Қазақистанда тонулған нахшичи, композитор вә сазәндә абдуләһәд исламоф аләмдин өтти

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2022-04-18
Share
Қазақистанда тонулған нахшичи, композитор вә сазәндә абдуләһәд исламоф аләмдин өтти Пәқәт қазақистандила әмәс, бәлки уйғур елидиму тонулған нахшичи, композитор абдуләһәд исламоф әпәнди.
RFA/Oyghan

Йеқинда қазақистанниң алмута шәһиридә пәқәт қазақистандила әмәс, бәлки уйғур елидиму тонулған нахшичи, композитор абдуләһәд исламоф 63 йешида аләмдин өтти. 17-Апрел күни шәһәрниң достлуқ мәһәллисидә мәрһумниң намизини чүшүрүш вә хошлишиш мурасими болуп өтти.

Мурасимда сөз қилған достлуқ мәһәллисиниң баш йигит беши азад ибраһимоф абдуләһәд исламофниң пәқәт уйғур җамаәтчилики ичидила әмәс, бәлки қазақистанниң сиртидиму яхши тонулған композитор, нахшичи вә сазәндә икәнликини, сәнәт йолида хәлқ үчүн вә қазақистан үчүн пидакаранә хизмәт қилған уйғур хәлқиниң бир пәрзәнти болғанлиқини билдүрди. Абай намидики қазақ миллий академийәлик опера вә балет тиятириниң мудири нурбақит бокебайеф абләһәт исламоф билән хошлишиш мурасимини уюштурғучиларға рәһмитини ейтип, бу мурасимға мәрһумниң рәпиқиси сумбатниң институтта биргә оқуған савақдашлири билән кәлгәнликини оттуриға қойди. У йәнә абдуләһәд исламоф билән ахирқи он йилдин ошуқ вақит мабәйнидә көп арилишип, көплигән тиятир, сәнәт мәсилилирини бирлишип муһакимә қилғанлиқини, униң интайин талантлиқ сәнәткар болуп, болупму униң уйғур хәлқиниң муқамлирини тәтқиқ қилишқиму көңүл бөлүп кәлгәнликни, өзиниң инсаний хисләтлири билән икки қериндаш хәлқ оттурисидики достлуқни сақлап, униң техиму мустәһкәмлинишигә алаһидә төһпә қошқанлиқини билдүрди. Қуддус ғоҗамяроф намидики җумһурийәтлик дөләт академийәлик уйғур музика-комедийә тиятири мудириниң орунбасари савутҗан сонуроф болса, алмута шәһиридики уйғур вә қазақ җамаәтчилики ичидә чоң йоқитишниң йүз бәргәнликини, йәни пүткүл аңлиқ һаятини уйғур сәнитиниң тәрәққиятиға сәрп қилған вә көпчиликкә яхши тонулған сәнәткардин айрилғанлиқини билдүрди. У йәнә мәрһумниң рәпиқиси сумбат ғениярованиң уйғур миллий сәнитидә көзгә көрүнгән артис болса, қизи муштәри исламованиң яш болғиниға қаримай, талантлиқ нахшичи сүпитидә көпчиликкә яхши тонуш икәнликини оттуриға қойди.

Мәрһум билән хошлишиш мурасимида йәнә тиҗарәтчи магелан шәрипоф, қазақ дөләт сиркиниң мудири мақсат жаикоф, мухтәр әвезоф намидики драма тиятириниң вәкиллири сөзгә чиқип, мәрһумниң қазақистан сәнитигә қошқан төһписигә юқири баһасини бәрди.

Радийомиз зияритини қобул қилған қуддус ғоҗамяроф намидики җумһурийәтлик уйғур тиятириниң бәдиий рәһбири, әйни вақитларда мәрһум билән “яшлиқ” ансамбилида биллә ишлигән мурат әхмәдийеф әпәнди мундақ деди: “абдуләһәд бизгә‚яшлиқ‛қурулуп, ‚яшлиқ‛‚яшлиқ‛болған вақитларда кәлгән. Мән у вақитта бир аз вақиттин кейин мудир болған. Бу 1984-1985-йиллар иди. Шу вақитта биз билән филимларни, пластинкиларни чиқирип, наһайити яхши ишләп кәткән. Асасән бу йигит раваб, тәмбүр, дап, ғеҗәк қатарлиқларни естрада музикилириға кәлтүрүп чалатти. Шу вақитта униң йәккә орундиған‚таң сәһәр‛дегән музикиси бар иди. Шуни‚таң сабаси‛дәп орундиған. Шуниң билән униң көп даңқи чиқип кәтти. Униңдин башқа нахшиниму яхши ейтиду. Вокалларғиму) коллектип миллий нахшиғиму) қатнишиду. Шуниң билән йәккә нахшиларни ейтип, хәлқ яхши қобул қилди. Кейин‚сирлиқ алма‛дегән филимгә қатнашти. Шу вақтида көзгә көрүнгән балиларниң бири әнә шу абдуләһәд иди. Бүгүн уйғур естрада сәнитиниң талантлиқ, шу естрадиниң ичидә миллий аһаңларни сақлап қалған композитор балимиздин айрилип қалдуқ”.

Игилишимизчә, абдуләһәд исламоф 1959-йили 12-апрелда уйғур елиниң ғулҗа шәһиридә дуняға кәлгән. 1965-Йили ата-аниси билән қазақистанға көчүп чиқип, алмута шәһиригә орунлишиду вә достлуқ мәһәллисидики абдулла розибақийеф намидики оттура мәктәпни тамалайду. У кичикидинла хәлқ музикисиға қизиқип, бәш йешида уйғур миллий чалғу әсваблиридин дутарға иштияқ бағлиған вә болупму уйғур елиниң мәшһур иҗрачилириниң нахшилири йезилған пластинкини тиңшашни яхши көргән. Абдуләһәд мәктәптә оқуватқан чағлирида совет иттипақи вә қазақистанниң даңлиқ чалғу әсваб ансамбиллириниң иҗадийитини көп үгиниду. У дәсләптә мәктәптә қурулған миллий ансамбилда раваб, кейинчирәк достлуқ мәһәллисидә қурулған хәлқ чалғу ансамбилида дутар вә башқиниму чалған. Сәккизинчи синиптин кейин у сәмәрқәндтики музика мәктипигә оқушқа кирсиму, лекин йәрлик шараитқа көнәлмигәнликтин юртиға қайтип келиду. Һәрбий сәптә хизмәт қилип йүргән йиллири униң талантини көргән рәһбәрлик абдулһәдни һәрбий оркестирға қобул қилған. Кейинки йилларда у даңлиқ “яшлиқ” ансамбилида ишләп, өзиниң талантини техиму намаян қилған.

Зияритимизни қобул қилған уйғур тиятириниң пешқәдәм сәнәткари гүлбаһар насирова ханим абдуләһәд исламофниң даим баһарни күйләп, әл арисида даңқи чиққан бир сәнәткар икәнликини оттуриға қоюп, мундақ деди: “баһарни мәдһийәлигән сәнәткар қайтмайду. Униң ‛бәргин хәвәр‚ нахшисиниң өзила баһар чағларда өз сөйгүсини күйлигән пүтүн бир симфонийә иди. Әнә шуни абдуләһәд өзи иҗра қилған. Андин мәрһум пәридәм қасимму юқири маһарәт билән орундап, тамашибинларниң қәлбигә йәткүзәлигән. ‛сеғиндиңму‚ дегән нахшиси хәлқимизниң бүйүк нахшичиси айтурған һәсәнованиң иҗрасида вәтән һәм униң сиртидики милйонлиған сәнәт шәйдалириниң диллириға орнап кәтти. Униң нахшилири бармақ билән санивалғудәк аз иди. Лекин композитор аз болсиму, саз язатти. Һәр бир нахшиси дәрру хәлқ аммисиға тарап кетәтти. Чүнки абдуләһәд нахша язғанда шу нахшиниң шеирини таллашни биләтти. Биз, адәмләрни ойландуруватқан, тәшвишләндүрүватқан талай-талай соалларға әнә шу нахшилири арқилиқ җаваб издәп тапатти”.

Гүлбаһар насирова абдуләһәд исламоф вапатиниң барлиқ уйғурлар үчүн чоң йоқитиш болсиму, униң қизи муштәриниң ата изини бесип, ата яққан чирағни өчүрмәй, уйғур сәнитиниң тәрәққиятиға мунасип төһпә қошуп келиватқанлиқини алаһидә тәкитлиди һәмдә атисиниң аяғлашмай қалған нурғун әсәрлирини ишләп, сәһнигә елип чиқидиғанлиқиға үмид қилди.

Абдуләһәд исламоф саз әсвабида ойнаштин ташқири йәнә өзиму нахша йезип, шу нахшилирини өзи иҗра қилиш дәриҗисигичә өскән. У мәзкур ансамбил үчүн өзиниң тунҗи “ойна, ойна!” нахшисини язиду. Абдуләһәд һүсәнҗан җаминиң “таң сабаси” музикисиини қайта ишләп, естрада шәклидә орундашта йеңилиқ яритиду. Бу саз әйни чағларда хәлқ арисиға кәң тарқилип, бүгүнки күндиму өз маһийитини йоқатмай келиватмақта. Кейинки йилларда абдуләһәд исламоф “ривайәт”, “ар-кулуб”, “юлтуз” қатарлиқ гуруппилар, шуниңдәк қазақистан вә уйғур елиниң тонулған артислири, композиторлири биләнму һәмкарлиқта ишләп, “йол болсун”, “уйғурниң келинлири”, “муштәри” қатарлиқ көплигән нахшиларни йезип чиқиду. У шундақла хәлқ истилидики музика вә нахшиларни йезиш биләнму шуғуллинип, бу җәрянда “сеғиндиңму”, “өмүр йол” нахшилири йезилиду. 1995-Йили “хәлқим салам” видейо әсири, 2005-йили тунҗи қетим “бәргин хәвәр”, “сеғиндиңму?”, “су пәриси”, “хәлқим салам” ға охшаш даңлиқ нахшилири киргән “һессият” намлиқ йәккә албоми вә башқиму әмгәклири нәшр қилиниду. Абдуләһәд исламоф кейинки йилларда балилар вә яш өсмүрләр үчүн сатс намидики дөләт амкадемийәлик рус тиятирида вә алмутадики қазақ дөләт серк өмикидә аваз режиссори болуш ишлигән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт