Shiwétsiyediki xitay elchixanisigha chétilghan zor jasusluq délosi we uning bash-axiri

Muxbirimiz qutlan
2015-05-07
Élxet
Pikir
Share
Print
Resimdiki qolini kötürüp turghan er babur mexsut, ong tereptiki xitay ayal shiwétsiyedin qoghlap chiqirilghan xitay ayal diplomat jow lulu. 2010-Yili.
Resimdiki qolini kötürüp turghan er babur mexsut, ong tereptiki xitay ayal shiwétsiyedin qoghlap chiqirilghan xitay ayal diplomat jow lulu. 2010-Yili.
svd.se din elinghan

2-Qisim: jasusning torgha ilinishi

1990-Yillarning axirlirida tunji türkümdiki Uyghur köchmenler her xil yollar bilen shiwétsiyege kélip olturaqlishishqa bashlaydu.

Shimaliy yawropadiki bu tinch we parawan elde tunji türkümdiki Uyghur jama'iti shekillen'gen kündin étibaren ularning öz wetini üchün towlighan sadalirimu yangrashqa bashlaydu.

Shu yillarda merhum küresh küsen, faruq sadiq qatarliq kishilerning bashchiliqida tunji Uyghur teshkilatliri qurulup, shiwétsiye xelqige Uyghurlarning awazi anglitilidu.

Del shu mezgillerde xitay hökümitining shiwétsiyeni öz ichige alghan yawropa ittipaqidiki herqaysi ellerde yoshurun axbarat toplash, téxnika oghrilash shundaqla tibet we Uyghur köchmenlirining siyasiy pa'aliyetliri heqqide melumat yighishtek jasusluq heriketlirimu küchiyishke bashlaydu.

Sepo, yeni shiwétsiye dölet xewpsizlik idarisining jasusluqqa qarshi istratégiye analizchisi wilhélim un'gé 11-séntebir weqesidin kéyin xitayning amérika qatarliq derijidin tashqiri döletlerdila emes, belki shiwétsiyedek biterep döletlerdimu Uyghur qatarliq siyasiy köchmenlerge da'ir axbaratlarni toplashqa bashlighanliqini alahide tekitleydu.

Shiwétsiye taratquliri ashkarilighan uchurlar hemde sitokholm sheherlik sot mehkimisining 2010-yili 8-marttiki sot matériyaligha qarighanda, shiwétsiye xewpsizlik tarmaqliri 2007-yilining bashliridin bashlapla sitokholmdiki xitay elchixanisining mexpiy heriketlirige diqqet qilishqa bashlaydu.

Shiwétsiye Uyghur komitétining eyni waqittiki re'isi abdushükür muhemmet bu heqte mexsus toxtilip, shiwétsiye xewpsizlik xadimlirining 2007-yillardila sitokholmdiki Uyghur teshkilati mes'ulliri bilen bu heqte söhbetleshkenlikini esleydu.

Sitokholmdiki xitay elchixanisi siyasiy bashqarmisining mushawuri ju lulu we uning gumanliq herikiti eng deslep shiwétsiye xewpsizlik tarmaqlirining diqqitini chékidu. Ayal "Diplomat" süpitide otturigha chiqqan bu xitay elchixana xadimi diplomatiye da'irisi we elchixana xadimlirining hoquq da'irisidin halqip chiqip axbarat toplashqa bashlaydu.

Sepo xadimliri uzun ötmeyla xitay elchixanisidiki bu "Sirliq" diplomatning "Muxbir" qiyapitidiki yene bir xitay er bilen qoyuq munasiwiti barliqini bayqaydu.

Ular iz bésip tekshürüsh netijiside léy da isimlik bu erning xitay elchixanisidiki ayal diplomat ju luluning éri ikenlikini jezimleshtüridu. Sepo xadimliri yenimu ilgirilep közitish jeryanida, xitaydiki "Xelq géziti" ning sikandinawiye elliride turushluq alahide muxbiri dégen nam bilen axbarat toplawatqan léy daning emeliyette xitay dölet xewpsizlik ministirliqining mexpiy ofitséri ikenlikini éniqlap chiqidu.

Sepo xadimliri xitay diplomat ju lulu bilen "Muxbir" qiyapitidiki léy dani jiddiy közitiwatqan mezgillerde, yeni 2008-yilining yanwar éyida ular bilen munasiwetlik üchinchi bir gumandarni bayqaydu.

60 Yashlar etrapidiki xitaychini rawan sözleydighan bu Uyghurning hem xitay elchixanisidiki ayal "Diplomat" bilen hem léy da isimlik xitay "Muxbir" bilen bolghan mexpiy alaqisi sepo xadimlirining diqqitini chékidu.

Shuningdin étibaren sepo xadimliri ularning üch burjeklik mexpiy téléfon alaqisi we xupiyane uchrishishlirini yéqindin közitidu. 60 Yashlardiki xitaychini rawan sözleydighan bu Uyghurning xitay elchixanisidiki alahide xadimlargha axbarat yetküzidighanliqi jezimleshtürülgen haman, sepo xadimliri ular toghriliq délo turghuzup tekshürüshni kücheytidu.

Sepo xadimliri shiwétsiye adalet ministirliqining alahide testiqi bilen 2008-yili 11-aprél küni xitay ayal "Diplomat" bilen 60 yashlardiki Uyghur jasusning uchrishishini tunji qétim neq meydandin közitidu. Ularning sözlirini xupiyane tingshaydu.

Shuning bilen bir waqitta sepo xadimliri yene, "Muxbir" qiyapitidiki léy da isimlik xitay bilen 60 yashlardiki Uyghur jasusning téléfon alaqisi we biwasite uchrishishlirinimu mexpiy közitidu.

Xitay elchixanisidiki ayal "Diplomat" we uning "Muxbir" qiyapitidiki éri 60 yashliq Uyghur jasus gumandari bilen sitokholmdiki xitaylar achqan yéngi béyjing réstoranida, yordxagén kawapxanisida, yohansxowdiki pizaxanida, elxödiki kaféxanida, grand xotelde we slusséndiki makdonaldsta uchrishidu.

Derweqe, shu mezgillerde 60 yashlardiki bu sirliq kishining xitaylar bilen xupiyane uchriship turushi we uning bir qisim gumanliq heriketliri sitokholmdiki Uyghur jama'itining közigimu chéliqidu.

Eyni waqitta shiwétsiye Uyghur komitétining katipliq wezipisini ötewatqan abdushükur samsaq ependi özining 2008-yili 3-ay mezgilide 62 yashliq bu kishini slusséndiki mekdonaldsta bir xitay ayal bilen körgenlikini eslime qilidu.

Sepo xadimliri 2008-yili 1-aydin taki 2009-yili 6-ayning 4-küni jasus gumandari resmiy qolgha élin'ghiche bolghan ariliqta uning xitay elchixanisidiki ayal "Diplomat" we uning "Muxbir" qiyapitidiki éri bilen eng az dégende 180 qétimdin köprek mexpiy téléfon alaqisi qilghanliqini bayqaydu. Buning ichide 59 qétimliq téléfon alaqisi kochidiki ammiwi téléfonda, qalghanliri jasus gumandarining qolidiki 9 dane qol téléfonida élip bérilidu. Ikki dane qol téléfon mexsus qarshi terepke signal bérish üchünla ishlitilidu.

Undin bashqa, 60 yashlardiki bu jasus gumandari shiwétsiye xewpsizlik xadimlirining yoshurun közitishi astida xitay diplomati ju lulu bilen 6 qétim, "Muxbir" qiyapitidiki léy da bilen 10 qétim oxshimighan orunlarda uchrishidu. Bu 16 qétimliq uchrishish jeryanida ular bashqilarning diqqitini qozghap qoymasliq üchün 29 nöwet orun yötkeydu.

Shiwétsiye xewpsizlik idarisining jasusluqqa qarshi analizchisi wilhélm un'gé bu heqte tehlil yürgüzüp, "Ularning bu xil herikiti del klassik ishpiyonluq maharetlirining bir türige kiridu" dep éniqlima béridu.

Sepo xadimliri shiwétsiyediki xitay elchixanisigha chétilghan bu zor jasusluq délosini bir yérim yil iz bésip tekshürüsh, mexpiy anglash hemde toluq delil-ispatlarni toplash arqiliq 2009-yili 6-ayning 4-küni 62 yashliq jasus gumandarini tutidu.

Bu ürümchide "5-Iyul qanliq weqesi" yüz bérishtin bir ay burunqi weqe idi!

Jasus tutuldi. Wehalenki, shiwétsiyediki Uyghur jama'iti xitay jasusning qara kölenggisi tashlighan wehime we heyranliq ichide chöchüp oyghandi. Jasusning muhajirettiki Uyghur jama'itige salghan wehimisi ularning yiraqtiki munqerz wetini üchün soqqan yüriki we choqanlirini toxtitip qalalmidi.

(2-Qisim tügidi, dawami bar)

Toluq bet