Süydüngde ahalilerge, chet'eldin kélidighan pilanliq tughut tekshürgüchilirini aldashning usulliri ögitilgen

Muxbirimiz shöhret hoshur
2020-07-20
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay hökümiti bir guruppa chet'el muxbirlirini teshkillep, "Qayta terbiyelesh merkezliri" ni ziyaret qilduruwatqan körünüsh. 2019-Yili 4-yanwar.
Xitay hökümiti bir guruppa chet'el muxbirlirini teshkillep, "Qayta terbiyelesh merkezliri" ni ziyaret qilduruwatqan körünüsh. 2019-Yili 4-yanwar.
REUTERS

Ashkarilinishiche, ghuljaning süydüng bazirida, herqaysi ahaliler komitétliri mexsus yighin échip ahalilerge yéqinda pilanliq tughut toghrisida tekshürüsh guruppisi kélidighanliqini uqturghan we ahalilerni soralghan so'allargha qandaq jawab bérish heqqide terbiyeligen؛ shundaqla ahaliler eger so'allargha xata jawab bérip qoysa, buning jazasi "Terbiyilesh" ke apirilish bolidighanliqi heqqide agahlandurulghan.

Ötken ayning axiri gérmaniyelik xitayshunas tetqiqatchi adriyan zénz, xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan pilanliq tughut siyasiti heqqide mexsus doklat élan qilghan we doklatta bu siyasetning emeliyette bir irqiy qirghinchiliq ikenliki xitayning öz höjjetliridiki pakitlargha asasen körsitilgenidi. Bu doklat xelq'arada küchlük tesir qozghighandin kéyin, xitay terepning andriyan zénzni xitay hökümitige töhmet chaplidi dep xelq'ara sotqa erz sunidighanliqi xewer qilin'ghanidi. Melum bolushiche xelq'arada küchlük tesir peyda qilghan mezkur doklat, Uyghur rayonida asasiy qatlam kadirlirinimu belgilik derijide jiddiyleshtürgen we heriketke keltürgen.

Yéqinda weziyettin xewerdar kishilerdin biri radiyomizgha uchur yollap, ghuljining qorghas nahiyeside asasi qatlamdiki kadirlarning yéqinqi ikki heptidin buyan arqa-arqidin yighin uyushturup, ahalilerni pilanliq tughut toghruluq kélidighan tekshürüsh guruppisigha qarita idiye jehettin hazir bolushqa chaqirghan. Inkasta déyilishiche, da'iriler mezkur yighinlarda pilanliq tughut mesilisining döletning obrazigha munasiwetlik sezgür bir mesile ikenlikini qayta-qayta tekitlep, eger bu mesilide so'allargha namuwapiq jawab bérip qoyidighan ehwal körülse, buning aqiwitining sürüshte qilinidighanliqi uqturulghan. Biz bu uchurning toghra-xataliqini aydinglashturush üchün rayondiki alaqidar idare organlargha téléfon qilduq. Süydüng baziridiki bir on a'ile bashliqining ashkarilishiche, mezkur yighinlar bashqa yighinlardek ahaliler komitétida emes؛ nöwet bilen ahalilerning öyide échilghan, her bir yighin'gha 15tin 30 gha qeder kishi qatnashqan.

Yighinda pat yéqinda bir tekshürgüchiler ömiki kélipqélish éhtimalliqi we kelgende özliri xalighan öyge, ushtumtut kiridighanliqi bildürülgen.

Radiyomizgha kelgen inkasta, kélidu déyilgen bu pilanliq tughut tekshürüsh ömikining chet'ellik ömek ikenliki qeyt qilin'ghan. Mezkur xadimning déyishiche, u qatnashqan yighinda, tekshürgüchilerning qeyerdin kélidighanliqi we qachan kélidighanliqi bildürülmigen.

Radiyomizgha kelgen inkasta déyilishiche, da'iriler bu yighinlarda chet'eldiki atalmish düshmen küchlerning, Uyghur rayondiki pilanliq tughut siyasiti heqqide qusur tépiwatqanliqini eskertip, ahalilerni tekshürgüchilerning so'allirigha qandaq jawab bérish heqqide mexsus telim bergen.

Mezkur xadimning déyishichimu, da'iriler bu yighinda, rayonda pilanliq tughutqa da'ir qollinilip kéliwatqan üzük sélish, opératsiye qildurush qatarliq barliq tedbirlerning ziyan-zexmetsiz ikenlikini tekitilesh bilen birlikte, bu heqte soralghan so'allargha, tepsiliy jawab bérip olturmasliq teshebbus qilin'ghan.

Inkasta déyilishiche, tekshürgüchlerning pilanliq tughut heqqidiki so'allirigha tepsiliy jawab bérishtin qéchishning bir yoli süpitide gepning témisini yötkiwétish telep qilin'ghan. Yeni tekshürgüchiler, pilanliq tughut heqqide gep sorisa, döletning xeyr-saxawet ishliri heqqide uzun melumat bérip waqit ötküzüshi telep qilin'ghan. Mezkur xadimmu, ahalilerge pilanliq tughut tekshürgüchilirining so'aligha heqsiz salametlik tekshürüsh, emin öyi qurulushi, turmush töwen kapalet puli qatarliq témilarda gep qilip, söhbette ijabiy bir muhit yaritishni tapilighan.

Nöwette échiliwatqan teyyarliq yighinlirida yene tekshürgüchiler ahalilerdin ghayib a'ile ezalirini sorisa, yeni tutqundiki a'ile ezalirining nedilikini we néme üchün tutulghanliqini sorisa "Bilmeymiz" dep jawab bermesliki, choqum ular xataliq ötküzgenliki üchün terbiyeliniwatqanliqi we buning toghra bolghanliqini bildürüshi buyrulghan. Mana bu buyruq, kélidu déyiliwatqan tekshürgüchilerning chet'eldin kélish éhtimalliqini körsetmekte.

Uyghur rayonida tekshürgüchilerge qarita ahalilerni yalghan sözleshke ögitish ehwali ötken ikki yildimu éniq halda körülgenidi.

Mezkur xadimning déyishiche, bu qétimmu ahaliler eger xata jawab bérip qoysa buning jazasi "Terbiyelesh" ke ekétilish bolidighanliqi alahide eskertilgen.

Hörmetlik radi'o anglighuchilar, yuqirida, süydüngde ahalilerning chet'eldin kélidighan pilanliq tughut heqqidiki tekshürüsh guruppisigha yalghan sözlesh heqqide telim bériliwatqanliqi heqqide anglitish berduq.

Toluq bet