Qazaqistandiki Uyghur pa'aliyetchiliri Uyghurlarning weziyiti heqqide pikir bildürdi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2022-05-23
Share
Dunya Uyghur qurultiyining qazaqistandiki wekilliri yéngi xizmet pilanlirini tüzdi D u q ning 7-nöwetlik wekiller qurultiyigha qazaqistanliq wekillerdin 39 adem tor arqiliq ishtirak qilghan. 2021-Yili 14-noyabir, almuta.
RFA/Oyghan

Melumatlargha qarighanda, hazir Uyghurlarning omumiy weziyiti, birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq kéngishining aliy komissari méshél bachélétning mushu ayning axirlirida Uyghur élige qilidighan sepiri, shuningdek yéqin arida dunya Uyghur qurultiyining gérmaniyening myunxén shehiride ötidighan 2-kéngesh yighini dunyaning her qaysi memliketliride yashawatqan Uyghur pa'aliyetchilirining, Uyghur jama'etchilikining diqqet neziride bolmaqta.

Amérika, yawropa, awstraliye, türkiye we bashqimu döletlerde yashawatqan Uyghurlar bilen birqatarda qazaqistandiki Uyghurlarmu özlirining Uyghur élidiki qan-qérindashlirining teqdiridin qattiq endishe qilsa, yene bir tereptin, Uyghurlarning teqdirini hel qilishta dawamliq pa'aliyet élip bériwatqan dunya Uyghur qurultiyi, Uyghur teshkilatliri we pa'aliyetchiliridin chong ümidler kütmekte.

Biz almuta shehiri we almuta wilayitidiki Uyghur pa'aliyetchilirini ziyaret qilip, ularning bu heqtiki qarashlirini igiliduq.

Dunya Uyghur qurultiyining qazaqistandiki wekili, talghir nahiyesining turghuni azad qurbanof ependi dolqun eysa bashliq dunya Uyghur qurultiyining pa'aliyitini yuqiri bahalap, mundaq dédi: “Qurultay nahayiti nurghun ishlarni qiliwatidu. Weten dewasini qilip kéliwatqan qérindashlarning tenlirige salametlik tileymen. 2-Kéngesh yighinigha mangghiliwatimiz. Ümidimiz zor. Uyghurlarning milliy azadliq kürishining qanat yéyiwatqanliqidin paydilinip, bizmu özimizning weten tupriqigha bolghan bir kishilik xizmitimizni atqurush üchün mangghiliwatimiz. Kélechekte ümidimiz bar. Hazirqi weziyet ongay emes. Hemmimiz birge heriket qilsaq, ishlar choqum emelge ashidu.”

Azad qurbanof bu jehette qazaqistanliq Uyghurlarning özlirining milliy kimlikini saqlap qélishtiki wezipilirini orundashning birinchi orunda turush lazimliqini, bu yönilishte köpligen ishlarning qiliniwatqanliqini bildürdi.

Dunya Uyghur qurultiyining qazaqistandiki wekili, Uyghur xanim-qizlirining aktipi gülbanum baqiyéwa xanim bügünki künde Uyghur xelqining éghir paji'ede qéliwatqanliqini tekitlep, mundaq dédi: “Amérika bashliq bezi gherb döletliri xitayning Uyghurlargha qaratqan basturush siyasitini‚irqiy qirghinchiliq‛we‚insaniyetke qarshi jinayet‛dep étirap qiliwatsimu, xelqimizge qaritilghan zulum téxila dawam qiliwatidu. Bizge tili, dili, dini jehettin yéqin memliketler, xelqler, bezi xelq'ara teshkilatlar süküt saqlap yatidu. Méni mushu intayin qattiq oylanduridu we epsuslanduridu. Méni hazir köprek xushal qilidighini dolqun eysa rehberlikidiki dunya Uyghur qurultiyining jenwede uyushturghan chong namayishliri, birleshken döletler teshkilati oxshash xelq'ara teshkilatlargha muraji'et qilip, Uyghurlarning halini toxtimay yetküzüshi, lagér shahitlirining qehrimanlarche xitay zulumini dunyagha ashkarilishi. Démek Uyghur xelqi küreshni bir minut toxtatmay dawam qiliwatidu dégen söz”.

Almuta shehiride turidighan Uyghur ziyaliysi gülpem zardinowa xanim mundaq dédi: “Hazir tarixiy wetinimizdiki qérindashlirimiz zulum boluwatqanda bizning bezi Uyghurlirimizning biperwa yürüshi méni qattiq oylanduridu. Qazaqistanda ana tilliq mekteplerning saqlap qélishqa hemme shara'itlar bar. Ikkinchi mesile, bu milliy dewa mesilisi. Yashawatqan döletlirimizning qanunlirigha boysun'ghan halda, milliy dewayimizni dawamlashturushimiz, zulumni ashkarilishimiz kérek”.

Emgekchiqazaq nahiyesining turghuni, yashlar meshripining asasini qurghuchi bexitshat memetbaqiyéf ependi hazir Uyghurlar aldida nurghun muhim mesililerning turghanliqini, shularning biri xitayning Uyghurlargha qaratqan basturush siyasitini téz arida toxtitish ikenlikini körsitip, mundaq dédi: “Yéqinda Uyghurlarning jenwede birleshken döletler teshkilati binasi aldida ötküzgen xelq'araliq namayishi, dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysaning öz nutqida Uyghurlarning teleplirini otturigha qoyushi hem birleshken döletler teshkilatidin, bolupmu kishilik hoquq kéngishining aliy komissari méshél bachéléttin Uyghur élidiki barliq jaza lagérlirini derhal taqashni telep qilishi dunyaning bashqimu döletliri qatarida qazaqistanliq Uyghurlarnimu qattiq xushal qildi hem téximu ilhamlandurdi, dep oylaymen”.

Melumatlargha qarighanda, birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq kéngishining aliy komissari méshél bachélétning yéqinda Uyghur élige tekshürüshke barghan halette uning xitayning tetür teshwiqat tesiri astigha chüshüp qélish xewpi Uyghurlarda endishe qozghimaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet