Лео майә: “өз елиңниң ненини йә, кечә-күндүз ғемини йә! ”

Берндин ихтиярий мухбиримиз һәбибулла изчи тәйярлиди
2023.12.26
leo-naway-01 Лео майә әпәнди пирагадики“хитай мустәмликичилики вә шәрқий түркистан” дегән йиғинда доклат сунмақта. 2023-Йили 24-ноябир, пирага
RFA/Hebibulla

“бир милләтниң тарихини өгиниш үчүн алди билән шу милләтниң өрп-адити вә мәдәнийитини яхши чүшиниш керәк! ” фирансийәлик яш уйғуршунас, уйғур навайлиқи тәтқиқатчиси лео майә әпәнди зияритимиз җәрянида өз сөзини әнә шундақ башлиди.

Явропада туғулуп чоң болған, әмма өзи туғулуп өскән муһиттин толиму узақтики бир милләтниң тарихи вә мәдәнийитигә өзини беғишлиған, шуниңдәк ашу милләтниң келәчикидин худди шу милләтниң бир әзасидәк әндишиләнгән бу яш, җәнвә университети шәрқшунаслиқ факултети вә париж иҗтимаий пәнләр университетниң докторанти, уйғур навайлиқи һәққидики тәтқиқат билән шуғуллиниватқан лео майә болуп, у муһаҗирәттики көп қисим уйғурларға тонушлуқ. Болупму униң уйғур навайлиқи вә хитайниң нан сиясити һәққидики мупәссәл издинишлири муһаҗирәттики уйғурларни һаяҗанға салған бир тема иди.

Истанбулдики уйғур навайханисида шагирт болуп уйғур тили вә уйғур навайчилиқини өгиниватқан лео майә әпәнди.2022-Йили, истанбул
Истанбулдики уйғур навайханисида шагирт болуп уйғур тили вә уйғур навайчилиқини өгиниватқан лео майә әпәнди.2022-Йили, истанбул
RFA/Hebibulla

Биз бу мунасивәт билән шиветсарийәниң зүрих шәһиридә лео майә әпәнди билән сөһбәтләштуқ. Бу қетимқи сөһбәттә лео майә әпәнди соаллиримизға җаваб берип өзиниң уйғур навайлиқиға қизиқип қелиши һәққидики сәвәбләрни оттуриға қоюп шундақ дәйду.

Лео әпәнди уйғур навайлиқини тәтқиқ қиливатқили бәш йилдин ашқан болуп, у уйғур навайлиқиниң келип чиқиши вә тарихи тәрәққияти, униң һәр хил мәдәнийәтләрниң тәсиригә учрап өзини бейитип маңғанлиқи һәққидиму көз қарашлирини оттуриға қуюп өтти.

Лео әпәнди йәнә пасаһәтлик уйғур хәлқ мақал-тәмсиллири билән уйғур хәлқиниң нанға бағланған тарихй, мәдәнийити вә өрп адәтлири һәққидиму көз қарашлирини оттуриға қоюп өтти. 

Лео майә әпәнди 2023-йили пирагада чақирилған “хитай мустәмликичилики вә уйғур райони” дегән темидики йиғинда өзиниң “хитайниң нан сиясити” темисидики доклатини сунған. У доклатида уйғур навайлиқиниң тарихи тәрәққияти вә униң һәр қайси дәврләрдә хитайниң мустәмликә сияситиниң тәсиригә учриши һәққидә муһаҗирәттики уйғурларни ойға салғудәк баянларни көплигән дәлилләр билән оттуриға қойған иди. Лео әпәнди бу қетимқи сөһбитимиздә йәнә хитайниң уйғур навайлиқ мәдәнийитиниму талан-тараҗ қилип, өзиниң қиливелиш вә өзгәртишкә урунушлири һәққидиму тохтилип өтти.

Лео майә әпәнди ханими билән биллә. 2023- Йили 25-ноябир
Лео майә әпәнди ханими билән биллә. 2023- Йили 25-ноябир
RFA/Hebibulla

Лео әпәндиниң қаришичә, хитай һөкүмити уйғур навайлириниму җаза лагерлириға солап, коллектип һалда мәҗбурий әмгәккә селиватқан болуп, бу нуқтидин алғанда уйғур навайлиқиму хитайниң сиясий бастурушлиридин мустәсна қалмиған. У бу һәқтә әтраплиқ мәлумат берип шундақ дәйду.

Өзи фирансуз болсиму уйғурчини раван сөзләйдиған вә уйғурчә тамақларни яхши көридиған, әмма өйидә бир уйғурдәк яшайдиған бу йигитниң уйғур җәмийити вә уйғур навайлиқи һәққидики издинишлири, шуниңдәк уйғур хәлқ мақал-тәмсили арқилиқ “өз елиңниң ненини йә, кечә күндүз ғемини йә” дәп уйғур муһаҗиритигә қилған чақириқи һәммимизни ойға салмай қалмайду әлвәттә.

Бу пирограмминиң давамини келәрки санда аңлиғайсизләр!

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.