Qazaqistanda bu yili 810 neper Uyghur qiz-yigiti ottura mektepni ana tilda tamamlidi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2021-05-25
Share
Qazaqistanda bu yili 810 neper Uyghur qiz-yigiti ottura mektepni ana tilda tamamlidi Almuta wilayiti emgekchiqazaq nahiyisi bayséyit mektipide ötken axirqi qongghuraq murasimidin körünüsh. 2021-Yil 25-may, qazaqistan.
RFA/Oyghan

Melumki, ötken yili dunyagha tarighan korona wirusi wabasining küchiyish munasiwiti bilen mart éyidin bashlap qazaqistanda pewqul'adde halet we karantin tertipi élan qilinip kelgenidi. Shu sewebtin pütkül memliket boyiche ottura mektepler tor arqiliq oqush sistémisigha köchkenidi. Arida ehwal yaxshilinip, bixeterlik chariliri bir qeder yumshitilghan bolsimu, bu yilimu wabaning yene küchiyishi sewebidin mart éyida qattiq chariler qollinilishqa bashlidi.

Ottura mekteplerde oqush yilining tamamlinishi bilen adette her yili may éyining axirida ötidighan "Axirqi qongghuraq" murasimliri bu yili qandaq shara'itta ötti? Uyghur tilidiki mekteplerni nechche bala

Almuta shehirining zarya wostoka mehelliside orunlashqan Uyghur mektipide ötken axirqi qongghuraq murasimidin körünüsh. 2021-Yil 25-may, qazaqistan.Tamamlidi?

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan almuta wilayiti emgekchiqazaq nahiyesining bayséyit yézisigha orunlashqan isma'il tayirof namidiki ottura mektepning mudiri ilyar nurxaliqof ependi mundaq dédi: "Mektepte bügünki künde 9 we 11-sinip oqughuchiliri üchün axirqi qongghuraqlar chélindi. Waba sewebidin 9 we 11-siniplar üchünla peqet mektep hoylisida 'axirqi qongghuraq' murasimi uyushturuldi. Qalghan siniplargha tor tertipide ötüldi. Bu yili 11-'a', 'b' sinipni 29 tülek tamamlash aldida turidu. Ularning 15 nepiri bir tutash milliy téstqa, yeni imtihan'gha kirish ötünüshlirini berdi. Bu yili mektipimiz bulturqi mart éyidin bashlap tor tertipide dersler ötülgen boyiche dawamlashti. Peqet 4-charektila 11-siniplar we bashlan'ghuch siniplar üchün mektepke kélip, oqush shara'itini yarattuq"

Igilishimizche, qazaqistanda ottura mektepni tamamlap, aliy oqush orunlirigha chüshüshni xalighuchilar bir tutash imtihan tapshurup, uningda alghan netijilirige qarap institutlargha, uniwérsitétlargha oqushqa kirish we heqsiz bilim élish mumkinchilikige ige bolalaydiken.

Xewerlerdin yene melum bolushiche, wabaning küchiyishi munasiwiti bilen qazaqistan bilim we ilim-pen ministirliqi qarar chiqirip, memlikettiki barliq ottura mekteplerde qattiq bixeterlik chariliri körüshni buyrughaniken. Shu sewebtin almuta shehiri we almuta wilayitide oqutush Uyghur tilida yürgüzülidighan mekteplerdimu "Axirqi qongghuraq" murasimini ötküzüshte ayrim cheklimiler qollinilghaniken.

"Méktép" neshriyati Uyghur tehriratining bashliqi rexmetjan ghojamberdiyéf ependining éytishiche, hazir qazaqistanda 60tin oshuq taza Uyghur we arilash, yeni oqutush qazaq, rus we Uyghur tilida yürgüzülidighan ottura mekteplerde 17mingdin oshuq bala bilim alidiken. Hazir qazaqistanliq Uyghurlarning aldida turghan muhim mesililerning biri ana tilliq mekteplerni saqlap qélish iken.

Rexmetjan ghojamberdiyéf mundaq dédi: "Ana tilliq ma'arip bu her qandaq milletning milliy tereqqiyatining hüli, asasi, uning heriketlendürgüch küchi ikenlikini her qandaq angliq adem yaxshi bilidu. Ana tilliq mekteplirimiz mewjüt bolghachqa qazaqistandiki Uyghurlar özlirining ana tilini, milliy örp-adetlirini, uning qedriyetlirini mushu kemgiche hertereplime saqlap kelmekte. Shularning netijisi süpitide jumhuriyetlik gézitimiz, milliy tiyatirimiz we bashqilar mewjut. Elwette, shularning ish-pa'aliyitini kélechektimu utuqluq dawamlashturush üchün özining ana tilini yaxshi bilidighan milliy kadirlar kérek. Hazir oqutush ana tilida yürgüzülüwatqan mekteplerdiki eng chong mesililerning biri bilim süpitini kötürüsh mesilisi".

Almuta wilayiti emgekchiqazaq nahiyisi bayséyit mektipide ötken axirqi qongghuraq murasimidin körünüsh. 2021-Yil 25-may, qazaqistan.

Rexmetjan ghojamberdiyéf Uyghur tilidiki mekteplerni tamamlighan qiz-yigitlerning her qandaq aliy oqush orunlirigha oqushqa kreleydighan derijide bolush lazimliqini, bu jehette milliylikini saqlap qélishning zörürlükini tekitlidi.

Almuta shehirining zara wostoka mehelliside orunlashqan Uyghur mektipi tonulghan Uyghur alimi murat hemrayéfning nami bilen atalghan bolup, uning mudiri wezipisini atqurghuchi muhidin imashéf ependi korona wirusi wabasi sewebidin bu qétimliq oqush yilining ongay bolmighanliqini, oqushning tor arqiliq hem arilash ötkenlikini otturigha qoyup, mundaq dédi: "Bügünki künde mektipimizde 300 oqughuchi bilim alidu. Ulardin 25 oqughuchi 9-sinipni, 14 oqughuchi 11-sinipni tamamlawatidu. Ikki oqughuchi bir tutash milliy téstqa qatnishidu. Mektep deslepte rus we Uyghur sinipliridin terkib tapqan. Kéyin yurt mötiwerliri, yigit bashlirimizning, yurtdashlirimizning bibaha emgiki tüpeyli 1990-yili 200 orunluq taza Uyghur tilida bilim béridighan mektep bolup qéliplashti. 1991-Yili mektipimizge xelqimizning pexri bolghan murat hemrayéfning nami bérildi. Mektipimizde 46 ustaz ishleydu".

Igilishimizche, bu yili oqutush Uyghur tilida yürgüzülidighan 14 taza we 49 arilash mekteplerning 11-sinipini omumen 810 neper qiz-yigit tamamlighaniken. Shulardin almuta shehiride 112, talghir nahiyeside 47, emgekchiqazaq nahiyeside 174, Uyghur nahiyeside 208, panfilof nahiyeside 269 bala bar iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet