Proféssor azad sultanningmu "Ikki yüzlimichilik" bilen eyiblinip tutqun qilin'ghanliqi delillendi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2018-09-18
Élxet
Pikir
Share
Print
Shinjang pédagogika uniwérsitétining sabiq mudiri, Uyghur aptonom rayonluq edebiyat sen'etchiler birleshmisining sabiq re'isi azad sultan ependimu tutqun qilin'ghan.
Shinjang pédagogika uniwérsitétining sabiq mudiri, Uyghur aptonom rayonluq edebiyat sen'etchiler birleshmisining sabiq re'isi azad sultan ependimu tutqun qilin'ghan.
dehong.gov.cn

Shinjang pédagogika uniwérsitétining sabiq mudiri, Uyghur aptonom rayonluq edebiyat sen'etchiler birleshmisining sabiq re'isi azad sultanNingmu tutqun qilin'ghanliqi delillendi.

Proféssor azad sultanning amérikida yashawatqan sabiq xizmetdishi qutluq almas, bu tutqunning sewebi üstide pikir bayan qilip, xitayning nöwette Uyghurlarning idé'ologiye sahesidiki yétekchilirige nuqtiliq we pilanliq zerbe bérishke ötkenlikini ilgiri sürdi.

Uyghur jem'iyitidiki ataqliq ziyaliylardin proféssor azad sultanningmu tutqun qilin'ghanliqi xéli mezgildin béri jem'iyet xewerliri arisida tarqilip yürgen idi. Yéqinda uning sabiq xizmetdishi, amérikida yashawatqan Uyghur pa'aliyetchi qutluq almas uning tutqun qilin'ghanliqi heqqide guwahliq bayanati élan qildi. Biz bu uchurgha asasen, uning ilgiriki xizmet orni shinjang uniwérsitétigha téléfon qilghinimizda, bu heqte melumatqa érishelmigen iduq. Bügün azad sultanning axirqi xizmet orni shinjang Uyghur aptonom rayonluq edebiyat-sen'etchiler birleshmisige téléfon qilduq.

Mezkur birleshmining nöwetchi xadimi, azad sultan heqqidiki so'allirimizgha jawab bérish salahiyiti bar dep qarighan birleshmining siyasiy bölüm mes'ulini biz bilen téléfonda uchrashturdi.

Siyasiy bölüm mes'uli proféssor azad sultanning tutulghan waqti we nöwette tutup turuluwatqan orni heqqide melumati yoqluqini, peqet uning "Ikki yüzlimichilik" bilen eyiblinip tutqun qilin'ghanliqidin xewerdarliqini bayan qildi. U yene söz arisida proféssor azad sultanning uniwérsitét munbiridin paydilinip dölet we partiyege qarshi heriket qilghanliqigha qarita özining naraziliq keypiyatini ipadilidi.

Biz yene proféssor azad sultanning tutqun qilin'ghanliqi heqqide guwahliq bayanati élan qilghan pa'aliyetchi qutluq almas ependidin tutqunning burunqi alaqidar ehwali heqqide melumat soriduq.

U, proféssor azad sultanning ilgiri yaponiye we amérikini ziyaret qilghanliqi, amérikigha ziyaretke kelgen waqtida, uninggha weten'ge qaytqanda siyasiy jehettin bir awarichilik yétip qalmasliqi üchün uni izdimigen we körüshmigenlikini tilgha aldi. U sözide azad sultan'gha oxshash bir türküm tonulghan ziyaliylarning tutqun qilinishini xitayning uzun mezgillik milletler siyasiti bilen baghlap chüshendürdi.

Muxbir: azad sultan qatarliq ataqliq ziyaliylarning bir-birlep tutqun qilinishini qandaq chüshinimiz yaki sewebini qandaq texmin qilimiz?

Qutluq almas: xitayning Uyghurlarni yoqitish pilani yéngi bir pilan emes, 1949-yili axiri wetinimiz ishghal qilin'ghan künidin bashlan'ghan. Hazir peqet ene shu yoqitish pilanining qedimi tézleshti. Ilgiriki yillarda xitay iqtisadiy, siyasiy, herbiy jehetlerdin bash kötürmigen idi؛ yéqinqi mezgilde bu jehette ilgirilep xelq'ara sehnige chiqti؛ emdi purset piship yétildi dep bilip Uyghurlarni yoq qilish pilanini ashkara ijra qiliwatidu. Elwette, bir milletning yoqilishi üchün, aldi bilen uning idé'ologiye sépi yoqilishi kérek, chünki bu sep u milletke, roh béridu, u milletni oyghitidu, u milletni ittipaqlashturidu we milletni yéteklep mangidu؛ edebiyat sahesidikiler téximu shundaq. Shunga men bu tutqunlargha qarap, xitay Uyghurlarning idé'ologiye sépidiki serxillirige qarita pilanliq we nishanliq halda zerbe bérishke ötti dep qaraymen.

Toluq bet