Türkiyedin bortalagha qaytip kelgen 6 oqughuchi qamaqqa höküm qilin'ghan

Muxbirimiz shöhret hoshur
2017-09-19
Share
sot-mehkimisi-uyghur-saqchi.jpg Sot meydanigha kirishke temshelgen Uyghurlarni saqchilar tosmaqta.
AFP

Melum bolushiche xitayning chet'elde oquwatqan Uyghurlargha qaratqan yurtigha qaytip kélish buyruqigha boysunup, türkiyedin yurti bortalagha qaytip barghan 6 oqughuchi aldi 12, keyni 5 yilliqtin qamaqqa höküm qilin'ghan.

Üchi qiz, üchi oghul bolghan bu alte oqughuchi jewlan, kewser, mudesser we süriye qatarliqlardur. Bular qamaqqa höküm qilinishtin burun bir yépiq terbiyilesh merkizide bir mehel terbiyelen'gen. Bortala shehiridiki bir qamaqxana xadimining melum qilishiche, da'iriler, mezkur 6 oqughuchining türkiyede héchqandaq bir siyasiy pa'aliyetlerge qatnashmighanliqi éniqlan'ghan ehwaldimu, ulargha yuqiriqidek éghir jaza bergen.

Bortala Uyghur aptonom rayonining teyinlen'gen sabiq re'isi nur bekrining yurtidur. Biz türkiyedin bortalagha qaytqan oqughuchilarning aqiwiti heqqide melumat élish üchün bortaladiki nur bekrining yéqin tughqanliridin biri bolghan bortala sheherlik qamaqxanigha tewe yépiq terbiyilesh merkizining bir oqutquchisigha téléfon qilduq. Deslepte weziyetni yoshurushqa tirishqan bu xadim, arqidin, yépiq terbiyilesh merkizi heqqide qismen melumatlarni ashkarilidi.

Türkiyedin yurti bortalagha qaytqan oqughuchlarning aqiwitining namelum ikenliki heqqide radiyomizgha uchur yollighan bir anglighuchimiz, ghayib oqughuchilardin ikkisining, yeni jewlan bilen kewserning aka-uka ikenliki heqqide melumat bergen idi. Mezkur qamaqxana xadimi, késiwétilgen 6 oqughuchidin üch nepirining qiz we 3 nepirining oghul ikenliki, ulardin ikkisining ismining mudesser we süriye ikenlikini ashkarilidi. Uning bayan qilishiche, yépiq terbiyilesh merkizide bir mehel terbiyilen'gen bu 6 oqughuchining türkiyediki mezgilde héchqandaq siyasiy ishqa arilashmighanliqi we peqet oqushtin bashqa oy-xiyalda bolmighanliqi aydinglashqan. Yéqinda ghulja nahiyisidiki yépiq terbiyilesh merkizidiki xadimlar, qilmishi jinayetke toshidighanlarning türme we qamaqxanigha, emma qilmishi jinayetke toshmighan, lékin jinayi xahishi bar dep qaralghanlarning yépiq terbiyilesh merkezlirige apiriliwatqanliqini bayan qilghan idi. Bortaladiki bu alte neper oqughuchi awwal terbiyilesh merkizige ewetilgen, terbiyilesh merkizide ipadisi alahide yaxshi bolghan bolsimu arqidin késiwétilgen.

Söhbitimiz dawamida özining nur bekri bilen yéqin tughqanliqini ret qilmighan, bu xadim deslepte yépiq terbiyilesh merkizining shara'itining yaxshiliqi heqqide medhiye oqudi, u arqidin özining mezkur merkezde terbiyiliniwatqanlarning kimlik we qilmishlirini sorash hoquqi yoqluqini ashkarilidi.

Melum bolushiche, xitayning chet'eldiki Uyghur oqughuchilargha qaratqan yurtigha qaytish buyruqigha boysunup, peqet misirdin qaytip ketkenlerning sanila 3 mingdin artuq. Emma bashqa döletlerdinmu bolup, yurtigha qaytqan oqughuchilarning omumi sani we ularning mutleq köp qismining aqiwiti hazirche melum emes.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.