"Xitay merkizi birliksep bölümi" ning Uyghurlargha qarshi qiliwatqan heriketliri amérikining diqqitini qozghidi

Muxbirimiz irade
2018-08-27
Élxet
Pikir
Share
Print
Amérika dölet mejlisi qarmiqidiki "Amérika-xitay iqtisadi we bixeterlik komitéti" élan qilghan "Xitayning chet'ellerdiki birliksep xizmiti, uning arqa körünüshi we amérikida ijra qilinish ehwali" serlewhilik doklat.
Amérika dölet mejlisi qarmiqidiki "Amérika-xitay iqtisadi we bixeterlik komitéti" élan qilghan "Xitayning chet'ellerdiki birliksep xizmiti, uning arqa körünüshi we amérikida ijra qilinish ehwali" serlewhilik doklat.
uscc.gov

Amérika dölet mejlisi qarmiqidiki amérika-xitay iqtisad we bixeterlik komitéti "Xitayning chet'ellerdiki birliksep xizmiti, uning arqa körünüshi we amérikida ijra qilinish ehwali" serlewhilik doklat élan qilip, xitay hökümitining öz bésim siyasitini chet'ellerde yashawatqan Uyghur jama'itige kéngeytish üchün qiliwatqan heriketlirige diqqet tartti.

Doklatta körsitilishiche, xitay merkizi birliksep bölümi xitay kompartiyesige biwasite qarashliq bolghan we xitay kompartiyesining siyasiti we hakimiyitige qarshi tehdit peyda qilghusi menbelerni yoqitish we yaki uni passip halgha chüshürüsh üchün xizmet qilidighan hem mushu jehettiki xizmetlerni orunlashturup tertipke salidighan eng yuqiri derijilik organ bolup, uning xizmet da'irisi hem xitay ichi hem chet'ellerni öz ichige alidiken.

Bu organ 4 bölüm we 9 ishxanidin terkib tapqan bolup, ularning herbiri ayrim-ayrim halda az sanliq milletler, xitaydiki resmiy en'ge élin'ghan emma kommunist bolmighan partiye we qurulushlar hem chet'ellerdiki xitay puqralirini kontrol qilishqa mes'ul iken. Bolupmu uning yéngidin qurulghan 9-ishxanisi mexsus Uyghur élige munasiwetlik ishlar üchün qurulghan guruppa bolup, "Shinjang ishxanisi" dep atalghan bu guruppining asasliq wezipisi bölgünchilikke qattiq zerbe bérishtin ibaret iken.

Doklatta "Xitay istixbarat organliri chet'ellerde yashaydighan Uyghur qatarliq az sanliq milletlerni nishan'gha élip, eger ular xitay üchün jasusluq qilmisa ularning shinjangdiki a'ile-tawabi'atlirini yighiwélish lagérlirigha yollash we ularni shu yerde tutup turush bilen tehdit salmaqta," déyilgen.

Doklatta Uyghurlarning sözlirini neqil keltürüp, xitayning bundaq tehdit sélishtiki meqsiti "Chet'eldiki Uyghurlargha da'ir uchurlarni yighipla qalmay, belki ularni gherbtin sowutush shundaqla ularni qorqutup, xitaygha qarshi söz qilishtin tosushtur" déyilgen.

Amérika Uyghur kishilik hoquq qurulushi tetqiqatchisi hénriy shajéski bügün radiyomizgha qilghan sözide, bu mesilining hazirqidek bir mezgilde yorutulushining muhimliqini bildürdi. U sözide: "Chet'ellerde yashaydighan Uyghurlar uzun yillardin béri xitay hökümitining türlük shekillerdiki bésimlirigha uchrap kelgen. Xitay hökümiti chet'ellerdiki Uyghurlarning yurtidiki uruq-tughqanliri arqiliq bésim ishlitish, ular üstidin ishpiyonluq qilishqa sélish qatarliq wasitilerni qollandi. Uyghur teshkilatliri bu heqte köp qétim doklat teyyarlighan. Emma hazirqidek bir shara'itta bu mesilining amérika dölet mejlisi qarmiqidiki bir organ teripidin élan qilinishi intayin muhim dep qaraymen. Bu waqit jehettin alghanda del xitay hökümiti Uyghur élide yighiwélish lagérlirini qurghan emma uni chet'ellerde bashqa shekilde teshwiq qilishqa urunuwatqan bir shara'itta merkizi birliksep bölümining qandaq bir meqset bilen qurulghan organ ikenlikining yorutulghanliqi menche intayin muhim dep qaraymen" dédi.

Bügün, amérika dölet mejlisige qarmiqidiki bu amérika-xitay iqtisad we bixeterlik komitéti mu'awin re'isi karolin barsolomiw radiyomizgha bergen yazma bayanatida 9-guruppining mexsus Uyghurlarning bölgünchilik heriketlirini basturush we rayonda kompartiyege bolghan sadaqetni ashurush üchün qurulghanliqini tekitlidi. U bayanatida yene, b d t ning yéqinda chaqirilghan irqiy ayrimichiliqqa qarshi turush yighinida xitay merkizi birliksep bölümi "Shinjang ishxanisi" ning mu'awin bash diréktori xu lyenxéning asasliq söz qilghuchi bolup otturigha chiqishinimu mezkur organning Uyghur élidiki siyasetlerni bashqurushta muhim rol oynawatqanliqining bir namayendisi, dep körsetken. U bayanatida eskertip :"Béyjingning Uyghurlargha qiliwatqan zulumi hem shundaqla erkin asiya radi'osi muxbirlirining yurtidiki a'ile tawabi'atlirining xitay hökümitining nishanigha aylinishi, amérikidiki we bashqa jaylardiki Uyghurlarni jimiqturushqa urunushi qatarliq misallar xitay merkizi birliksep bölümining xaraktérini we uning xitay ichi we sirtidiki öktichilik heriketlirini ujuqturushni meqset qilidighanliqini toluq namayan qilip bermekte" dégen.

Mezkur komitétning körsitishiche, shi jinping hakimiyetke chiqqandin buyan xitayning tesirini kücheytish üchün bu organni qattiq kücheytken, jümlidin ular xitay ichi we sirtidiki öktichi pikir we menbelerni yoqitish, passip halgha chüshürüsh, öktichi pikirlerni yaki pikirliklerni yalghuz qoyush, ularni az sanliqqa aylandurush, chet'ellerdiki jama'et pikir éqimini özgertish, singip kirish qatarliq heriketlerni élip barghan we uningda belgilik ghelibe qazan'ghan iken.
Doklatta éytilishiche, xitay hökümiti yuqiridikidek singip kirish heriketliri üchün amérikida biwasite yaki wasitilik halda kishilerni otturigha sélish, metbu'at teshwiqati, xitay oqughuchilar uyushmiliri, kungzi institutliri, shexsi alaqe qatarliq türlük wasitilerni ishqa salghan.

Doklatta yene amérikidiki "Bazfid" namliq axbarat ornining xitayda turushluq ishxanisining sabiq mes'uli méga rajagopalanning sözi neqil keltürülgen. U xitayning chet'ellerdiki Uyghurlargha parakendichilik sélishining xitayning siyasiy reqiblirini yoshurunche bir terep qilishtek birliksep istratégiyesige mas kélidighanliqini bildürgen.

Hénriy shajéski sözide amérika dölet mejlisi qarmiqidiki "Amérika-xitay bixeterlik komitéti" ning adette xitaydiki kishilik hoquq mesililiri emes belki xitayning siyasetlirining amérikining dölet menpe'eti we bixeterliki üchün qandaq tesir körsitidighanliqini tetqiq qilip bu heqte doklat teyyarlaydighan bir organliqini nezerde tutqanda u bu organning yuqiridiki bu doklatini muhim ehmiyetke ige dep qarashqa bolidighanliqini bildürdi. U sözide " Yuqiridiki bu doklat bu organ teripidin teyyarlan'ghan özgiche bir doklat dep qarashqa bolidu. Doklatta éniq qilip xitay merkizi birliksep bölümining pa'aliyetliri amérikining menpe'eti we bixeterliki üchün tehdit, dep körsitildi. Bolupmu ularning amérika puqralirigha yurtidiki uruq-tughqanlirini pesh qilip turup bésim ishlitishi amérika üchün jiddiy bir mesile. Menche bu doklatmu amérika hökümiti we dölet mejlisining bu mesilige jiddiy qarawatqanliqini namayan qilip béridu. Elwette biz buningdin bir emeliy tedbir bilen netijilinishini arzu qilimiz" dédi.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet