адвокат нурий түркәл әпәнди риясәтчилик қилди. 2019-Йили 17-июл, вашингтон.
Photo: RFA

Д у қ чақирған йиғинда адвокат нури түркәл әпәнди уйғур мәсилисиниң америка қошма штатлириниң дөләт бихәтәрлики билән мунасивәтлик истратегийәгә четилидиған мәсилигә айланғанлиқини илгири сүрди.

Корона вируси пүтүн дуняға ямрап 320 миңға йеқин кишиниң җениға замин болуп, 4 милйон 730 миң әтрапида адәм юқумлинипла қалмастин һәр қайси дөләтләрниң иқтисадиға еғир зиян селиватқан, дуня тәңпуңлуқиға зор тәсир көрситиватқан пәйттә дуня уйғур қурултийи «өзгириватқан дуня вә шәрқий түркистан» темисида илмий муһакимә йиғини өткүзмәктә. 15-Май күни башланған син арқилиқ өткүзүлүватқан илмий муһакимә йиғининиң үчинчи күни йәни 17-май күни «америка-хитай мунасивәтлириниң тәрәққияти вә шәрқий түркистан» темисида муназирә елип берилди.

Вашингтондики уйғур кишилик һоқуқ қурулуши мәсули өмәр қанат әпәнди риясәтчилик қилған йиғинда әнқәрәдики уйғур тәтқиқат институти мудири, истратегийә мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди, америкадики уйғур адвокат нури түркәл әпәнди вә уйғур кишилик һоқуқ қурулуши мутәхәссиси доктор әлисә андерсон ханим қатарлиқлар сөзлиди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди һазир америка қошма штатлири билән хитай оттурисидики сиясий, иқтисадий, тиҗарәт вә технологийә җәһәттики сүркилишниң барғансери күчийиватқанлиқини, бундақ сүркилиш җәрянида америка қошма штатлириниң хитайни һава, деңиз вә қуруқлуқтин қоршивалғанлиқини, лекин уйғур ели тәрәпниң техи қоршалмиғанлиқини илгири сүрди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди бәргән доклатида әгәр америка қошма штатлири хитайни оттура асия тәрәптинму муһасирә астиға еливалса шәрқий түркистан мәсилисиниң пүтүн дунядики дөләтләрниң диққитини тартидиған чоң мәсилигә айлинидиғанлиқини, келәчәк 20 йилда дунядики һәр қайси дөләтләр оттурисидики мунасивәтниң техиму мурәккәплишидиғанлиқини, шуңа уйғурларниң буниңға қарита истратегийә бәлгиләп чиқиши керәкликини баян қилди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди доклатида америка хитай мунасивитидә уйғур мәсилиси пәқәтла кишилик һоқуқи мәсилиси болуп турувәрсә уйғур мәсилисидә зор өзгириш болмайдиғанлиқини, шуңа уйғур мәсилисини американиң истратегийәлик мәсилисигә айландуруш керәкликини оттуриға қойди.

Дуня уйғур қурултийи уюштурған «өзгириватқан дуня вә шәрқий түркистан» темисидики бу илмий муһакимә йиғинида доктор әркин әкрәм әпәнди өз көз қаришини баян қилип болғандин кейин, йиғин риясәтчиси өмәр қанат әпәнди сөзләп америкадики сиясәтчи, дөләт әрбаблириниң уйғур мәсилисидин яхши хәвәрдар болуп болғанлиқини, қандақ қилғанда америка хәлқигиму бу мәсилини яхши чүшәндүргили болидиғанлиқи тоғрисидики соални әлисә андерсон ханимдин сориди. У, бир америка пуқраси болуш сүпити билән буниң билән мунасивәтлик қилишқа тегишлик ишлар тоғрисида көз қаришини баян қилип өтти.

Қиммәтлик радио аңлиғучилар 14-май күни америка кеңәш палатасида мақулланған «уйғур кишилик һоқуқ сиясити қанун лайиһәси» толуқ аваз билән мақуллуқтин өткән. Буни америка кеңәш палатасидики демократийә партийәси билән җумһурийәтчиләр партийәсиниң әзалириниң һәммиси толуқ қоллиған, бу кеңәш палатасида аз учрайдиған әһвал икән. Адвокат нури түркәл әпәнди доклатида буниңдин уйғур мәсилисиниң америка қошма штатлириниң дөләт бихәтәрлики билән мунасивәтлик истратегийәгә четилидиған мәсилигә айланғанлиқини илгири сүрди.

15-Май күнидин 21-май күнигичә 7 күн өткүзүлидиған йиғинға америка қошма штатлири, германийә, фирансийә вә түркийә қатарлиқ 9 дөләттин 21 паалийәтчи вә мутәхәссис доклат бериватқан болуп, бундин кейинки үч күндә улар явропа-хитай мунасивәтлири вә шәрқий түркистан, түрк-ислам дуняси вә шәрқий түркистан, шәрқий түркистан дәвасида яшлар һәрикитиниң роли қатарлиқ темиларда доклат бәрмәкчи. Мәзкур йиғинға халиған кишиләр тор арқилиқ қатнишалайду.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.