Xitay bixeterlik ministirliqi mu'awin bashliqi ma jyenning tutqun qilinishi inkas qozghidi

Muxbirimiz méhriban
2015.01.16
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
zhou-yongkang-ju-yongkang.jpg Xitay siyasiy qanun komitétining sabiq bashliqi ju yungkang xitay xelq qurultiyida. 2012-Yili 5-mart, béyjing.
AFP


Xitay da'iriliri 16 - yanwar jüme küni xitay dölet bixeterlik ministirliqining mu'awin ministiri ma jyenning “Éghir derijide qanunni buzghanliqi” üchün xizmitidin élip tashlinip, tekshürülüwatqanliqini élan qildi. Halbuki, xelq'ara metbu'atlarda 9 - yanwarla bu xewer tarqalghan bolup, ma jyenning sabiq xitay emeldari ju yungkang délosigha chétilghanliqi ilgiri sürülgen idi.

Xitay dölet bixeterlik ministirliqining mu'awin ministiri ma jyenning “Xizmitidin élip tashlinip, qanun orunlirining tekshürüshige yollan'ghanliqi” heqqidiki xewer xitay ichi we xelq'arada küchlük inkas qozghidi.

Bu xewer ötken jüme küni chet'ellerde chiqidighan “Minjing pochta géziti”de deslep ashkarilan'ghan. Bir heptidin buyan en'giliye b b s agéntliqi, erkin asiya radi'osi, birleshme agéntliqi qatarliq xelq'ara agéntliqlar we xongkungda chiqidighan “Jenubiy xitay géziti”, “Boshün tor géziti”, “Chong ira” qatarliq xitay xewer menbeliride ma jyenning 8 - yanwar küni xizmitidin élip tashlinip qolgha élin'ghanliqi we uning birqanche yéqinliriningmu 9 - yanwar küni merkizi intizam tekshürüsh komitétining ademliri teripidin élip kétilgenliki heqqidiki xewerler we xewer analizliri bérildi.

Xitay hökümet taratquliri bu xewerni bir hepte kéchikip, 16 - yanwar xitay merkizi intizam tekshürüsh idarisining tor békitide élan qilin'ghandin kéyinla andin köchürüp tarqatti. Xitayning shinxu'a agéntliqining bügünki xewiride, xitay dölet bixeterliki ministirliqining mu'awin ministiri ma jyenning “Intizamgha éghir derijide xilapliq qilghan” liqi üchün,xizmitidin élip tashlinip tekshürülüwatqanliqi, uning ornigha tang chaw isimlik birining teyinlen'genliki xewer qilindi.

Xewerlerdin melum bolushiche, xitay dölet bixeterlik idarisining mu'awin ministiri ma jyen, xitay siyasiy qanun komitétining sabiq bashliqi, ju yungkangdin kéyin emilidin élip tashlan'ghan ministir derijilik emeldar bolup, u hazirghiche xitay dölet bixeterlik séstimisida tutqun qilin'ghan eng yuqiri derijilik emeldar hésablinidiken.

Xelq'ara xewer agéntliqlirining bu heqtiki analizlirida ma jyenning xitayning chet'ellerdiki oqughuchilirini, muhajirlirini bashquridighan, jasusluq ishlirigha mes'ul emeldar ikenliki tekitlinip, xitay re'isi shi jinpingning sabiq xitay emeldari ju yungkangning bu sahediki yéqinlirini tüp yiltizidin“Tazilash”, “Chiriklik, parixorluqqa zerbe bérish” namida öz hakimiyitini mustehkemleshni tézlitiwatqanliqi ilgiri sürüldi.

Xitay we Uyghur weziyitini uzundin buyan közitip kéliwatqan chet'ellerdiki Uyghur pa'aliyetchilirdin amérikidiki siyasiy analizchi élshat hesen ependi bu heqte öz pikirlirini bayan qildi.

Élshat ependi xitay jasusluq orginining aliy emeldarliridn biri bolghan ma jyenning tutqun qilinishi, xitayda emeldarlarning chiriklik, parixorluq qilmishlirining xitay hökümet sahelirining hemme qatlamlirighiche kéngeygenlikining ispati ikenlikini, chiriklikke zerbe bérishning emeliyette shi jinpingning siyasiy meqsetke yétishtiki wastisi ikenlikini bildürdi.

Élshat ependi yene, ma jyenning ornigha teyinlen'gen yéngi emeldar tang chaw heqqidimu toxtilip, ilgiri xitayning amérikida turushluq muxbiri tang chawning amérika hökümiti teripidin “Jasusluq qilmishi” bilen eyiblinip chégradin qoghlap chiqiriwétilgenligini eskertip, xitayning chet'ellerdiki muxbirliri arisida xitay üchün jasusluq xizmitini qilidighanlarning köplükini, hetta chet'ellerde oquwatqan we tijaret qilish namida chet'ellerde yashawatqan xitay muhajirliri arisidimu xitay hökümiti üchün jasusluq xizmiti qilish wezipisini ötewatqanlarning barliqini bildürdi.

Élshat ependi xitayda dawamlishiwatqan “Chiriklik, parixorluqqa zerbe bérish” herikitining Uyghur élida kéngeymeydighanliqi heqqidiki qarashlirini otturigha qoyup, ju yungkangning eng yéqin chomaqchiliridin bolghan wang léchüen, nurbekri qatarliq nurghunlighan parixor emeldarlarning jazalanmasliqi, emeliyette xitay hökümitining Uyghurlarni basturushta xizmet körsetken emeldarlirining parixorluq, chiriklik qilmishlirigha köz yumushla emes, belki ulargha bu shara'itni özi yaritip bérip, ularni Uyghur rayonining eminlikini saqlashtiki tayanch küch qiliwatqanliqini tekitlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.