Йүрики пучиланған ана: “оғлум кәлмисә, кәлмә әй баһар!”

Ихтиярий мухбиримиз абдувәли аюп
2018-02-28
Share
uyghur-bazar-ayagh-setiwelish.jpg Уйғур елидики мәлум кочида аяғ сетивеливатқан херидарлар. (Орни вә вақти ениқ әмәс)
RFA/Abduweli Ayup

1997-Йили 5-феврал ғулҗа шәһиридә йүз бәргән яшларниң демократик намайишиға қатнашқан бир аилидин үч оғул зиянкәшликкә учриған. Чоң оғул абдуқадир өлүмгә, иккинчи оғул тәләт 18 йиллиқ муддәтлик қамақ җазасиға учриған, үчинчи оғулға муддәтлик қамақ җазаси һөкүм қилинған, уларға “бөлгүнчилик”, “қутратқулуқ” қатарлиқ җинайәтләр артилған. Абдуқадирға шу йили үчинчи айниң ахирида муз мәйдан дәп атилидиған путбол мәйданида 18 сәпдиши билән биллә өлүм җазаси һөкүм қилинип, ели дәряси бойида иҗра қилинған.

Ғулҗа шәһиригә қарашлиқ дөң мәһәллидә олтурушлуқ ғопур ака 90-йилларниң башлирида қаза қилип кәткән болуп, аяли айшәм һәдә үч оғлини миң бир җапада қатарға қошқан. Балилар күндүзлири мәктәптә оқуса, кәчлири мәһәллә имамида диндин савақ алған. Әйни вақитта ғопур ака аилиси билән йеқиндин тонушидиған, һазир германийәдә яшаватқан сиясий паалийәтчи аблимит турсун әпәнди бу аилиниң бешиға кәлгән паҗиәни аңлатти.

Ғопур ака аилисиниң иккинчи оғли тәләткә 18 йиллиқ муддәтлик қамақ җазаси һөкүм қилинип, үрүмчидики бир түрмигә қамалған. У 2015-йили җаза муддити тошушқа бир йил қалғанда аилисигә җәсәт һалитидә қайтуруп берилгән.

Үчинчи оғул муддәтлик йәттә йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинған болуп, шаһитлиримиз униң бихәтәрликини көздә тутуп исмини тилға елишни халимиди. Шаһитларниң тәкитлишичә, бу вәқәдин кейин айшәм ана нервиси аҗизлап ағрип қалған.

Һазир оттура асиядики мәлум дөләттә яшаватқан, әйни вақитта ғулҗидики яшлар намайишиға актип иштирак қилған әбузәр әпәнди бу вәқәләрниң растлиқиға гуваһлиқ бәрди. У, ғопур ака аилиси билән тонуш болуп иккинчи оғул тәләт билән яхши билишидикән.

Үч оғулниң бирини өлүмгә, қалған иккисини қара зинданға йолға салған айшәм ана дәрд-һәсрәттин тола йиғлап нервиси аҗизлап кәткән. Тикәндәк ялғуз қалған ана һәммә йәрдә налә-пәряд қилип қайғу-пиғанлирини ейтишқа адәм қалмиғанда ишик алдидики сөгәткә қарап узундин узун олтуридиған болуп қалған.

Бу бир түп сөгәт юмран бихлири билән айшәм аниға һәр йили қиш өтүп баһарниң кәлгинидин хәвәр берип турған. Һәр баһарда оғулларниң йолиға қарап уларни көрәлмигән ана сөгәткә қарап оғуллири кәлмисиму кәлгән баһардин шикайәт қилған.

Биз дөң мәһәллидики ғопур ака аилисигә кәлгән күлпәтләрни ениқлаш, кичик оғулниң аманлиқини билиш, айшәм аниниң саламәтликидин хәвәр тепиш үчүн ғулҗа шәһәр дөң мәһәллә аһалә комитети билән алақә қилишқа тиришқан болсақму, әмма телефонға җаваб чиқмиди.

Хитайчә мәнбәләрдә 1997-йилдики “5-феврал ғулҗа вәқәси” аталмиш “шәрқи түркистан ислам аллаһ партийәси” дегән бир тәшкилатқа дөңгәлгән болуп, вәқәдә 7 хитайниң өлүп, 198 кишиниң яриланғанлиқи тилға елинған, әмма яридарларниң қайси милләттин икәнлики әскәртилмигән. Хәвәрдә йәнә нурғун кишиниң йоқап кәткәнлики йезилған болсиму, әмма уларниң кимлики йошурулған. Һәйран қаларлиқ йери шуки, бу һәқтә хитайниң бәйду издәш маторидин тепилған хәвәрләр асасән ююп ташланған.

Нөвәттә норвегийәдә яшаватқан сәйд әкрәм әпәнди “5-феврал ғулҗа вәқәси” дә зиянкәшликкә учриғанларни тизимлап чиққан болуп, у радийомиз зияритини қобул қилип, бу һәқтә өзи билидиған мәлуматларни аңлиғучилар диққитигә сунди.

Тәпсилатини юқириқи аваз улиништин аңлиғайсиз.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт