Xitay amanliq da'iriliri teyyüen shehiride “Hijret” namliq bir teshkilatning ezalirini qolgha alghan

Muxbirimiz erkin
2015-12-07
Share
hijret-xitayda-uyghur-tutqun.jpg Teyywen tömüryol saqchi idarisi qolgha alghan “Hijret” namliq teshkilatning 4 neper ezasining 3 ini Uyghur dep élan qilghan. 2015-Yili noyabir, shenshi.
Social Media

Senshi j x nazariti düshenbe küni bir “Térrorluq” teshkilatining abdukérim abdughopur, ablikim, turexmet qatarliq 4 neper ezasini qolgha alghanliqini élan qildi. Senshi j x nazaritining xitay axbarat wasitilirige bildürüshiche, bu töteylen “Hijret” namliq bir térrorluq teshkilatning ezaliriken. Ular teyyüen'ge senshi ölkiside térrorluq hujumi élip bérish üchün kelgen.

Abdukérim abdughopur qatarliq 4 kishi düshenbe küni qolgha élinishtin awwal senshi ölkisi ulargha tutush buyruqi chiqarghan. Teyyüen tömüryol j x bashqarmisi élan qilghan tutush buyruqida körsitilishiche, senshi ölkilik j x nazaritining naziri lyu jyé amanliq da'irilirige u töteylenni “Körgen yerde qolgha élish” ni buyrughan.

Tutush buyruqida, ularning kimlik kinishkisi élan qilin'ghan. Tutqunlarning kimlikidin qarighanda, ularning 3 nepirining Uyghur ikenliki, ularning birining yurti awat, yene birining qaghiliq ikenliki melum. Emma xitay axbarati 4‏-kishining kimliki heqqide héchqandaq melumat bermigen.

Biz shu munasiwet bilen senshi j x nazariti, teyyüen sheherlik saqchi idarisi we tömüryol saqchi bashqarmisigha téléfon qilduq. Emma bu orunlar téléfonimizni almidi. Teyyüen chéjen békiti tömür yol saqchi ponkitining bir xadimi bolsa özining undaq bir weqeni anglap baqmighanliqini bildürdi.

Saqchi: bu ehwalni men bilmeydikenmen. Siz qaysi tutush buyruqini dewatisiz. Baya siz dégen u weqe qaysi weqekintang. Men undaq bir weqe bolghanliqini anglap baqmaptimen.

Muxbir: bu kishiler shinjangliq Uyghurlar oxshaydu. Bizning qolimizda teyyüen tömür yol saqchi idarisining chiqarghan jiddiy tutush buyruqi bar. Siz buninggha da'ir héchqandaq bir tutush buyruqi barliqini anglap baqmidingizma?

Saqchi: tutush buyruqi, men undaq tutush buyruqini anglap baqmidim. Biz chéjen saqchi ponkiti. Biz undaq tutush buyruqi tapshuruwalmiduq. Bu ishtin heqiqeten xewirim yoq iken. Epu qiling, men heqiqeten bu ishni bilmeydikenmen.

Senshi ölkilik j x nazariti tutush buyruqida yene, alaqidar orunlarni térrorluq hujumi heqqide agahlandurup, tömür yol, soda saray, méhmanxana, qatnash tügünliride amanliqni kücheytishke buyrughan.

Teyyüen shehiridiki wiyana méhmanxanisining kechlik nöwetchi xadimi “Shinjangliq qunaqlar” gha bashliqining ruxsitisiz yataq bérilmeydighanliqini ashkarilidi. Uning qeyt qilishiche, j x organlirining “Shinjangliq qonaqlar” gha yataq bermeslik, dégen uqturushi yoq, emma “Shinjangliqlar” kelse segek bolush, dégen uqturushi bar.

Nöwetchi: shinjangliq Uyghur dédingizmu, bu... Bolushi kérek. Chünki, men yéngi ishqa kirgen. Méhman qobul qilish mesilisini taza bilip ketmeymen.

Muxbir: nurghun méhmanxanilargha j x tarmaqlirining uqturushi bar. Shinjang kimliki barlar, bolupmu Uyghurlar yataq alghanda alahide diqqet qilish toghriliq?

Nöwetchi: toghra, toghra, bizning méhmanxanighimu shundaq uqturush bar. Éhtimal bu uqturush men xizmetke kirishtin burunla bolsa kérek. Méning ishqa kirginimge uzun bolmidi. U uqturushning tepsiliy ehwalini men yaxshi bilmeymen. Men démekchi, eger siz yataq zakaz qilmaqchi bolsingiz, bizning dériktorning maqulluqini élish kérek. Uning xewiri bolushi lazim. Yataq bérilmeydu, deydighan gep yoq, lékin biz térrorluq küchlirining paydilinishidin endishe qilimiz.

Bu xitay da'irilirining tunji qétim xitayda “Hijret”namliq bundaq ghazatchi teshkilatning barliqini ashkara tilgha élishidur. Saqchi terep xitay axbarat wasitilirige bergen melumatida, “Hijret” ezalirining térrorluq hujumgha teyyarliq qilghanliqini ilgiri sürgen, emma ularning hujum pilani, nishani, ulardin olja alghan térrorluqqa a'it maddiy deliller heqqide héchqandaq uchur bermigen.

Amérika Uyghur jem'iyitining mu'awin re'isi, weziyet analizchisi ilshat hesen ependi, “Hijret” namliq bundaq bir teshkilatning barliqini ilgiri peqet anglap baqmighanliqini bildürdi.

Ilshat hesen: “Hazirgha qeder héchkim bilmeydu bundaq bir teshkilatning barliqini. Shexsen men mushu jehettiki xewerlerge, hetta xitayning hemme tor betlirige kirip, xitay uqturuwatqan u teshkilat, bu teshkilat dégenlerni körüp turimen. Emma héchqandaq bir yerde undaq bir teshkilatning mewjütluqi tilgha élinip baqmighan” dédi.

U yene, xitayning bu xil “Térrorluq” weqelirige munasiwetlik uchurlarni qattiq kontrol qilishi, xelq'arada uning térrorluqqa qarshi urushigha guman peyda qiliwatqanliqini ilgiri sürdi.

Ilshat hesen: “Xitayning hazirgha qeder meyli dep kéliwatqan sh t i h bolsun yaki hazirqi bu hijret, dégen teshkilat bolsun, héchqaysining bir tepsilati yoq. Ularning rehbiri kim, qachan qurulghan, qeyerde qurulghan, meqset néme, héchqandaq arqa körünüshi yoq. Shunga, xelq'araning xitay térrorluq, dégen, Uyghurgha chétishliq herqandaq bir nersige guman bilen qarashtiki asasliq seweb. U axbaratni kontrol qilghachqa, héchkimge héchqandaq nersini tekshürüshke yol qoymighachqa, muxbirlarning erkin ziyaret qilishni chekligechke u kötürüp chiqqan bundaq tomtaq nersilerge bashqilar guman qilmay turalmaydu.
Chünki, uning özidin bashqa adem buninggha birer ispat kötürüp chiqalmighan yaki tekshürelmigen. Herqandaq bir adem birsini qarilisa, uninggha ispatni körsitish kérek. Yene bir 3‏-adem tekshürüp, u ispatlisa, delillise, u qarilash heqiqiy rastqa aylinalaydu” dédi.

Xitay axbaratining ilgiri sürüshiche, “Hijret”namliq bu teshkilat Uyghur rayonida pa'aliyet qilidighan radikal diniy guruhken. Xitay axbarati bu guruhning allah yolida yurt-makan, mal ‏- mülkini tashlap, muhajir ellerde ghazat qilishni teshebbus qilidighan radikal diniy teshkilat ikenlikini ilgiri sürgen. Emma uning ehwali heqqide héchqandaq tepsiliy uchur bermigen.

Xitay hökümiti özining sh t i h ning térrorluq hujumigha uchrap kéliwatqanliqini ilgiri sürüp, xelq'ara jem'iyetni uning térrorluqqa qarshi kürishini qollishini telep qilip kelgen idi.

Emma kishilik hoquq teshkilatliri xitayning térrorluq bilen siyasiy öktichilikni ayrimay, qara-qoyuq basturuwatqanliqini ilgiri sürüp keldi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet