Ömer Uyghur: "Inim ikkimiz pakistanda tehditte, ikki tughqinim yekende tutqunda"

Muxbirimiz méhriban
2019-06-24
Élxet
Pikir
Share
Print
Urush rayonlirida yashawatqan Uyghur muhajirlarning ehwalini éniqlash we tégishlik yardemde bolush üchün afghanistan'gha kelgen ömer Uyghur wexpining mes'uli ömerjan. 2015-Yili öktebir.
Urush rayonlirida yashawatqan Uyghur muhajirlarning ehwalini éniqlash we tégishlik yardemde bolush üchün afghanistan'gha kelgen ömer Uyghur wexpining mes'uli ömerjan. 2015-Yili öktebir.
RFA

Pakistandiki Uyghur pa'aliyetchiliridin ömer Uyghur ependining bildürüshiche, bultur pakistandiki xitay elchixanisining yardimide qurulghan "Xitay puqraliri jem'iyiti" ning pakistanning gilgit we rawalpindidiki pa'aliyetliri yéqindin buyan téximu janlanmaqta iken. Uning bildürüshiche, buning netijiside pakistanda özige oxshash aktip pa'aliyet élip bériwatqan bir qisim Uyghurlarning pa'aliyet da'irisi barghanséri tarayghan.

Birqanche yillar ilgiri pakistanning rawalpindi shehiride qurulghan "Ömer Uyghur wexpi" ning terkibide Uyghur ana til mektipi qurush, Uyghur tilini we örüp-adetlirini saqlash xizmetliride aktip xizmet körsetken ömer Uyghurning sepdashliri yéqindin buyan barghanche azayghan. Hetta ömer Uyghur bilen uning rawalpindida gösh tijariti qilidighan inisi ekber pakistan saqchilirining közitish we dawamliq soraq qilish obyéktigha aylan'ghan. Ularning a'ilisi öz bixeterlikidin her waqit ensireydighan weziyet shekillen'gen.

Ömer Uyghur ependining bildürüshiche, uning pa'aliyetliri seweblik uning pakistandiki uruq-tughqanliri 11 yildin buyan wetini Uyghur diyarigha bérip, u yerdiki tughqanliri bilen körüshüsh imkaniyiti bolmighan. 2017-Yildin buyan ularning yeken we qeshqerdiki uruq-tughqanliri bilen bolghan barliq téléfon alaqiliri toluq üzülgen.

U bu yilliq roza héytning aldida Uyghur diyarigha bérip-kelip soda qilidighan pakistanliq tijaretchiler arqiliq sürüshtürüp, yekendiki dada jemet tughqanliridin taghisining oghli abdulhemit abdul'ezizning 20 yilliq qamaq jazasigha höküm qilin'ghanliqi, taghisining yene bir oghli abdulhekim abdul'ezizning lagérgha élip kétilgenlikini bilgen. Emma u ikki yildin buyan yeken we qeshqerdiki ana jemet tughqanlirining héchqaysisidin uchur alalmighan

Ömer Uyghur ependidin uning béshigha kelgen bu qismetlerning sewebini sorighinimizda u özining pakistanda izchil halda aktip pa'aliyet élip barghanliqi we shundaqla pakistan-xitay arisidiki pewqul'adde yéqin munasiwetning qurbani bolghanliqini bildürdi.

Uning bildürüshiche, yéqinqi ikki yildin buyan xitay hökümiti pakistandiki elchixana we konsulxaniliri arqiliq pakistandiki Uyghurlarni kontrolluq astigha élishqa urunup kelgen iken. Uning bildürüshiche, pakistandiki xitay elchixanisi pakistandiki Uyghurlar arisida xitaygha mahil kishilerge tijarette qulayliq yaritip bérish, ular arqiliq pakistandiki Uyghurlarning balilirigha xitay tilida mektep échip bérish, hetta ulargha yuqiri bahaliq öylerni élip bérishtek wasitilerni qollinip, bu xil kishilerni öz yénigha tartqan. Ular arqiliq atalmish "Xitay puqraliri yurtdashlar jem'iyiti" dégendek xitay hökümitini himaye qilidighan jem'iyetlerni qurghan. Ular bu jem'iyetlerge iqtisadiy jehettin yardem bérish namida öymu-öy kirip Uyghurlarni tizimlash ishlirini élip barghan.

Ömer Uyghur ependi ilgiri radiyomiz ziyaretlirini qobul qilghinida pakistandiki xitaygha mahil Uyghurlar teripidin qurulghan atalmish "Sabiq xitay puqraliri yurtdashlar jem'iyiti" ning xaraktéri we wezipisi heqqide melumatlar bergen idi.

Ömer Uyghur ependining bildürüshiche, pakistandiki xitay konsulxaniliri, pakistandiki bir qisim xitaygha mahil Uyghurlargha maddiy menpe'et bérish yoli arqiliq pakistandiki "Ömer Uyghur wexpi" ning pa'aliyetlirini chekleshke urun'ghan. Ular yene ömer Uyghurgha oxshash pakistandiki Uyghur pa'aliyetchilirige qaratqan teqiblerni barghanche kücheytken.

Radiyomiz ilgiri pakistandiki "Sabiq xitay puqraliri yurtdashlar jem'iyiti" ning aktip ezaliridin gilgittiki tijaretchi abduqéyyum, rawilpindiki abduréhim we ezimjan qatarliq kishiler ziyaret qilghinida, ular özlirige oxshash pakistandiki bir Uyghurlargha xitay hökümitining ewzel shara'it yaritip bergenliki, perzentlirining xitay uniwérsitétlarda xitay hökümitining iqtisadiy yardimi bilen oquwatqanliqini bayan qilghan idi.

Emma bügün biz ulargha qayta téléfon qilghinimizda ularning héchqaysisi téléfonimiz ni almidi. Gilgittiki "Sabiq xitay puqraliri yurtdashlar jem'iyiti" ning bashliqi abduqéyyum télifonimizni aldi. Emma u téléfonning amérikadin uruluwatqanliqini bilgendin kéyin qopal sözler bilen amérikani "Musulman ellirige tajawuz qilish" bilen eyiblidi we xitay hökümitini "Musulman döletlirining nijatkari" dep medhiyelidi.

Uningdin gilgittiki "Sabiq xitay puqraliri yurtdashlar jem'iyiti" ning pakistandiki xitay konsulxanisi bilen bolghan alaqisini sorighinimizda, u pakistandiki Uyghurlarning xitay konsulxanisining qollishi we maddiy yardemlirige ériship kéliwatqanliqini bayan qildi. Andin amérika qatarliq döletlerning bashqilarning ichki ishlirigha arilashmasliqini éytip, téléfonni üzüwetti.

Toluq bet