Тайланд түрмисидики уйғур мусапирлар аилисиниң мураҗиәтнамиси японийә ташқи ишлар министирлиқиға тапшурулди

Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2016.08.24
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Tayland-turmisidiki-uyghur-musapir.jpg Дуня уйғур қурултийи намидин йезилған тайланд түрмисидики уйғур мусапирлар аилисиниң мураҗиәтнамисиниң япончә нусхиси. 2016-Йили авғуст, токйо.
RFA/Qutluq

Мәлум болушичә, нөвәттә 70 тин артуқ уйғур мусапир тайланд түрмилиридә тутуп турулуватқан болуп, уларниң түркийәдики аилә тавабиатлири язған мураҗиәтнамә, 24-авғуст японийә ташқи ишлар министирлиқиға тапшурулған. Мәзкур мураҗиәтнаминиң тунҗи нусхиси бу йил 2-авғуст радиомизда елан қилинған иди.

Японийә уйғур бирлики тәшкилатидин игилишимизчә, дуня уйғур қурултийиниң японийәдики толуқ һоқуқлуқ вәкили турмуһәммәт һашим мәзкур мураҗиәтнамини японийә ташқи ишлар министирлиқи асия ишлири бөлүмидики мунасивәтлик хадимларға тапшурған.

Мураҗиәтнаминиң японийә ташқи ишлар министирлиқиға тапшурулған вақти дәл токйода корейә, хитай, японийә үч дөләт ташқи ишлар министирлири сөһбәт йиғининиң иккинчи күнигә қәдәм қойған йәни японийә ташқи ишлар министири фумио кишида билән хитай ташқи ишлар министири ваң йи сенкаку арили мәсилиси үстидә сөһбәт елип бериватқан бир пәйткә тоғра кәлгән.

Японийәдики бәзи сиясий көзәткүчиләр, дуня уйғур қурултийи намидин йезилған мәзкур мураҗиәтнаминиң дәл хитай-японийә сөһбитидики назук мәсилиләрдин бири болған сенкаку арили мәсилиси сөһбити мәзгилидә тапшурулуши, бәлким японийәдики бир қисим уйғур мәсилисини қоллиғучи рәһбәрләрниң алдин орунлаштурған мәқсәтлик пилани болуши мумкин дәп пәрәз қилишқан.

Японийә уйғур бирлики тәшкилатиниң рәиси турмуһәммәт һашимниң билдүрүшичә, мәзкур мураҗиәтнамә тайланд түрмисидә тутуп турулуватқан уйғур мусапирларниң түркийәниң истанбул шәһиридә туруватқан аилә-тавабиати дуняға елан қилған мураҗиәтнамигә асасән тәйярланған.

Турмуһәммәт һашимниң дейишичә, мәзкур мураҗиәтнамә дуня уйғур қурултийи намидин тапшурулған болуп, тайланд түрмисидә тутуп турулуватқан уйғур мусапирлар мәсилиси тоғрисида бу йил 6-айда японийәдә зиярәттә болған дуня уйғур қурултийиниң рәиси рабийә қадир ханим японийә рәһбәрлири билән учрашқанда, бу мәсилә һәққидә түрлүк тәләпләрни оттуриға қойған.

Мураҗиәтнамидә тайланд түрмисидики уйғурларниң хитайға қайтурулмаслиқи вә шундақла уларниң үчинчи бир дөләткә саламәт йетип беривелиши үчүн японийә тәрәпниң ярдәмдә болуши тәләп қилинған.

Японийә ташқи ишлар министирлиқидики хадимлар мәзкур мураҗиәтнамини тапшуруп алғандин кейин өзлириниң бу мәсилигә йеқиндин көңүл бөлүп келиватқанлиқини билдүргән.

Турмуһәммәт һашимниң ейтишичә, дуня уйғур қурултийи йетәкчиликидики барлиқ уйғур тәшкилатлири тайланд түрмисидики уйғур мусапирлар мәсилисигә әстайидил муамилә қилип, хәлқарадики нопузлуқ дөләтләр билән һәмкарлишип, өз-ара бирликтә иш елип барғандила бу мәсилини үнүмлүк һәл қилғили болидикән.

Японийәдики нопузлуқ телевизийә қаналлирида вә мәтбуатларда тайланд түрмисидики уйғур мусапирлар мәсилиси тоғрисида көплигән хәвәрләр берилгәндин кейин, японийәдики бир қисим будда диний ибадәтханилири вә будда диний җәмийәтлири тайланд һөкүмитигә хәт йоллап түрмидики уйғур мусапирлар мәсилисидә тайланд даирилирини хәлқара қанун-низамларға әмәл қилишқа вә будда диний әқидилиригә һөрмәт қилишқа чақирған.

Ахирида зияритимизни қобул қилған тайландтики уйғур мусапирлар мәсилигә көңүл бөлүватқан японийәлик кишилик һоқуқ паалийәтчилиридин сеиҗи арома ханим бу мәсилә һәққидә тохтилип:“ мән ишинимәнки, японийә һөкүмити чоқум бу мәсилидә уйғурлар үчүн йетәрлик хизмәт қилип берәләйду. Чүнки, японийә хәлқарадики мусапирлар мәсилисигә изчил көңүл бөлүп келиватқан дөләтләрдин бири” деди.

2014-Йилдин буян “чеградин қанунсиз киргән” дегән сәвәб билән тайланд түрмилиридә тутуп турулған уйғурлар 300 дин ашқан. Булардин аяллар вә балилардин тәркиб тапқан 170 тин артуқ киши 2015-йили түркийәгә орунлаштурулған. Әмма, тайланд һөкүмити шу йили йәнә 109 нәпәр уйғурни хитайға мәҗбурий қайтуруп, дуня характерлик әйибләшкә учриған иди.

Юқириқи аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.