"Qanunsiz kitab" qa köz yumghan ikki Uyghur yéza kadiri 7 yilliqtin késiwétilgen

Muxbirimiz shöhret hoshur
2020-01-22
Élxet
Pikir
Share
Print
Sim tiken bilen chöridelgen lagér derwazisidiki xitay dölet bayriqi. 2019-Yili 4-iyun, yéngisar.
Sim tiken bilen chöridelgen lagér derwazisidiki xitay dölet bayriqi. 2019-Yili 4-iyun, yéngisar.
AFP

"Qanunsiz kitab" qa köz yumghan yéza bashliqi ablikim mettursun bilen birliksep kadiri memet'éziz mettoxti 7 yilliqtin késiwétilgen.

Xoten weziyitidin xewerdar kishilerdin biri radiyomizgha uchur yollap, lop nahiye sampul yézisining bashliqi ablikim mettursun bilen mezkur yézining birliksep xadimi memet'éziz mettoxtining bir qétimliq öy tekshürüsh dawamida bir a'ilidiki atalmish "Qanunsiz diniy kitab" largha köz yumghanliqi üchün, yeni hökümetke doklat qilmighanliqi üchün "Jinayetchini qanat astigha élish" bilen eyiblinip, 7 yilliqtin késiwétilgenlikini melum qildi. Muxbirimizning bu heqtiki éniqlishi dawamida bu weqening 2015-yili yüz bergenliki we mezkur ikki xadimning 5 yildin buyan kériye türmiside yétiwatqanliqi delillendi.

Weziyettin xewerdar kishining melum qilishiche, lop nahiyesining sampul yézisida2012-yili élip bérilghan bir qétimliq öy tekshürüshte yézidiki bir öydin hej ibaditining tertip we qa'idiliri heqqide tüzülgen bir kitab bayqalghan. U mezgilde hej sepirige belgilik derijide ruxset qiliniwatqan hem hökümetmu hej ömiki teshkillewatqan bolghachqa tekshürüsh guruppisidiki xadimlar mezkur kitabni "Qanunsiz kitab" lar qatarida sanimighan. Tekshürüsh guruppisi terkibidiki yéza bashliqi ablikim mettursun xizmet guruppisidikilerge kitabning mezmunida héchqandaq bir sezgür téma yoqluqini eskertip, kitabni öy igisige qayturup bergen. Emma kitabning muqawisining alahide ishlen'gen bolushi, kitab namining ereb élipbeside hösnxet bilen yézilishi, xizmet guruppisidiki xitay kadirning diqqitini tartqan we gumanini qozghighan.

2015‏-Yili sampul yézisida élip bérilghan yene bir qétimliq öy tekshürüshte mezkur xitay xadim yuqiriqi a'ilini alahide tekshürüp, 3 yil awwalqi kitabni öy igisidin qayta sorighan. Öy igisi héch ikkilenmestin kitabni tapshurup bergen. Bu qétimqi tekshürüshte bu kitab "Diniy esebiylikni terghib qilidighan qanunsiz diniy matériyal" lar qatarida musadire qilin'ghan. Buning bilen 2012-yili bu kitabni yighiwalmighan we hökümetke doklat qilmighan mezkur tekshürüsh guruppisining bashliqi hem yéza bashliqi ablikim mettursun bilen birliksep xadimi memet'éziz mettoxti "Jinayetchini qanat astigha élish" jinayiti bilen eyiblinip, 7 yilliqtin késiwétilgen.

Biz bu uchurlarning toghra-xataliqini aydinglashturush üchün lop nahiyelik hökümet we birliksep xadimliridin melumat soriduq.

Weziyettin xewerdar kishining bayan qilishiche, bu ikki xadim soraq we tekshürüsh dawamida mezkur kitabning shu yillardiki ölchemde qanunsiz sanalmaydighanliqi, shunga doklat qilmighanliqini tekrar-tekrar chüshendürgen bolsimu, da'iriler ulargha qarita tughulghan "Jinayetchini qanat astigha élish" gumanidin waz kechmigen.

Lop nahiyesdiki bir edliye xadimi sampul yéziliq hökümettin késiwétilgen ikki kishidin birining birliksep kadiri memet'éziz mettoxti ikenlikini delillidi. U yene memet'éziz mettoxtining 5 yildin buyan kériye türmiside yétiwatqanliqini ashkarilash bilen birlikte uning kitab sewebidin tutulghanliqini eskertti. Bu xadim kitabning nami we weqening jeryani heqqide melumat bérelmigen bolsimu, emma shu délogha chétilip sampul yézisining bashliqi ablikim mettursunningmu jazalan'ghanliqini delillidi.

Weziyettin xewerdar kishining bayan qilishiche, her ikkisi kompartiye ezasi bolghan bu ikki xadim aliy melumatliq bolup, ular ayrim-ayrim halda 20 we 25 yilliqtin xizmet tarixigha ige iken. Ularning yillardin béri héchqandaq jinayet sadir qilmasliq, eksiche "Ilghar xizmetchi" we "Munewwer kompartiye ezasi" bolup bahalinishtek tariximu sotlinish jeryanida nezerge élinmighan.

2015‏-Yilning otturiliri ular 7 yilliqtin késilgen. Mezkur edliye xadimining bayan qilishiche, nöwette bu her ikki xadim kériye türmiside jaza mudditini ötimektiken.

2017-Yili yil béshidiki éniqlashlirimiz dawamida shu chaghda Uyghur rayonida dawam qilghan atalmish "Qanunsiz diniy buyum" larni yighiwélish dolqunida diniy kitab, jaynamaz, teswi qatarliq diniy buyumlar we matériyallar keng kölemde yighiwélin'ghanliqi ashkarilan'ghan bolsimu, emma bu xil buyumlarni saqlighanlarning yaki tapshurushni ret qilghanlarning qandaq jazalan'ghanliqi heqqide héchqandaq uchur élinmighan idi. Héchqandaq siyasiy yaki milliy témigha baghlanmighan, peqet hej sepiri heqqide sawat xaraktérlik bir kitabning hökümetke doklat qilinmasliqining bu derijide éghir jazagha uchrishi mezkur kitablarni saqlighanlarning béshigha qandaq éghir aqiwetler kelgenliki heqqide isharetler bermekte.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet