Uyghurlar ottura asiyadiki qérindash xelqler bilen birlikte fashizmgha qarshi urushta zor bedellerni töligen

Qirghizistandin ixtiyariy muxbirimiz féruze teyyarlidi
2024.05.10
qirghizistan-ulugh-weten-urushi-xatire-2.jpg Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp ötküzülgen pa'aliyettin körünüsh. 2024-Yili 9-may, tashkent.
RFA/Féruze

Uyghur xelqi ottura asiyadiki qérindash xelqler bilen birlikte sabiq sowét ittipaqining natsistlar gérmaniyesige qarshi “Ulugh weten urushi” da zor shija'etlerni körsetken we éghir bedellerni töligen xelqlerning biridur.

Ikkinchi dunya urushi axirlashqandin kéyin, sabiq sowét ittipaqi hökümiti natsistlar gérmaniyesi teslim bolghan 9-may künini “Ulugh weten urushining ghalibiyet küni” qilip békitken we uni döletlik bayram süpitide tentenilik xatirilep kelgen.

1991-Yili sabiq sowét ittipaqi yiqilghandin kéyin, musteqil bolghan herqaysiy ittipaqdash jumhuriyetler, shu jümlidin ottura asiya döletlirimu sabiq sowét ittipaqidin qalghan bu bayram en'enisini dawamlashturup kelgen, emma yéqinqi yillardin buyan ottura asiya döletliride 9-may “Ghalibiyet küni” bayrimining da'irisi barghanséri kichiklep, burunqidek tentenilik xatirilenmeydighan boldi.

Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp ötküzülgen pa'aliyettin körünüsh. 2024-Yili 9-may, yarkent, qazaqistan.
Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp ötküzülgen pa'aliyettin körünüsh. 2024-Yili 9-may, yarkent, qazaqistan.
RFA/Féruze

Ottura asiya jumhuriyetliri we rusiye fédératsiyeside yashaydighan Uyghurlarmu bashqa xelqlerge oxshashla 1940-yillardiki sowét ittipaqining “Ulugh weten urushi” gha qatnashqan, nurghun qurbanlarni bergen xelq bolghachqa, her yili 9-may bayrimida natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, urushta xizmet körsetken qehrimanlirigha hörmet bildürüp kelmekte. Igilishimizche, bu yil 9-may küni özbékistan paytexti tashkent shehiride jumheriyetlik derijidiki xatirilesh pa'aliyetliridin sirt, her bir rayon we mehellilermu öz aldigha xatirilesh pa'aliyetlirini élip barghan.

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan tashkenttiki Uyghur medeniyet merkizining re'isi alimjan zayétow, Uyghur hey'itining dölet rehbiri shawket mirziyayéwning teklipi boyiche jumhuriyetlik xatirilesh pa'aliyitige qatnashqanliqi, Uyghur ösmürlerning bu pa'aliyette sen'et nomurliri orundighanliqini tilgha aldi.

Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp ötküzülgen pa'aliyettin körünüsh. 2024-Yili 9-may, yarkent, qazaqistan.
Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp ötküzülgen pa'aliyettin körünüsh. 2024-Yili 9-may, yarkent, qazaqistan.
RFA/Féruze

Qirghizistan xelq birleshmisi uyushturghan bishkektiki xatirilesh pa'aliyitige Uyghurlarning “Yultuz” ansambélimu qatniship, Uyghur milliy ussulliridin “Chine ussuli” ni orundighan. Qarabalta shehiride ötküzülgen xatirilesh pa'aliyitide Uyghur yashliri “Senem” namidiki Uyghur milliy ussulini orundap, körürmenlerning yaxshi bahasigha érishken. Bu xildiki xatirilesh pa'aliyetliri yene qirghizistanning qaraqol we toqmaq sheherliridimu ötküzülgen.

Sabiq sowét ittipaqini “Ulugh weten urushi” gha eyni waqitta ottura asiya ittipaqdash jumhuriyetliridin bir milyondin artuq adem urush sépige seperwer qilin'ghan bolup, ularning ichide köpligen urush qehrimanliri barliqqa kelgen. Shularning qatarida Uyghurlardin hashim nasirdinow podpolkownik herbiy unwanigha érishken. Mesim yaqupow, sülhi lutpullayif, dadash babajanow, akadémik eziz narinbayéw we bashqilar urush meydanlirida ajayip baturluqlarni körsitip, “Sowét ittipaqi qehrimani” dégen sherepke érishken we ordénlar bilen mukapatlan'ghan.

Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp ötküzülgen pa'aliyette bishkekte yultuz ansambili chine ussuli orundimaqta. 2024-Yili 9-may, bishkek.
Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp ötküzülgen pa'aliyette bishkekte yultuz ansambili chine ussuli orundimaqta. 2024-Yili 9-may, bishkek.
RFA/Féruze

Yoqirida nami tilgha élin'ghan urush qehrimanlirining alemdin ötkinige uzun yillar bolghan bolsimu, emma ottura asiyada yashawatqan Uyghurlar her türlük pa'aliyetler arqiliq taki bügünki kün'giche ularni xatirilep kelmekte.

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan siyasiy penlerning magistir namzati abdurehim hapizi, Uyghur urush qehrimanliri toghrisida toxtilip, ularning yuqiri derijidiki ordén we médallar bilen mukapatlan'ghanliqini tilgha aldi.

Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp ötküzülgen pa'aliyettin körünüsh. 2024-Yili 9-may, tashkent.
Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp ötküzülgen pa'aliyettin körünüsh. 2024-Yili 9-may, tashkent.
RFA/Féruze

Igilishimizche, rusiyening nowosibirsk shehiride xemit toxtiyéw bashchiliqida qurulghan Uyghurlarning “Weten” jem'iyiti her yili 9-may küni bu bayramni xatirilep, Uyghur urush qehrimanlirini eslesh pa'aliyiti ötküzidiken. Ular, ikkinchi dunya urushi mezgilide natsistlar gérmaniyesini meghlup qilghanlarning yalghuz rus xelqila emesliki, belki sabiq sowét ittipaqining terkibide yashighan pütkül milletlerning bu urushta töhpisi barliqi, shu jümlidin minglighan Uyghurlarning bu urushta qurban bolghanliqini rus xelqige anglitip kelmektiken. Xemit ependining bildürüshiche, nowosibirik shehiridiki “Uyghur ta'amliri” ashxanisigha bir chong taxtay ésilghan bolup, uningda ikkinchi dunya urushigha qatnashqan Uyghur qehrimanlirining süretliri we ularning urushtiki baturluqliri tonushturulghan iken.

Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp layihelen'gen Uyghur qehrimanlirining resimliri we baturluq melumatliri. 2024-Yili 9-may, nowosibirsk, rusiye.
Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp layihelen'gen Uyghur qehrimanlirining resimliri we baturluq melumatliri. 2024-Yili 9-may, nowosibirsk, rusiye.
RFA/Féruze

Yéqinqi yillardin buyan qazaqistandiki Uyghur tetqiqatchilar sabiq sowét ittipaqi dewridin qalghan arxip höjjetlirige tayinip, öz dewridiki sowét ittipaqining natsistlar gérmaniyesige qarshi “Ulugh weten urushi” gha sherqiy türkistandiki Uyghur xelqiningmu köpligen maddiy yardemlerni hem i'ane pullarni ewetkenlikini otturigha qoyghan.

Bishkektiki “Tengritagh sadasi” namidiki Uyghurche tor radiyosining tehriri niluper hashimowa xanim radiyomiz ziyaritini qobul qilip, sherqiy türkistan xelqining sabiq sowét ittipaqining “Ulugh weten urushi” gha bergen maddiy yardemliri toghrisida toxtitilip ötti.

Tashkent shehiridiki Uyghur pa'aliyetchi, Uyghur ana til oqutquchisi izzetbuwi amirdin xanimmu ziyaritimizni qobul qilip, chong dadisi podpolkownik nasirdinow hashimning sowét ittipaqining “Ulugh weten urushi” gha qatniship, panfilow diwiziyeside xizmet körsetkenlikini bayan qilip ötti.

Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp ötküzülgen pa'aliyette weten jama'itining bashchisi hamit tahtiyew bir top sepleshliri bilen. 2024-Yili 9-may, nowosibirsk, rusiye.
Natsistlar gérmaniyesige qarshi urushta qurban bolghan qérindashlirini xatirilep, xizmet körsetkenlerge hörmet bildürüp ötküzülgen pa'aliyette weten jama'itining bashchisi hamit tahtiyew bir top sepleshliri bilen. 2024-Yili 9-may, nowosibirsk, rusiye.
RFA/Féruze

Sabiq sowét ittipaqning parchilinip tarix sehnisidin ghayib bolushi, uning terkibidiki ittipaqdash jumhuriyetlerning musteqil döletlerge aylinishi netijiside sowét ittipaqi dewride “Ulugh weten urushi” dégen nam bilen tentenilik xatirilinip kélin'gen “9-May ghalibiyet küni”, bügünki künde ilgiriki siyasiy ehmiyitini yoqatmaqta. Ottura asiya jumhuriyetliri yéqinqi yillardin buyan bu bayramni ilgirikidek tentenilik xatirilimeydighan boldi, bu yil qazaqistan we qirghizistan jumhuriyetliri bixeterlik mesililiri we kelkün apetliri seweblik, “9-May ghalibiyet küni” ge munaswetlik bezi murasimlarni emeldin qaldurdi yaki ötküzüshni cheklidi. Ottura asiya jumhruriyetliride yashaydighan Uyghur jama'iti arisidimu sabiq sowét ittipaqi dewride békitilgen bu bayramgha qarita türlük ziddiyetlik pikirler otturigha chiqmaqta. Emma qandaq bolushidin qet'iy nezer, Uyghur xelqining ottura asiyadiki qérindash xelqler bilen birlikte ikkinchi dunya urushida éghir bedellerni tölep, nurghun qurbanlarni bergenliki untulmas tarix bolup qaldi, elwette.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.